Với 14 xã, dân số toàn huyện Vân Hồ hiện nay gần 60 nghìn người, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số. Người dân vốn quen với tập quán sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, phương thức sản xuất lạc hậu, hạn chế áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Nhân dân chưa tích cực tham gia các HTX để đổi mới cách thức sản xuất. Tính đến hết tháng 11/2022, huyện Vân Hồ có 65 HTX, trong đó, đa số các HTX hoạt động lĩnh vực sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, nhiều HTX hoạt động hiệu quả chưa cao; thành viên HTX chưa có sự chủ động trong việc nắm bắt kỹ thuật sản xuất, nhu cầu thị trường...

Trao đổi với chúng tôi, ông Thái Bá Sinh, Trưởng Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Vân Hồ, cho biết: Phòng tham mưu cho UBND huyện tổ chức rà soát, đánh giá các mô hình kinh tế và các HTX hoạt động hiệu quả trên địa bàn. Từ đó, đề xuất hỗ trợ, định hướng các mô hình và HTX duy trì hoạt động và mở rộng quy mô, giúp người dân khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của địa phương để phát triển kinh tế. Từng bước thực hiện mục tiêu giảm nghèo với mức bình quân 4%/năm theo nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện nhiệm kỳ 2020-2025 đã đề ra.

Hiện nay, huyện đang triển khai hỗ trợ 14 mô hình kinh tế và HTX hoạt động trên lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, trong đó, tỷ lệ HTX do người dân tộc thiểu số làm chủ chiếm khoảng 70%. Trong năm 2022,  huyện Vân Hồ đã hỗ trợ bao bì nhãn mác cho các HTX theo Nghị quyết 128/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Sơn La, với tổng kinh phí 300 triệu đồng; hỗ trợ các mô hình kinh tế và các HTX trên địa bàn kinh phí mua phân bón, cây, con giống và vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp theo Quyết định số 803-QĐ/UBND ngày 31/8/2022 của UBND huyện Vân Hồ trị giá 1,2 tỷ đồng.

UBND huyện Vân Hồ còn tạo điều kiện cho các HTX phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động thông qua các việc vận dụng có hiệu quả các cơ chế, chính sách của Trung ương và của tỉnh. Theo đó, hỗ trợ các HTX vùng dân tộc thiểu số đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực đảm nhiệm công việc kế toán, quản lý hồ sơ, sổ sách. Đồng thời, đẩy mạnh liên kết, thông qua các doanh nghiệp đầu mối tiêu thụ nông sản để đảm bảo đầu ra sản phẩm cho nông dân...

Là một trong những HTX thành lập sớm nhất của xã Vân Hồ vào năm 2015 do người dân tộc thiểu số làm chủ, với 20 thành viên, HTX rau an toàn Vân Hồ đã từng bước xây dựng được thương hiệu, mang lại doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm. Bà Mùi Thị Năm, Phó Giám đốc HTX rau an toàn Vân Hồ, thông tin: Thời gian đầu, chúng tôi khá lúng túng, do các thành viên chưa nắm được quy trình kỹ thuật trồng rau và xử lý rau khi bị sâu bệnh. Từ khi được Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện chuyển giao các phương pháp xử lý sâu bệnh và học hỏi kinh nghiệm từ các HTX trồng rau của huyện Mộc Châu, chúng tôi đã nắm được kỹ thuật và áp dụng quy trình VietGAP trong sản xuất. Nhờ vậy, năng suất luôn đạt ở mức 10 tấn rau/ha, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho các thành viên. Đến nay, chúng tôi đã có 12 ha trồng các loại rau xanh, cung cấp rau quanh năm cho các bạn hàng và người dân địa phương.

Cây gai xanh là một trong những cây trồng bước đầu cho thấy phù hợp và hiệu quả tại các xã: Song Khủa, Liên Hòa, Mường Men, Chiềng Khoa, Xuân Nha… Hiện nay, toàn huyện có 375 ha cây gai xanh, mang lại thu nhập bình quân từ 80-120 triệu đồng/ha/năm. UBND huyện đã hỗ trợ trên 230 triệu đồng cho các hộ trồng gai xanh ở một số xã để mua cây giống và phân bón trồng gần 40 ha trồng giống gai xanh AP1. Trên cơ sở đánh giá hiệu quả sẽ triển khai nhân rộng mô hình trồng gai xanh AP1 tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, với mục tiêu mở ra hướng đi thoát nghèo cho nhân dân.

Bà Vì Thị Cung, bản Nôn, xã Liên Hòa, chia sẻ: Gia đình tôi trồng 1,5 ha cây gai xanh, thu hoạch khoảng 4-5 vụ gai xanh/năm, thu nhập đạt 120-180 triệu đồng. Trước đó, tôi đã được hỗ trợ 400 cây gai xanh giống để trồng vào diện tích trồng cây ngô năng suất thấp trước đó.

Việc hỗ trợ phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp và các HTX vùng đồng bào DTTS đã và đang được huyện Vân Hồ tiếp tục rà soát triển khai, góp phần thực hiện có hiệu quả công tác xóa đói, giảm nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở địa phương.