Hiện nay, xã Dồm Cang có 9 bản, 3 dân tộc cùng sinh sống gồm: Thái, Khơ Mú, Mông; trên 1.300 ha đất sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, địa hình có độ dốc lớn, qua nhiều năm canh tác, phần lớn đất đã bạc màu, giữ ẩm kém, nên năng suất cây trồng đạt thấp. Khắc phục khó khăn, UBND xã đề ra các chỉ tiêu và giải pháp trọng tâm, vận động nhân dân giảm dần diện tích trồng cây lương thực năng suất thấp sang trồng cây ăn quả, cây cà phê; đầu tư chăn nuôi đại gia súc theo hướng trồng cỏ và nuôi nhốt chuồng. Đồng chí Tòng Văn Nghịch, Chủ tịch UBND xã Dồm Cang, cho biết. Xã đã tranh thủ mọi nguồn vốn đầu tư kết cấu hạ tầng, tạo thuận lợi trong giao thương, phát triển hàng hóa. Chỉ đạo các tổ chức đoàn thể, tạo điều kiện cho hội viên, đoàn viên tiếp cận nguồn vốn vay của các tổ chức tín dụng, với tổng dư nợ hơn 30 tỷ đồng để đầu tư phát triển kinh tế.

Tìm hiểu về cách làm kinh tế của bà con nơi đây, đồng chí Chủ tịch UBND xã giới thiệu chúng tôi xuống thăm mô hình trồng cam của gia đình chị Lò Thị Chung, bản Khá Mem. Giống cam Nà Mòn được gia đình chị Chung đưa vào trồng cách đây 4 năm với gần 1ha. Với đặc điểm quả to, tròn, rất mọng nước, ăn có vị ngọt, mùi thơm đặc trưng nên được thương lái đến thu mua tại vườn, giá bán giao động từ 23 - 28 nghìn đồng/kg. Chị Chung chia sẻ: Vụ cam vừa qua, gia đình bán được hơn 2 tấn quả, hiện nay, gia đình đang chăm sóc thử cam trái vụ để tăng thu nhập. Cùng với đó, gia đình còn nuôi 10 con lợn thịt; trồng, chăm sóc hơn 1 ha cây cà phê. Nâng cao sản phẩm, tôi mong muốn được tham gia HTX để xây dựng thương hiệu cam Dồm Cang.

Rời bản Khá Mem, chúng tôi về bản Dồm với những ngôi nhà sàn khang trang, những vườn cam, cà phê xanh mướt. Ông Vì Văn Tâm, Bí thư chi bộ, Trưởng bản, thông tin: Trước đây, bà con chủ yếu là trồng cây ngô, sắn. Từ năm 2016, nhiều hộ trong bản đã chuyển đổi cây lương thực kém hiệu quả sang trồng cà phê và trồng xen canh cây mắc ca. Thời điểm này, bà con đang tập trung chăm sóc hơn 100 ha cà phê, trong đó, 60 ha đã cho thu hoạch; thâm canh 27 ha lúa và duy trì hơn 8.000 con gia súc, gia cầm. Kinh tế ổn định, đời sống của nhân dân nâng lên, nhiều hộ có thu nhập cao từ cây cà phê.

Thăm vườn cà phê xanh tốt, bà Cà Thị Linh, bản Dồm nói: Đảm bảo nước tưới 3 ha cây cà phê, gia đình đã đầu tư hệ thống máy bơm. Để cây trồng sinh trưởng và phát triển, tôi thường xuyên tham gia các lớp tập huấn do huyện, xã tổ chức. Với hơn 3 ha cà phê, vụ vừa qua gia đình thu về gần 800 triệu đồng. Nhận thấy nhu cầu giống cây cà phê cao, gia đình còn ươm cây giống bán cho bà con trong và ngoài xã; mỗi năm cho thu nhập thêm khoảng 20 triệu đồng.

Với giải pháp cụ thể của chính quyền, sự mạnh dạn trong đầu tư của người dân đã tạo bước chuyển tích cực trong sản xuất, nâng cao thu nhập. Năm 2024, tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm xuống còn 11,53%. Phát huy kết quả đã đạt được xã Dồm Cang tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chú trọng quy hoạch phát triển cây cà phê theo hướng sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học kỹ thuật và trồng theo hướng hữu cơ, sạch, an toàn. Sử dụng hiệu quả các nguồn vốn từ các chương trình, dự án hỗ trợ người dân chuyển đổi diện tích kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả, cải tạo vườn tạp. Vận động thành lập HTX để liên kết sản xuất theo quy trình VietGAP, bao tiêu sản phẩm; mở rộng các mô hình kinh tế hiệu quả thành công, tạo thêm việc làm, xây dựng cuộc sống vùng biên ngày thêm khởi sắc.