Mô hình trồng cam tại xã Chiềng Ban, huyện Mai Sơn

Trong những năm qua cùng với chính sách của Nhà nước, tỉnh ta đã ban hành những chủ trương, chính sách cụ thể, tạo ra những bước chuyển trong việc phát triển cây ăn quả. Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Kết luận số 121-TB/TU ngày 30 tháng 11 năm 2015 về một số chủ trương trồng cây ăn quả trên đất dốc đến năm 2020; HĐND tỉnh đã có Nghị quyết số 17/2016/NQ-HĐND ngày 14 tháng 12 năm 2016 về chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã trồng cây ăn quả, cây dược liệu dưới tán cây ăn quả trên địa bàn tỉnh Sơn La giai đoạn 2017 – 2021; Nghị quyết số 37/NQ-HĐND ngày 15 tháng 3 năm 2017 phê duyệt Đề án phát triển cây ăn quả trên địa bàn tỉnh đến năm 2020…

Với những vùng đất có đặc trưng sinh thái khác nhau, thời gian qua, việc triển khai phát triển cây ăn quả trên địa bàn tỉnh đã có những bước tiến vượt bậc và đạt được những kết quả quan trọng. Năm 2016, tổng diện tích 26.660 ha, sản lượng đạt 117.969 tấn; giá trị sản xuất đạt 990.801 triệu đồng (bình quân đạt 55,5 triệu đồng/ha), chiếm 10,4% tổng giá trị sản xuất của ngành trồng trọt. Một số cây ăn quả chính có giá trị hàng hóa lớn và đã hình thành các vùng sản xuất tập trung, như: nhãn (Sông Mã); xoài đặc sản (Yên Châu), mận hậu (Mộc Châu)… Hiện nay, nhiều mô hình trồng mới, ghép cải tạo một số giống cây ăn quả ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật cho hiệu quả kinh tế cao được nhân rộng, như: Hồng giòn MC1; xoài Đài loan; nhãn chín muộn; đào chín sớm; dưa vàng thơm Hà Lan; thanh long ruột đỏ... tạo ra các sản phẩm khác biệt mang tính đặc trưng của từng vùng, có giá trị và khả năng cạnh tranh cao. Năm 2016, toàn tỉnh có 16 doanh nghiệp, hợp tác xã trồng cây ăn quả được cấp chứng nhận VietGap; 8 chuỗi cung ứng, tiêu thụ quả an toàn. Các cơ sở chế biến chủ yếu tập trung trên địa bàn huyện Mộc Châu, Yên Châu, Bắc Yên và Sông Mã. Một số sản phẩm chế biến từ quả như rượu, mứt mận, đào, nước ép, long nhãn....

Công tác quảng bá, xúc tiến tiêu thụ các sản phẩm nông sản, trong đó có quả các loại được quan tâm, như: Tổ chức hội chợ nông nghiệp hàng năm trong tỉnh; tham gia hội chợ ngoài tỉnh; liên kết với thành phố Hà Nội, tỉnh Hà Nam và các tỉnh lân cận trong lĩnh vực phát triển nông nghiệp để quảng bá, xúc tiến tiêu thụ các sản phẩm nông sản của tỉnh. Bên cạnh đó, công tác quản lý chất lượng được chú trọng; đẩy mạnh việc xây dựng và nhân rộng mô hình chuỗi sản xuất, tiêu thụ quả an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP và xác nhận sản phẩm an toàn; đã xây dựng chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm xoài tròn Yên Châu và hiện đang xây dựng phương án và bảo hộ thương hiệu cho các sản phẩm quả, gồm: nhãn Sông Mã; quả bơ Mộc Châu; quả na Mai Sơn; quả sơn tra Bắc Yên, Mường La. Việc khuyến khích thành lập các HTX cây ăn quả được đẩy mạnh, đến nay toàn tỉnh có 36 HTX trồng cây ăn quả, trong đó: Bắc Yên: 1 HTX, Sốp Cộp: 3 HTX, Sông Mã: 5 HTX, Mộc Châu: 9 HTX, Vân Hồ: 3 HTX, Mai Sơn: 5 HTX, Yên Châu: 3 HTX, Phù Yên: 3 HTX, Mường La: 1 HTX và thành phố Sơn La: 3 HTX. Các HTX cây ăn quả đã thực hiện tốt việc ứng dụng kỹ thuật trong sản xuất, tìm kiếm thị trường tiêu thụ, xây dựng thương hiệu cho sản phẩm, tăng thu nhập cho hộ xã viên.

