Nhân dân bản Nhạp, xã Cò Nòi (Mai Sơn) tham gia dự án liên kết trồng mía với Công ty CP Mía đường Sơn La.

Với vai trò là “bà đỡ” cho nông nghiệp, các doanh nghiệp trong tỉnh như: Công ty CP Mía đường Sơn La, Công ty CP Nafood Tây Bắc, Công ty CP Nông nghiệp sản xuất ngô giống Chiềng Sung... đã và đang liên kết với nông dân, HTX để sản xuất hàng hóa nông sản từ kinh tế hộ.

Hiện, mô hình liên kết giữa doanh nghiệp và hộ nông dân tại tỉnh ta đang tồn tại 4 hình thức chủ yếu: Doanh nghiệp trực tiếp nắm đất đai giao cho hộ công nhân sử dụng, công nhân đóng góp cổ phần và chia lãi theo cổ phần; doanh nghiệp hợp đồng đầu tư trên đất đai của dân, cung ứng dịch vụ, bao tiêu sản phẩm theo hợp đồng cho người dân; doanh nghiệp thuê đất của dân, quy trình sản xuất do doanh nghiệp điều hành sản phẩm làm ra thuộc về doanh nghiệp; nông dân góp cổ phần với doanh nghiệp bằng quyền sử dụng đất và trở thành công nhân, hưởng lương theo sản phẩm, hưởng lợi tức... Trong quan hệ liên kết, các doanh nghiệp sẽ thông qua hợp đồng kinh tế để đảm nhận cung cấp dịch vụ kỹ thuật, công nghệ sản xuất, giống vật nuôi và cây trồng, vật tư, phân bón, hướng dẫn cho nông dân các công đoạn trong sản xuất từ làm đất đến chăm sóc và thu hoạch, ký thỏa thuận về giá cả và tiến hành thu mua, đảm bảo đầu ra cho sản phẩm sau thu hoạch.

Công ty CP Mía đường Sơn La là một trong những doanh nghiệp thực hiện tốt mô hình liên kết với hộ nông dân và mang lại hiệu quả kinh tế. Công ty hiện liên kết với 6.000 hộ nông dân, bằng hình thức bán giống mía tốt nhất, có chất lượng và hàm lượng đường cao. Đồng thời, cử cán bộ nông vụ xuống hướng dẫn cho nông dân kỹ thuật làm đất, chăm sóc, phòng trừ bệnh hại... Đến thời vụ, Công ty tổ chức thu hoạch theo nông lịch và thu mua ngay tại cánh đồng. Thời điểm này, đến bản Phiêng Nậm, xã Cò Nòi (Mai Sơn) bà con ai cũng phấn khởi. Từ ngày trồng mía bán cho Công ty CP Mía đường Sơn La, tỷ lệ hộ nghèo của bản giảm hẳn, nhà nào cũng có tiền để sửa sang, cất dựng lại nhà ở và mua sắm các thiết bị phục vụ cho sinh hoạt gia đình. Đủ để thấy, mô hình liên kết này là một hướng đi mang lại hiệu quả.

Huyện Phù Yên thuộc diện đầu tư theo Chương trình 135 của Chính phủ. Để thúc đẩy phát triển nông nghiệp, mấy năm gần đây, huyện đã thực hiện liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp, bước đầu mang lại kết quả đáng mừng. Nhiều vùng đất có nguy cơ hoang hóa đang dần trở thành nơi sản xuất hàng hóa đem lại thu nhập ổn định cho nông dân. Điển hình là mô hình liên kết bao tiêu sản phẩm quả chanh leo của Công ty CP Nafood Tây Bắc với 147 hộ nông dân thuộc 3 xã: Mường Cơi, Mường Do, Tân Lang từ tháng 4/2017. Tham gia mô hình, các hộ dân được hỗ trợ 100% tiền mua cây giống chanh leo Đài Nông 1 do Công ty cổ phần Nafood Tây Bắc cung cấp, 100% số lượng vôi bột và 50% số cột trụ bê tông. Cùng với đó, các hộ còn được cán bộ của Công ty phối hợp với cán bộ của Trạm Khuyến nông huyện tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật ngay ngoài thực địa bằng biện pháp cầm tay chỉ việc, cụ thể từ khâu chọn đất, trồng, chăm sóc phòng trừ sâu bệnh và thu mua, phân loại quả, bảo quản đóng gói, vận chuyển... 147 hộ tham gia dự án sẽ cử ra 10 trưởng nhóm, ký cam kết bao tiêu sản phẩm với Công ty Cổ phần Nafood Tây Bắc. Theo đó, Công ty sẽ thường xuyên thông tin, cập nhật giá hàng ngày cho các trưởng nhóm thu mua nên không có hiện tượng ép giá hoặc mua với giá thấp. Chính vì vậy, bà con 3 xã yên tâm sản xuất, mở rộng quy mô trồng chanh leo, sản phẩm sau thu hoạch được Công ty ký hợp đồng thu mua với giá ổn định.

Việc liên kết với hộ nông dân sẽ tránh được tình trạng sản xuất nông sản quá nhiều nhưng nhu cầu thị trường lại không quá lớn. Trong mối quan hệ này, doanh nghiệp sẽ đóng vai trò định hướng thị trường. Tuy nhiên, các địa phương cần có biện pháp hỗ trợ về mặt pháp lý để đảm bảo thực hiện tốt các quyền lợi và nghĩa vụ của đôi bên, kinh tế hộ cần tiếp tục được bảo vệ và phát triển để bảo đảm quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong sản xuất. Còn doanh nghiệp, cần có kế hoạch để đảm bảo đầu ra cho nông sản. Có như vậy, mối liên kết mới bền vững, cùng nhau phát triển sản xuất, làm giàu từ nông nghiệp.

Lò Thái (CTV)