Chuẩn hóa sản xuất, mở rộng thị trường

Nâng cao giá trị quả mận, các hộ dân, HTX trên địa bàn tỉnh đang chú trọng áp dụng quy trình chăm sóc theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ và kết nối tiêu thụ, từng bước đáp ứng yêu cầu của thị trường. Tại tổ dân phố Vườn Đào, phường Mộc Châu, gia đình anh Nguyễn Đình Thuận có 7 ha mận hậu đang bước vào cao điểm thu hoạch. Nhờ áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong chăm sóc theo hướng sạch, an toàn, vườn mận của gia đình cho năng suất ổn định, quả đồng đều, mẫu mã đẹp, được thương lái và các đơn vị thu mua đặt hàng từ sớm.

Anh Thuận chia sẻ: Gia đình chú trọng cắt tỉa cành, bón phân cân đối và thực hiện các biện pháp chăm sóc theo hướng dẫn của cán bộ chuyên môn, nhờ đó, mỗi năm gia đình thu hoạch gần 200 tấn quả. Ngoài bán cho thương lái, gia đình còn giới thiệu sản phẩm trên mạng xã hội để tiếp cận thêm khách hàng ngoài tỉnh. Việc đa dạng kênh bán hàng giúp tiêu thụ thuận lợi hơn và nâng cao giá trị sản phẩm.

Cùng với các hộ sản xuất, các HTX cũng chủ động liên kết sản xuất, tiêu thụ theo hướng bền vững. Tại xã Phiêng Khoài, HTX Kiên Cường có 18 thành viên, đã liên kết với 50 hộ dân trồng 98 ha mận hậu theo tiêu chuẩn VietGAP. Kéo dài thời gian thu hoạch, giảm áp lực tiêu thụ chính vụ và nâng cao hiệu quả kinh tế, HTX chủ động áp dụng các biện pháp kỹ thuật sản xuất mận trái vụ. Năm nay, sản lượng mận chính vụ và trái vụ của HTX đạt hơn 250 tấn, chủ yếu tiêu thụ tại hệ thống siêu thị Big C và các tỉnh, thành phố trong cả nước.

Bà Nguyễn Thị Nguyệt, Phó Giám đốc HTX Kiên Cường, cho biết: Sản xuất mận trái vụ giúp kéo dài thời gian cung ứng sản phẩm, hạn chế tình trạng thu hoạch tập trung trong thời gian ngắn. Nhờ đó, HTX chủ động hơn trong việc kết nối với các đối tác tiêu thụ, duy trì nguồn hàng ổn định cho hệ thống siêu thị và các cửa hàng nông sản, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất của các thành viên.

Hỗ trợ người dân và hợp tác xã phát triển sản xuất, ngành Nông nghiệp đã tăng cường hướng dẫn áp dụng các tiêu chuẩn an toàn, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung; đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá và tiêu thụ nông sản. Bà Hoàng Thị Thu Hiền, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số, cho biết: Những năm gần đây, nhiều hộ dân và hợp tác xã đã chủ động sử dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số và tham gia các sàn thương mại điện tử. Việc minh bạch thông tin sản phẩm và kết nối trực tiếp với người tiêu dùng, đã mở rộng thị trường tiêu thụ và xây dựng thương hiệu, nâng cao sức cạnh tranh cho mận Sơn La.

Hiện nay, cùng với nâng cao chất lượng sản phẩm, các địa phương chú trọng xây dựng thương hiệu và phát triển vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn. Đến nay, toàn tỉnh đã được cấp 7 mã số vùng trồng mận. Nhiều sản phẩm được đưa vào hệ thống siêu thị, cửa hàng nông sản an toàn và các kênh phân phối hiện đại, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.

Gia tăng giá trị từ chế biến

Bên cạnh tiêu thụ quả tươi, chế biến đang trở thành hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng cho quả mận. Với sản lượng lớn và thời gian thu hoạch tập trung, việc phát triển các sản phẩm chế biến giúp giải quyết đầu ra trong mùa vụ và kéo dài thời gian bảo quản, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Tại HTX Nông nghiệp Quyết Thanh, phường Thảo Nguyên, những ngày cao điểm thu hoạch cũng là lúc cơ sở chế biến hoạt động hết công suất. Mận được thu mua từ các hộ dân trong vùng nguyên liệu, sau đó đưa vào sơ chế và chế biến thành các sản phẩm mận sấy dẻo, siro mận, nước cốt mận, ô mai và mứt mận. Ông Phạm Văn Quyết, Giám đốc HTX, cho biết: Những năm gần đây, nhu cầu thị trường đối với các sản phẩm chế biến từ mận ngày càng tăng. HTX đã đầu tư máy móc, hoàn thiện quy trình sản xuất và cải tiến mẫu mã sản phẩm. Mỗi ngày HTX thu mua và chế biến từ 2-3 tấn quả tươi. Việc chế biến giúp nâng cao giá trị quả mận, tạo thêm nhiều dòng sản phẩm phục vụ thị trường quanh năm thay vì chỉ tập trung vào mùa thu hoạch.

Cùng với sự tham gia của các hợp tác xã, nhiều địa phương đang khai thác lợi thế vùng nguyên liệu và du lịch để phát triển các sản phẩm chế biến từ mận, mở rộng không gian tiêu thụ. Ông Hoàng Văn Thắng, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Mộc Châu, cho biết: Trước đây, phần lớn sản lượng mận được tiêu thụ dưới dạng quả tươi nên giá trị phụ thuộc nhiều vào thị trường trong thời gian ngắn của vụ thu hoạch. Hiện nay, cùng với phát triển du lịch và các sản phẩm OCOP, nhiều cơ sở sản xuất trên địa bàn đã đưa mận vào chế biến thành các sản phẩm đặc trưng như ô mai, mận sấy dẻo, siro, nước cốt mận. Các sản phẩm này không chỉ phục vụ khách du lịch mà còn được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước, góp phần mở rộng thị trường và nâng cao giá trị cho quả mận địa phương.

Không chỉ các HTX và cơ sở sản xuất, nhiều hộ trồng mận cũng tự chế biến các sản phẩm mận, như ô mai, mứt, siro, nước cốt, mận sấy dẻo, mận ngâm... đáp ứng nhu cầu của thị trường và tạo thêm giá trị cho quả mận sau thu hoạch. Cùng với đó, tỉnh cũng đang chú trọng phát triển các sản phẩm chế biến từ mận theo hướng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu. Đến nay, đã có 11 sản phẩm chế biến từ mận được công nhận sản phẩm OCOP, góp phần đa dạng hóa sản phẩm nông sản địa phương và mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị chuỗi sản xuất và khẳng định thương hiệu mận Sơn La.

Từ sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, mở rộng thị trường tiêu thụ đến phát triển chế biến, quả mận Sơn La đang từng bước hoàn thiện chuỗi giá trị. Khi người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia vào các khâu từ sản xuất, bảo quản, tiêu thụ đến chế biến, quả mận không chỉ được nâng cao giá trị kinh tế mà còn có thêm cơ hội chinh phục những thị trường lớn. Đây là cơ sở quan trọng để mận Sơn La tiếp tục phát triển bền vững, khẳng định thương hiệu trên thị trường.