Để tiếp tục đưa thế mạnh của cây ăn quả trên địa bàn phát triển, mục tiêu của Đề án phát triển cây ăn quả trên địa bàn tỉnh đến năm 2020 là: Đưa tổng diện tích cây ăn quả trên địa bàn toàn tỉnh đạt 35.000 ha, trong đó, diện tích trồng mới cây ăn quả trên diện tích đất trồng cây khác là 8.340 ha và ghép cải tạo cây ăn quả trên diện tích cây ăn quả hiện có đạt 7.000 ha. Sản lượng quả các loại tăng từ 10 - 12%/năm; đến năm 2020, sản lượng quả sản xuất ra đạt 400.000 tấn/năm. Bên cạnh đó, phấn đấu đến năm 2020, diện tích quả rải vụ, trái vụ trên địa bàn tỉnh đạt 4.000 ha, sản lượng đạt 85.000 tấn, tập trung trên địa bàn huyện Sông Mã, Yên Châu, Mai Sơn, Phù Yên, Mường La, Mộc Châu, Vân Hồ với loại cây chính như: Xoài, Nhãn, Mận…. Hình thành và phát triển các cơ sở, nhà máy bảo quản, chế biến các loại quả trên phạm vi toàn tỉnh. Phấn đấu giá trị sản xuất quả các loại tăng từ 6 - 8%/năm, đưa tỷ trọng giá trị quả trong ngành trồng trọt chiếm trên 30% vào năm 2020; giá trị sản xuất trên 01 ha trồng cây ăn quả áp dụng quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt đạt trên 200 triệu đồng /năm.

Các giải pháp để thực hiện mục tiêu trên là tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tổ chức rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch vùng sản xuất quả an toàn tập trung đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; tạo điều kiện về đất đai để xây dựng chợ đầu mối hoa quả, vườn sản xuất giống, nhà bảo quản sản phẩm quả và các công trình phụ trợ khác. Khuyến khích nhân dân chuyển đổi những diện tích cây trồng khác có hiệu quả kinh tế thấp sang trồng cây ăn quả; dồn điền đổi thửa, tích tụ đất trồng cây ăn quả theo quy định. Tổ chức thực hiện có hiệu quả các chính sách hiện có của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ, ngành Trung ương và chính sách của tỉnh về hỗ trợ, khuyến khích trồng, thâm canh cây ăn quả và sơ chế, bảo quản, chế biến quả. Tăng cường công tác quản lý nhà nước trong việc sản xuất, chế biến, kinh doanh các sản phẩm quả; phát triển thị trường và xúc tiến thương mại; phát triển cơ sở hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất, bảo quản, chế biến quả và thực hiện; áp dụng nhanh cơ giới hóa vào các khâu từ sản xuất - bảo quản - chế biến - vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm quả.

Tin rằng với tiềm năng thế mạnh, những chủ trương, chính sách của tỉnh sẽ thu hút đầu tư ngày càng nhiều các doanh nghiệp, HTX và người nông dân, tạo bước đột phá về năng suất, chất lượng sản phẩm, hình thành các vùng sản xuất quả tập trung chuyên canh, ứng dụng công nghệ cao, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm gắn kết với công nghiệp bảo quản, chế biến và thị trường tiêu thụ trong nước và hướng đến xuất khẩu.