Hết quý I/2026, toàn tỉnh có 4.981 doanh nghiệp với tổng vốn đăng ký hơn 146 nghìn tỷ đồng; 1.146 HTX hoạt động trên nhiều lĩnh vực. Môi trường đầu tư kinh doanh của tỉnh từng bước được cải thiện, thể hiện qua các chỉ số như cải cách hành chính, như chỉ số PAR Index năm 2025 đạt 90,02%, nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước; nhiều chỉ số thành phần PCI cải thiện, nhất là chỉ số gia nhập thị trường và tính minh bạch. Tỷ trọng vốn đầu tư từ khu vực ngoài Nhà nước duy trì trên 70% trong những năm gần đây, cho thấy niềm tin của doanh nghiệp vào môi trường đầu tư của tỉnh tiếp tục được củng cố.

Bên cạnh kết quả đạt được, khu vực kinh tế tư nhân vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Hơn 80% doanh nghiệp là nhỏ và siêu nhỏ, năng lực tài chính hạn chế, khả năng quản trị và đổi mới sáng tạo còn yếu; tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận tín dụng mới đạt khoảng 24,5%. Một số chỉ số như tiếp cận đất đai, tính năng động của chính quyền có xu hướng giảm; số doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị, xuất khẩu và chuyển đổi số còn hạn chế...

Ông Nguyễn Văn Phong, Phó Giám đốc Sở Tài chính, cho biết: Để khu vực kinh tế tư nhân phát triển tương xứng với tiềm năng, cần tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất. Trọng tâm là cắt giảm thực chất thủ tục hành chính; rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường; đẩy mạnh chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính. Cùng với đó, duy trì các chương trình gặp gỡ, đối thoại doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ khó khăn; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận hiệu quả hơn các nguồn lực về đất đai, tín dụng, lao động và thông tin thị trường...

Để thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển bền vững, tỉnh tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, mở rộng thị trường tiêu thụ và phát triển thương mại điện tử. Những năm qua, nhiều sản phẩm nông sản chủ lực như xoài, nhãn, cà phê, chè của Sơn La đã có mặt tại các hệ thống siêu thị lớn và xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, EU, Nhật Bản, Australia. Hơn 200 sản phẩm chủ lực của tỉnh được đưa lên các sàn thương mại điện tử trong nước; nhiều sản phẩm được quảng bá trên các nền tảng quốc tế như Alibaba.com, EC21.com.

Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng đang trở thành yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Ông Nguyễn Duy Hoàng, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Sơn La, chia sẻ: Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành công cụ giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao năng suất, chuẩn hóa chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Đến nay, toàn tỉnh có 32 sản phẩm được cấp văn bằng bảo hộ sở hữu trí tuệ; 12 doanh nghiệp khoa học công nghệ cùng hệ thống hạ tầng số từng bước được hoàn thiện. Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp, HTX ứng dụng chuyển đổi số vào sản xuất, kinh doanh còn thấp; năng lực hấp thụ công nghệ vẫn hạn chế.

Theo ông Nguyễn Duy Hoàng, tỉnh cần hình thành mạng lưới tư vấn đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sở hữu trí tuệ và quản trị doanh nghiệp; hỗ trợ theo chuỗi giá trị và từng sản phẩm chủ lực như cà phê, chè, xoài, nhãn, mận, sản phẩm OCOP gắn với tiêu chuẩn chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, ông Lộc Mậu Triển, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nông nghiệp Chiềng Sung, xã Chiềng Sung, cho biết: Sơn La có nhiều lợi thế phát triển nông nghiệp công nghệ cao nhưng sản xuất còn manh mún; liên kết chuỗi giữa doanh nghiệp, HTX và người dân chưa thật sự chặt chẽ. Vì vậy, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào toàn bộ quy trình sản xuất, từ giống, chăm sóc, thu hoạch đến chế biến, tiêu thụ sản phẩm; đồng thời, phát triển các chuỗi liên kết giá trị bền vững, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản địa phương. Nghị quyết số 68-NQ/TW được ban hành mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, doanh nghiệp vẫn cần được tháo gỡ khó khăn về vốn, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và liên kết sản xuất.

Thực tế cho thấy, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh không chỉ dừng ở việc cắt giảm thủ tục hành chính, quan trọng hơn là xây dựng chính quyền đồng hành, kiến tạo và phục vụ doanh nghiệp. Khi những “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách, hạ tầng, công nghệ và thị trường được tháo gỡ đồng bộ, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh sẽ mạnh dạn đầu tư, đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh, phát triển mạnh mẽ, đóng góp vào tăng trưởng nhanh, xanh, bền vững của tỉnh.