Chú trọng liên kết, đổi mới tư duy sản xuất

Khu vực cao nguyên Mộc Châu hiện có gần 12.000 ha cây ăn quả, gần 3.000 ha rau, hơn 2.100 ha chè và đàn bò sữa trên 27.000 con. Để kéo dài thời gian thu hoạch, bảo quản nông sản, các xã, phường trong khu vực đã tuyên truyền, vận động các doanh nghiệp, HTX, cơ sở sản xuất ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, bảo quản và chế biến; cơ cấu lại hệ thống tổ chức sản xuất, thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, khuyến khích liên kết, hợp tác sản xuất gắn với chế biến sâu; xây dựng, quảng bá thương hiệu sản phẩm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; đầu tư nâng cấp dây chuyền, máy móc hiện đại gắn với vùng nguyên liệu tập trung chất lượng cao. Cùng với đó, đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá, giới thiệu và kết nối tiêu thụ, xuất khẩu nông sản.

Ông Nguyễn Thành Văn, Chủ tịch UBND phường Thảo Nguyên, cho biết: Địa phương xác định thu hút các dự án chế biến theo chuỗi khép kín, ứng dụng công nghệ hiện đại là giải pháp then chốt để nâng cao giá trị, tăng sức cạnh tranh cho nông sản và phát triển nông nghiệp bền vững. Phường chú trọng cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp, HTX và hộ sản xuất tham gia từ khâu sơ chế, bảo quản đến chế biến sâu; từng bước hình thành các chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ bền vững.  

Đầu tư hệ thống dây chuyền hiện đại

Hiện nay, tại các địa phương ở khu vực cao nguyên Mộc Châu có hơn 40 nhà máy, cơ sở sơ chế, chế biến chè, hoa quả, sữa. Nhờ đó, các sản phẩm nông nghiệp chế biến của Mộc Châu ngày càng đa dạng, phong phú về mẫu mã, có chất lượng cao; giá trị sản phẩm chế biến được nâng lên rõ rệt, được người tiêu dùng đón nhận. Tiêu biểu như Công ty cổ phần Giống bò sữa Mộc Châu (Mộc Châu Milk) đã duy trì, mở rộng quy mô đàn bò sữa; đầu tư hệ thống chế biến hiện đại, đa dạng hóa sản phẩm, đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng. Mộc Châu Milk có một trang trại chăn nuôi tập trung, liên kết với hơn 500 hộ nông dân chăn nuôi bò sữa, quy mô tổng đàn hơn 27.000 con, sản lượng sữa tươi bình quân gần 100.000 tấn/năm.

Ông Phạm Hải Nam, Tổng Giám đốc Mộc Châu Milk, cho biết: Đồng hành cùng người nuôi bò sữa, Mộc Châu Milk lựa chọn mô hình nông hộ bền vững với sự liên kết của 4 nhà: Nhà nước - Nhà doanh nghiệp - Nhà nông - Nhà khoa học. Cùng với đó, doanh nghiệp đang tích cực triển khai các dự án Tổ hợp trang trại sinh thái, bò sữa công nghệ cao Mộc Châu và Nhà máy sữa công nghệ cao Mộc Châu. Các dự án hứa hẹn sẽ trở thành dấu ấn mới trong quá trình phát triển của Vinamilk và Mộc Châu Milk, đồng thời góp phần tạo diện mạo mới cho ngành chăn nuôi bò sữa tại Mộc Châu.

Hay như tại Vinatea Mộc Châu, với hơn 550 ha chè nguyên liệu, sản lượng chè búp tươi hằng năm đạt trên 10.000 tấn, sản xuất khoảng 2.500 tấn chè thành phẩm. Công ty đã triển khai mô hình sản xuất chè theo chuỗi giá trị; các khâu từ trồng, chăm sóc, thu hái đến thu gom, chế biến và phân phối, tiêu thụ đều được kiểm soát chặt chẽ nhằm tạo ra sản phẩm an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng và có khả năng truy xuất nguồn gốc. Hiện nay, 100% diện tích chè của Vinatea Mộc Châu đã được cấp chứng nhận tiêu chuẩn nông nghiệp bền vững Rainforest Alliance (RA). 

