Theo lời giới thiệu của bà con trong bản, chúng tôi tìm đến gia đình ông Lò Văn Pản, người tiên phong mở rộng mô hình trồng mít trên đất dốc ở Nà Sài. Khi phần lớn bà con vẫn quen với lúa và sắn, còn ngần ngại đưa giống cây mới về vì lo “không hợp đất, không hiệu quả”, thì ông Pản lại nghĩ khác. Dẫn chúng tôi đi thăm vườn, ông nhớ lại: Năm 2022, tôi quyết định mua 200 gốc mít Thái. Lúc đó, nhiều người trong bản can ngăn, bảo làm vậy là liều, nhưng tôi nghĩ nếu không thử thì sẽ chẳng bao giờ biết đất này có hợp với cây mới hay không.

Ba năm trôi qua, những hàng mít xanh mướt nay đã chứng minh sự lựa chọn ấy hoàn toàn đúng. Năm nay, vườn mít của ông Pản đã cho những trái đầu tiên, với sản lượng trên 3 tấn quả, giá bán từ 15.000 - 20.000 đồng/kg. Chia sẻ về kỹ thuật, ông Pản cho biết thêm: Mít chịu hạn tốt nhưng muốn năng suất cao thì phải chăm sóc kỹ. Hằng năm, bón thêm phân chuồng hoai mục kết hợp NPK để giữ đất màu mỡ. Khi cây ra hoa, tỉa bớt hoa và quả non, chỉ để lại trên cành khỏe để quả to, múi vàng, ngọt. Tôi thường xuyên cắt bỏ cành sâu bệnh, giữ tán thông thoáng và bao quả để hạn chế sâu hại, giúp quả đẹp, chất lượng.

Ngoài ra, ông Pản còn tận dụng khoảng đất giữa các hàng cây để xen canh ngô, đậu tương. Cách làm này đã mang lại lợi ích kép, vừa tăng thêm thu nhập, vừa cải thiện độ phì nhiêu, giữ ẩm cho đất, hạn chế sâu bệnh, cỏ dại và giảm xói mòn. Nhờ xen canh hợp lý, ông có thêm nguồn thu ngắn ngày trong khi chờ cây mít vào vụ, nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Tổng thu nhập của gia đình hiện đạt trên 250 triệu đồng/năm.

Ngoài hướng đi mới với cây ăn quả như ông Pản, ông Lò Văn Thuân lại thành công nhờ chăn nuôi. Hiện gia đình ông duy trì nuôi gần 100 con lợn, gồm 8 con nái sinh sản, 20 con lợn thịt và hơn 70 lợn con giống, cung cấp cho bà con trong bản và các bản lân cận. Ông Thuân cho biết: Tôi luôn chú trọng giữ chuồng trại sạch sẽ, tiêm phòng đầy đủ để phòng dịch bệnh. Thức ăn cho đàn lợn chủ yếu là ngô, sắn do gia đình tự trồng, kết hợp với mở dịch vụ xay xát để lấy cám gạo. Nhờ nguồn thức ăn tự nhiên, đàn lợn khỏe mạnh, cho thịt chắc, được thương lái lựa chọn tìm mua. Mỗi năm, gia đình xuất bán khoảng 20 con lợn thịt, với giá từ 60-80 nghìn đồng/kg, cùng hàng chục con lợn giống, với giá khoảng 120 nghìn đồng/kg. Cộng thêm nguồn thu từ ruộng và ao cá, thu nhập của gia đình đạt trên 300 triệu đồng.

Ông Lường Văn Thiêm, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Nà Sài, cho biết: Hiện bản có hơn 82 ha đất gieo trồng, gần 400 con gia súc và gần 3.000 con gia cầm. Những kết quả bước đầu từ các hộ điển hình đã cho thấy đây là hướng đi đúng. Thời gian tới, Chi bộ và Ban quản lý bản tiếp tục khuyến khích, hỗ trợ bà con nhân rộng các mô hình có hiệu quả như trồng cây ăn quả, chăn nuôi tập trung, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và xây dựng Nà Sài ngày càng khởi sắc

Nà Sài hôm nay đang dần đổi mới trong tư duy sản xuất của nhân dân, mở ra hướng phát triển bền vững, góp phần tạo diện mạo mới và đưa bản trở thành điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới của xã Pắc Ngà.