Người dân bản Huổi Cao, xã Nà Bó (Mai Sơn) chăm sóc vườn chanh leo.

Cùng cán bộ xã trên con đường đất với những “ổ gà, ổ voi” chúng tôi đến bản Huổi Cao và tìm đến vườn chanh leo của gia đình Trưởng bản Thào A Tủa. Sau cái bắt tay chào hỏi, anh Tủa dẫn chúng tôi tham quan vườn chanh leo, vì đã hết mùa thu hoạch nên gia đình đang tỉa cành để cây phát triển. Anh Tủa kể: 100% bà con trong bản là người dân tộc Mông. Bản có hơn 400 ha đất sản xuất nhưng đều là đất đồi núi dốc, bạc màu, khó cải tạo. Ngô và cây lúa nương là cây trồng đem lại thu nhập chính, nhưng hiệu quả kinh tế thấp. Bên cạnh đó, đường lên bản chỉ đi được một mùa, mùa mưa ô tô không vào được, nên nông sản để lâu ngày bị mốc, lên mầm không bán được hoặc bán với giá thấp, khiến cuộc sống của bà con thêm khó khăn. Trăn trở tìm hướng phát triển kinh tế, chúng tôi được giới thiệu cây chanh leo hiện đem lại thu nhập cao, nên vào giữa tháng 4/2017 tôi và một số hộ gia đình trong bản đã về Mộc Châu tham quan mô hình chanh leo của Hợp tác xã Nuôi và trồng 64 Mộc Châu. Tại đây, chúng tôi được giới thiệu từ khâu sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và mức thu nhập từ chanh leo. Nhận thấy trồng chanh leo có hiệu quả, tôi và 27 hộ khác đã đăng ký mua cây giống của Hợp tác xã Nuôi và trồng 64 Mộc Châu về trồng. Đầu tháng 5/2017, các hộ gia đình trồng 5.000 cây chanh leo Đài Loan trên 10 ha đất dốc. Để hỗ trợ người dân, HTX nuôi và trồng 64 Mộc Châu đã đầu tư giống, sắt thép làm giàn và cử người về bản hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc để cây phát triển tốt. Các hộ trồng chanh leo đã chia thành 3 tổ, mỗi tổ có 9-10 gia đình hỗ trợ nhau làm giàn và chăm sóc chanh leo. Ban đầu, diện tích chanh leo được tưới nước định kỳ 3 ngày/lần. Nhiều gia đình đã mua máy bơm, ống dẫn nước kéo lên nương hoặc chở các can nước bằng xe máy từ nhà lên để tưới cho cây. Sau 4 tháng chăm sóc, các hộ trồng chanh leo đã áp dụng tiến bộ kỹ thuật được hướng dẫn vào thực tế sản xuất, vì vậy chanh leo ra quả đầy giàn. Để đảm bảo thị trường tiêu thụ sản phẩm, các hộ dân đã ký hợp đồng 3 năm với HTX nuôi và trồng 64 Mộc Châu. Cứ 5 ngày lại thu hoạch quả 1 lần và bán cho HTX với giá 7.000 đồng/kg. Theo tính toán của các hộ, 10 ha chanh leo vụ mùa đầu tiên cho sản lượng 10-12 tấn. Mỗi lần thu hoạch, các hộ tập trung thu cùng một ngày, khi gom đủ 1 tấn HTX vào bản thu mua sản phẩm quả.

Tìm hiểu được biết, trước khi trồng thử nghiệm, Trưởng bản đã tổ chức một số cuộc họp bản để giới thiệu và tuyên truyền tới các hộ dân trong toàn bản. Cùng với đó, Ban Quản lý bản đã phối hợp với cán bộ khuyến nông xã tổ chức họp toàn bản vận động bà con chuyển đổi diện tích trồng ngô năng suất thấp sang trồng cây chanh leo. Đến thời điểm hiện tại đã có thêm 10 hộ đăng ký mua giống cây để trồng trên 5 ha chanh leo. Bên cạnh đó, trong quy ước, hương ước của bản cũng quy định cụ thể việc chăn nuôi gia súc theo hình thức nhốt chuồng để tránh ảnh hưởng tới diện tích chanh leo của các gia đình. Tuy nhiên, khó khăn nhất của Huổi Cao là đường giao thông về bản là đường đất, đường mòn, vào mùa mưa ô tô không vào được bản để thu mua sản phẩm...

Dù mô hình trồng chanh leo ở bản Huổi Cao mang tính chất tự phát, nhưng bước đầu đã đem lại hiệu quả kinh tế. Song, để cây chanh leo trở thành cây trồng chủ lực ở Huổi Cao, ngoài sự nỗ lực của người dân, rất cần sự quan tâm, giúp đỡ của các cấp, các ngành, nhất là việc đầu tư xây dựng hệ thống đường giao thông từ trung tâm xã vào bản; hỗ trợ cây giống, vốn và hướng dẫn bà con kỹ thuật trồng, chăm sóc cây chanh leo để đạt năng suất, chất lượng cao... giúp người dân nơi đây từng bước xóa đói, giảm nghèo, có cuộc sống no ấm.

Huyền Trăng (CTV)