Ông Lê Chí Long, Giám đốc Vinatea Mộc Châu, cho biết: Để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của đối tác quốc tế và nâng cao hiệu quả sản xuất, Vinatea Mộc Châu chú trọng đầu tư hệ thống máy móc hiện đại. Năm 2025, Công ty đã đầu tư dây chuyền sản xuất chè xanh của Trung Quốc, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm chế biến. Trong năm nay, Công ty tiếp tục đầu tư xây dựng nhà máy mới với 3 dây chuyền công nghệ hiện đại, tiết kiệm nhiên liệu, góp phần nâng cao giá trị thương hiệu chè Mộc Châu và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.

Đa dạng sản phẩm chế biến

Không chỉ các nhà máy lớn tập trung đầu tư nâng cao công nghệ sản xuất, các HTX và hộ kinh doanh cũng đẩy mạnh đầu tư hệ thống máy sấy, đa dạng hóa các sản phẩm hoa quả sấy nhằm kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao giá trị nông sản Mộc Châu. Có mặt tại HTX Nông nghiệp Quyết Thanh những ngày này, chúng tôi chứng kiến không khí lao động, sản xuất khẩn trương của các công nhân tại dây chuyền chế biến sản phẩm mận sấy dẻo. Với hệ thống máy sấy hiện đại, ứng dụng công nghệ của Hàn Quốc và Nhật Bản để chế biến các sản phẩm hoa quả sấy chất lượng cao, HTX luôn tuân thủ quy trình nghiêm ngặt từ khâu làm sạch, sơ chế, bổ sung đường và trộn đều, đến công đoạn sấy trong hệ thống khép kín. Quá trình sấy được theo dõi bằng đồng hồ cảm biến nhiệt, bảo đảm sản phẩm sạch, an toàn. 

Ông Phạm Văn Quyết, Giám đốc HTX Nông nghiệp Quyết Thanh, chia sẻ: Giải quyết áp lực tiêu thụ hoa quả tươi chính vụ, từ năm 2020, HTX đã đầu tư hệ thống dây chuyền chế biến sấy khô các loại quả, với công suất 1,2 tấn quả tươi/ngày, giúp giảm chi phí và tỷ lệ hao hụt trong quá trình vận chuyển, giảm khâu trung gian và không phụ thuộc vào mùa vụ, sản phẩm sau chế biến có chất lượng, giá trị cao hơn, góp phần nâng cao thu nhập cho các thành viên HTX.

Còn tại xã Tân Yên, từ một trang trại chăn nuôi bò sữa truyền thống, Amifarm Mộc Châu của gia đình ông Nguyễn Quang Vinh đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất sữa tươi sạch, kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm, trở thành điểm đến hấp dẫn trên hành trình khám phá vùng đất thảo nguyên của du khách.

Ông Vinh chia sẻ: Để giảm áp lực tiêu thụ sữa tươi nguyên liệu, đa dạng hóa sản phẩm, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước thông qua “Đề án hỗ trợ máy móc sản xuất sữa chua khô tại Amifarm Mộc Châu” với kinh phí gần 300 triệu đồng, Amifarm Mộc Châu đã đầu tư hệ thống máy sấy thăng hoa hiện đại trị giá 680 triệu đồng, công suất chế biến 70 kg nguyên liệu/mẻ, sản xuất khoảng 3.600 kg sữa chua sấy thăng hoa mỗi năm. Sản phẩm giữ nguyên hương vị đặc trưng, thuận tiện bảo quản, vận chuyển, góp phần nâng cao giá trị thương hiệu và mở ra cơ hội đưa sản phẩm vào các hệ thống phân phối, siêu thị lớn trên cả nước. 

Việc đẩy mạnh chế biến sâu đã và đang góp phần nâng cao giá trị, mở rộng thị trường và khẳng định vị thế nông sản Mộc Châu. Phát huy những kết quả đạt được, các xã, phường trên cao nguyên Mộc Châu tiếp tục tuyên truyền, khuyến khích doanh nghiệp, HTX và hộ sản xuất đầu tư nâng cấp công nghệ chế biến, hệ thống bảo quản lạnh, góp phần nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản địa phương.