Sơn La có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thuận lợi, diện tích rừng lớn, đa dạng sinh học cao, đặc biệt phù hợp cho phát triển dược liệu bền vững. Theo công bố hiện trạng năm 2024, tỉnh đã quy hoạch hơn 670.000 ha đất lâm nghiệp, với độ che phủ rừng trên 47%, phân bố ở nhiều tiểu vùng khí hậu, thích hợp cho cả cây thuốc ôn đới và nhiệt đới. Trong đó, khoảng 86.000 ha rừng có thể kết hợp trồng dược liệu dưới tán, tạo tiềm năng lớn cho phát triển kinh tế gắn với bảo vệ rừng.

Đến nay, Sơn La đã xác định hơn 1.000 loài cây dược liệu, trong đó có nhiều loài quý hiếm được trồng rộng rãi tại các khu vực Sông Mã, Mai Sơn, Mộc Châu, Mường La, Bắc Yên và Vân Hồ. Toàn tỉnh hiện có khoảng 40 cơ sở chế biến dược liệu quy mô nhỏ và 5-7 cơ sở quy mô vừa, ứng dụng công nghệ phổ biến như sấy nhiệt, nghiền bột, chiết xuất tinh dầu, sao tẩm, đóng gói.

Cùng với đó, tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển dược liệu, như: Quy hoạch phát triển dược liệu đến năm 2030 với mục tiêu mở rộng diện tích khoảng 50.000 ha, sản lượng 500.000 tấn; Quyết định số 22/2024/QĐ-UBND quy định hỗ trợ đầu tư hạ tầng, giống cây, đào tạo kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và xúc tiến thương mại, ưu tiên dự án có nhiều lao động là người dân tộc thiểu số và triển khai tại vùng khó khăn.

Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung phân tích những khó khăn, hạn chế trong phát triển dược liệu hiện nay như: Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, vùng nguyên liệu manh mún, nguồn giống chưa đồng bộ, công nghệ chế biến còn hạn chế, nhận thức về phát triển bền vững của người dân chưa cao.

Từ thực tế đó, nhiều ý kiến đã đề xuất các giải pháp và định hướng phát triển trong thời gian tới, gồm: Xây dựng vùng nguyên liệu tập trung gắn với liên kết chuỗi giá trị “bốn nhà”; ứng dụng khoa học - công nghệ, bảo tồn nguồn gen dược liệu quý; xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ; kết hợp phát triển dược liệu với du lịch sinh thái, y học cổ truyền; tăng cường nguồn lực đầu tư và hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ...

Phát triển dược liệu bền vững góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống đồng bào các dân tộc, đồng thời mở ra hướng đi mới cho kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, gắn với bảo tồn thiên nhiên và tri thức bản địa. Với những tiềm năng, lợi thế và sự quan tâm của tỉnh, Sơn La được kỳ vọng trở thành trung tâm dược liệu của vùng Tây Bắc, đóng góp tích cực vào chiến lược phát triển ngành dược Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045.