Vườn chanh leo của Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc, trồng tại bản Áng, xã Đông Sang (Mộc Châu).

Đến nay, toàn tỉnh có trên 3.000 hộ dân, 20 HTX, doanh nghiệp tham gia trồng chanh leo theo mô hình liên kết sản xuất, cung ứng, tiêu thụ sản phẩm với quy mô lũy kế gần 700 ha, trong đó: Gần 86% diện tích được trồng bằng giống Đài Nông I của Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc. Đây là địa chỉ cung cấp giống chanh leo nhận được sự lựa chọn của nhiều nông dân.

Trên địa bàn tỉnh hiện có 3 đơn vị đầu tư, liên kết trồng chanh leo là: Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc, HTX chanh leo Mộc Châu và HTX nuôi và trồng 64 thị trấn Nông trường Mộc Châu. Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc trực tiếp đầu tư, hỗ trợ giống, kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm cho nông dân thông qua HTX, hợp đồng kinh tế theo mô hình liên kết sản xuất, cung ứng, tiêu thụ theo chuỗi. Nhiều gia đình đã thoát nghèo ngay từ vụ đầu thu hoạch quả chanh leo. Tiêu biểu như gia đình anh Đỗ Trọng Lợi, tiểu khu 84-85, thị trấn nông trường Mộc Châu (Mộc Châu) chỉ với 0,7 ha chanh leo trồng năm 2016 do Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc cung ứng giống, hướng dẫn kỹ thuật, đến nay, đã cho thu nhập 350 triệu đồng/năm. Hay như hộ anh Vàng A Páo, bản Khấu Khoang, xã Mường Lựm (Yên Châu), tháng 5/2017, anh đăng ký chuyển đổi 0,3 ha đất trồng ngô sang trồng chanh leo với Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc. Tính đến đầu tháng 11, gia đình anh đã thu hoạch được 3 tấn chanh leo, với giá bán trung bình 10.000 đồng/kg, đã cho thu nhập 30 triệu đồng, bằng cả 1 ha trồng ngô/năm, trong khi vườn chanh leo vẫn đang tiếp tục cho thu hoạch, tính ra vụ đầu thu hoạch không những hoàn được vốn đầu tư ban đầu mà còn sinh lời.

Ông Nguyễn Duy Nhất, Trưởng phòng Kỹ thuật và phát triển vùng trồng Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc, cho biết: Giống chanh leo Đài nông 1 được công nhận chính thức giống cây trồng mới cho sản xuất tại vùng Tây Nguyên và các tỉnh miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ theo Quyết định số 4538 ngày 5/11/2015 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Công ty cổ phần Nafoods là đơn vị độc quyền được phép sản xuất và cung ứng loại giống chanh leo này. Hiện nay, Công ty đã xây dựng khu vườn ươm giống chanh leo công nghệ cao tại huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ an với quy mô sản xuất 4 triệu cây giống chanh leo/năm. Qua khảo sát, hiện nay trên thị trường Sơn La, người dân đang trồng 4 loại giống chanh leo chủ yếu, gồm: giống chanh leo Đài Nông I, do Công ty cổ phần Nafoods cung cấp có giá bán 29.000 đồng/cây tại Văn phòng Công ty, khi vận chuyển bàn giao cho người dân giá 35.000 đồng/cây; giống chanh leo nhập khẩu Đài Loan do một số Công ty và HTX nhập khẩu, giá bán từ 45.000 đến 50.000 đồng/cây (loại giống này do mới trồng nên khó đánh giá, nhưng theo những người trồng thì tỷ lệ cây sống sau khi trồng khoảng 70%, năng suất chất lượng khá tốt; giống chanh leo thực sinh được gieo từ hạt, giá bán khoảng 22.000 đồng/cây, ra hoa đậu quả sau 9-10 tháng trồng; giống chanh leo được giâm từ cành bánh tẻ của vườn trồng, giá khoảng 15.000 đồng đến 25.000 đồng/cây, cây dễ bị nhiễm bệnh, phù hợp với trồng mục đích lấy chanh múc dịch, ko có hiệu quả với mục đích trồng lấy quả xuất khẩu. Người dân có nhu cầu phát triển chanh leo cần tìm địa chỉ tin cậy và lựa chọn loại giống phù hợp để đạt hiệu quả kinh tế.

Cũng theo khuyến cáo của chuyên gia kỹ thuật Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc, thời điểm trồng chanh leo thích hợp bắt đầu từ tháng 11 năm trước đến tháng 5 năm sau, vùng nào có tuyết, lạnh thì trồng sau tuyết, sương muối. Tùy mùa hoa màu hiện tại và thời tiết để trồng. Cây chanh leo thích hợp trồng ở vùng đất tơi xốp, thoát nước tốt, giàu chất hữu cơ, như: đất cát pha thịt nhẹ, đất Bazan, độ cao thích hợp 650 đến 1.300 m so với mặt nước biển; nhiệt độ phù hợp từ 16 đến 30oC, tốt nhất 20 đến 250C, nơi chủ động nguồn nước tưới. Tùy theo địa hình và diện tích đất có thể bố trí lô hàng trồng cho phù hợp với địa hình thực tế; bố trí hàng trồng theo hướng gió, không bị che khuất ánh sáng (lúc cây ra hoa, gió làm thuận lợi hơn cho việc thụ phấn). Với mật độ 500 cây/ha thì khoảng cách trồng được khuyến cáo là 5 m x 4 m; 625 cây/ha, khoảng cách 4 m x 4 m; 833 cây/ha, khoảng cách 4 m x 3 m. Sau khi thiết kế lô, hàng xong thì đào hố, kích thước hố rộng 80 cm, dài 80 cm và sâu 60 cm. Tiếp đó, bón lót trước trồng từ 15 đến 20 ngày theo tỷ lệ: từ 15 đến 20 kg phân hữu cơ hoai mục + 150 g P2O2 + vôi.

Theo kế hoạch phát triển vùng nguyên liệu chanh leo đã được tỉnh phê duyệt, đến năm 2021, Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc xây dựng vùng nguyên liệu 5.000 ha chanh leo, đáp ứng nhu cầu nguyên liệu phục vụ nhà máy chế biến sản phẩm chanh leo và các sản phẩm đặc trưng khác của Sơn La, đảm bảo xuất khẩu trực tiếp sản phẩm sang thị trường châu Âu. Để mở rộng vùng nguyên liệu theo kế hoạch, hiện nay, Công ty đã cử cán bộ kỹ thuật phối hợp với các cơ quan chuyên môn, các huyện, thành phố khảo sát, đánh giá vùng trồng kết hợp với tuyên truyền để hộ dân nắm được chủ trương phát triển chanh leo của tỉnh, lựa chọn địa chỉ tin cậy để được tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật, cung ứng cây giống có chất lượng, bao tiêu sản phẩm, tránh trường hợp mua phải những cây giống chanh leo không rõ nguồn gốc, gây thiệt hại về kinh tế như nhiều hộ dân ở các xã: Co Mạ (Thuận Châu), Chiềng Đông (Yên Châu), Ngọc Chiến (Mường La).