Với mong muốn cung cấp những sản phẩm rau, quả an toàn cho người tiêu dùng, HTX Nông Xanh, bản Hang Trùng 1, xã Vân Hồ lựa chọn phát triển sản xuất theo hướng hữu cơ. Trên diện tích gần 7 ha, HTX trồng các loại rau phù hợp với khí hậu địa phương như cải kale, bắp cải, súp lơ, su hào, đậu Hà Lan, dưa chuột; chú trọng sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học trong chăm sóc cây trồng, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Thành lập năm 2019, HTX hiện liên kết với hơn 60 hộ nông dân, sản xuất khoảng 40 ha rau. Ông Lưu Tùng Định, Giám đốc HTX Nông Xanh, cho biết: Trước nhu cầu ngày càng cao của thị trường về nông sản an toàn, có nguồn gốc rõ ràng, HTX xác định sản xuất theo hướng hữu cơ là hướng phát triển lâu dài; các hộ liên kết được hướng dẫn thực hiện quy trình canh tác thống nhất, ưu tiên sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học, áp dụng các biện pháp quản lý sâu bệnh và ghi chép nhật ký sản xuất. HTX còn đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt bán tự động, giúp cung cấp nước, dinh dưỡng phù hợp.

Việc sản xuất gắn với nhu cầu tiêu thụ giúp HTX chủ động bố trí thời vụ, điều tiết sản lượng và duy trì đầu ra ổn định. Bình quân mỗi ha rau mang lại lợi nhuận hơn 300 triệu đồng/vụ, góp phần nâng cao thu nhập cho các thành viên và hộ liên kết.

Cùng với các HTX, nhiều doanh nghiệp đang đầu tư sản xuất nông sản theo hướng hữu cơ. Công ty cổ phần Thương mại Duy Khánh, phường Chiềng Sinh, phát triển gần 10 ha cây trồng tổng hợp, gồm cà phê, na, nhãn, nho hạ đen và chanh leo. Để hạn chế sâu bệnh gây hại, Công ty đã đầu tư gần 4 tỷ đồng xây dựng nhà màng, hệ thống tưới tự động và các hạng mục phục vụ sản xuất.

Ông Đào Duy Khánh, Giám đốc Công ty, cho biết: Bên cạnh nâng cao chất lượng nông sản, Công ty còn kết hợp sản xuất với hoạt động tham quan, trải nghiệm tại vườn, góp phần giới thiệu sản phẩm và mở rộng kênh tiêu thụ. Hiện nay, mô hình cây trồng tổng hợp của Công ty mang lại lợi nhuận trên 2 tỷ đồng/năm, tạo việc làm thường xuyên cho 5 lao động và khoảng 20 lao động thời vụ. Vườn nho hạ đen còn được khai thác phục vụ khách tham quan, trải nghiệm.

Đến nay, toàn tỉnh có gần 2.500 ha sản xuất theo hướng hữu cơ, trong đó gần 300 ha được chứng nhận hữu cơ và trên 815 ha đang trong quá trình chuyển đổi. Có 5 doanh nghiệp, 4 HTX và gần 1.600 hộ tham gia sản xuất, chế biến nông nghiệp hữu cơ, tập trung vào các sản phẩm có thế mạnh như rau, cây ăn quả, chè và cà phê.

Tuy nhiên, sản xuất hữu cơ còn gặp khó khăn do quy mô nhỏ, phân tán, chi phí chuyển đổi và chứng nhận cao. Một số sản phẩm chưa xây dựng được thương hiệu, thiếu kênh tiêu thụ riêng nên giá bán chưa tương xứng với công sức và chi phí đầu tư...

Hỗ trợ các cơ sở sản xuất, giai đoạn 2021-2025, tỉnh triển khai các chương trình khuyến nông, tập huấn, chuyển giao kỹ thuật sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học, xử lý phụ phẩm nông nghiệp và quản lý sâu bệnh. Cùng với đó, các HTX được tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn đầu tư phát triển sản xuất. Đến tháng 7/2026, Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tỉnh đã ủy thác 17,3 tỷ đồng qua Ngân hàng Chính sách xã hội cho các HTX vay vốn phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong chương trình hợp tác với Tập đoàn Quế Lâm, Sơn La triển khai 24 mô hình sản xuất theo hướng hữu cơ đối với 10 loại sản phẩm, với sự tham gia của 83 HTX và 6 doanh nghiệp. Trên cơ sở kết quả đã đạt được, ngày 17/8/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Kết luận số 728-KL/TU về tiếp tục thực hiện chương trình hợp tác giai đoạn 2026-2030 với Tập đoàn Quế Lâm, Hội Nông nghiệp tuần hoàn Việt Nam và Hội Người cao tuổi Việt Nam; trong đó tập trung nhân rộng các mô hình nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản.

Ông Dương Gia Định, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Việc mở rộng sản xuất hữu cơ cần gắn với nhu cầu thị trường và khả năng tổ chức sản xuất của từng địa phương. Ngành sẽ tập trung rà soát, lựa chọn cây trồng, vùng sản xuất có điều kiện phù hợp; hướng dẫn các HTX hoàn thiện quy trình, đáp ứng yêu cầu chứng nhận và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, tăng cường kết nối với doanh nghiệp thu mua, chế biến để sản phẩm có đầu ra ổn định, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất.

Phát triển sản xuất theo hướng hữu cơ, góp phần nâng cao chất lượng, giá trị nông sản Sơn La, đồng thời giảm sử dụng vật tư hóa học trong canh tác. Việc mở rộng vùng sản xuất phù hợp, kiểm soát chất lượng và tăng cường liên kết tiêu thụ giúp doanh nghiệp, HTX nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập cho người dân và bảo vệ môi trường.