Xã Phiêng Khoài là một trong 7 xã của tỉnh không thực hiện hợp nhất, sáp nhập. Xã có diện tích tự nhiên trên 10.377 ha, với 30 bản, trong đó có 6 bản giáp nước CHDCND Lào với chiều dài khoảng 21 km. Đây cũng là vùng đất có nhiều tiềm năng để phát triển cây ăn quả. Từ những năm 1990, cây mận hậu được đưa vào trồng ở các bản Hang Mon, Kim Chung và Cồn Huốt nhưng do chưa biết cách chăm sóc nên năng suất và chất lượng thấp; giao thông cách trở nên việc tiêu thụ gặp nhiều khó khăn. Thực hiện chủ trương của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phát triển cây ăn quả trên đất dốc, từ năm 2016 đến nay, xã Phiêng Khoài đã tuyên truyền, vận động, hỗ trợ nhân dân triển khai nhiều mô hình trồng cây ăn quả, như: Mận hậu, nhãn ghép, hồng giòn, lê tai nung, cây ăn quả có múi...

Từ việc canh tác lạc hậu, người dân Phiêng Khoài đã thay đổi tư duy trong sản xuất nông nghiệp, bà con nông dân tích cực áp dụng kỹ thuật hạ cành, tỉa tán, kích cho mận ra hoa sớm, ra hoa muộn để rải vụ mận; khoảng 70% các hộ dân đã đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt và áp dụng khoa học kỹ thuật, đưa cây mận trở thành cây trồng chủ lực đem lại nguồn thu nhập chính cho người dân. Đến nay, toàn xã có 2.450 ha mận hậu, xây dựng thành công thương hiệu “Mận Ruby” Phiêng Khoài được nhiều người tiêu dùng trong nước biết đến. Đầu năm 2025, Phiêng Khoài được công nhận là vùng mận hậu ứng dụng công nghệ cao đầu tiên của tỉnh.

Bà Nguyễn Thị Diên, bản Cồn Huốt 1, xã Phiêng Khoài, chia sẻ: Gia đình tôi đã gắn bó với cây mận hậu từ nhiều năm nay. Nhờ cây mận hậu giúp gia đình có thêm vốn đầu tư trồng thêm những cây ăn quả khác. Hiện gia đình có 2 ha trồng mận hậu, lê, cam, thu nhập hằng năm khoảng 200 triệu đồng.

Cùng với cây mận hậu, nhân dân trong xã còn trồng hơn 800 ha các loại cây ăn quả khác có giá trị kinh tế cao như: Nhãn, hồng, lê tai nung, cam, bưởi… Đồng hành với người dân, xã đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị chuyên môn quy hoạch, xây dựng vùng cây ăn quả chuyên canh quy mô lớn, tập trung; đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật trồng, chăm sóc cây ăn quả cho nông dân trên địa bàn theo chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học công nghệ và vận động các hộ liên kết sản xuất. Hiện nay, toàn xã có 18 HTX nông nghiệp và kinh doanh dịch vụ. Các HTX nông nghiệp đã chủ động liên kết sản xuất, tích cực tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, tiêu thụ sản phẩm; mạnh dạn sản xuất theo hướng ứng dụng công nghệ cao, sản xuất hữu cơ, từng bước nâng cao giá trị sản phẩm trên địa bàn, hạn chế tình trạng được mùa mất giá.

Bà Nguyễn Thị Nguyệt, Phó Giám đốc HTX Kiên Cường, xã Phiêng Khoài, cho biết: HTX thành lập năm 2021 với 8 thành viên, tổng diện tích 38 ha, sản phẩm chủ lực của HTX  là mận, lê Tai Nung, cam, hồng. Từ khi các hộ liên kết thành lập HTX, các thành viên được tập huấn theo quy trình VietGAP từ khâu trồng, chăm sóc cũng như thu hái và bảo quản, đảm bảo quy trình sản xuất an toàn, ứng dụng công nghệ cao, phù hợp với điều kiện tự nhiên và thổ nhưỡng của vùng Phiêng Khoài. Thu nhập bình quân hằng năm của các thành viên đạt khoảng 700 triệu đồng.

Không chỉ thực hiện liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, người dân và các HTX trên địa bàn còn tích cực ứng dụng chuyển đổi số vào hoạt động kinh doanh. Thông qua việc xây dựng các kênh bán hàng trực tuyến, đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, quảng bá trên các nền tảng mạng xã hội và tổ chức các buổi livestream giới thiệu sản phẩm, nhiều nông sản địa phương đã tiếp cận được đông đảo khách hàng trong và ngoài tỉnh.

Chị Phạm Hồng Ngọc, xã Phiêng Khoài, chia sẻ: Trước đây gia đình chủ yếu bán hàng theo phương thức truyền thống, phụ thuộc nhiều vào khách quen và thương lái. Khi sử dụng mạng xã hội, gia đình có thể trực tiếp kết nối với khách hàng, giới thiệu sản phẩm ngay từ vườn cây. Việc người tiêu dùng được nhìn thấy quy trình chăm sóc, thu hoạch giúp họ hiểu hơn về sản phẩm, thêm tin tưởng khi lựa chọn sản phẩm.

Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Phiêng Khoài lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đã lựa chọn: “Phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hữu cơ gắn với việc liên kết sản xuất và chế biến; nghiên cứu phát triển sản phẩm nông nghiệp mới phù hợp với tình hình địa phương” là một trong những nội dung đột phá tập trung thực hiện. Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND xã Phiêng Khoài, cho biết: Thực hiện nội dung đột phá, xã Phiêng Khoài tăng cường phối hợp với các cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp để đào tạo, tập huấn, chuyển giao kỹ thuật; ưu tiên xây dựng mô hình điểm về sản xuất an toàn, hữu cơ, công nghệ cao để nhân rộng; khuyến khích ứng dụng cơ giới hóa, tự động hóa, chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp. Đẩy mạnh xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu sản phẩm OCOP, mã vùng trồng, tem truy xuất nguồn gốc; tăng cường quảng bá sản phẩm qua hội chợ, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội; chủ động kết nối với doanh nghiệp, siêu thị, chợ đầu mối trong và ngoài tỉnh. Lồng ghép hiệu quả các chương trình, dự án hỗ trợ phát triển nông nghiệp; tạo điều kiện để người dân, HTX tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi, mở rộng sản xuất, phát triển nông nghiệp hiệu quả và bền vững.

Từ những triền đồi dốc cằn cỗi năm nào, hôm nay Phiêng Khoài đã phủ xanh bằng những vườn cây trái trĩu quả. Những mùa quả ngọt không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho người dân, mà còn góp phần xây dựng vùng đất nơi biên cương ngày càng phát triển bền vững.