Nguyên nhân tỷ lệ giải ngân chậm chủ yếu do có hơn 1.000 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương từ nguồn vốn Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội đến tháng 10 mới được giao bổ sung và năm 2022, tỉnh Sơn La được giao nguồn bội chi ngân sách địa phương 87,9 tỷ đồng phân bổ cho 2 dự án sử dụng vốn ODA, nhưng chưa hoàn thiện các thủ tục vay nên chưa thể giải ngân. Bên cạnh việc giao vốn chậm, khó khăn lớn nhất ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân nguồn vốn là những vướng mắc trong bồi thường, giải phóng mặt bằng vẫn chưa được tháo gỡ; biến động giá cả vật tư, nguyên liệu, giá nhân công… khiến một số nhà thầu thi công cầm chừng, thậm chí dừng thi công, bỏ cọc, phải tổ chức đấu thầu lại.

Để bảo đảm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, tỉnh đã thành lập 5 tổ công tác để kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn cho các chủ đầu tư được giao kế hoạch. Động viên các doanh nghiệp, đơn vị thi công chung sức với tỉnh; động viên cán bộ công nhân, người lao động phối hợp với chủ đầu tư huy động thêm trang thiết bị, nhân lực, tranh thủ thời tiết để tăng ca, bố trí thêm nhân lực ở nơi có điều kiện, sớm hoàn thành khối lượng để nghiệm thu giải ngân vốn theo kế hoạch đề ra.

Bên cạnh đó, UBND tỉnh đã ban hành các văn bản hướng dẫn, đôn đốc các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công; phát động phong trào thi đua “Thực hiện thu ngân sách và giải ngân vốn đầu tư công” trên địa bàn tỉnh 6 tháng cuối năm; tổ chức các hội nghị quán triệt, tăng cường các giải pháp thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2022. Rà soát, điều chỉnh thu hồi kế hoạch vốn của các dự án không còn nhu cầu vốn hoặc giải ngân chậm cho các dự án đã hoàn thành có khối lượng.

Ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư, cho biết: Trên cơ sở đánh giá chi tiết về tình hình thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương nêu cao hơn nữa tinh thần trách nhiệm, vai trò người đứng đầu trong lãnh đạo, chỉ đạo; khẩn trương rà soát, xử lý khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn trong giải ngân vốn đầu tư công tại cơ quan, đơn vị; thực hiện tạm ứng, nghiệm thu, thanh toán, thu hồi vốn ứng theo đúng quy định và ngay khi có khối lượng; đôn đốc đẩy nhanh tiến độ thi công phải đi đôi với đảm bảo chất lượng công trình.

Tại huyện Bắc Yên, năm 2022, tổng kế hoạch vốn được giao trên 191 tỷ đồng; đến cuối tháng 11, đã giải ngân trên 77,8 tỷ đồng, bằng 40% kế hoạch vốn giao. Ông Đào Văn Nguyên, Chủ tịch UBND huyện, thông tin: Huyện đặt quyết tâm đến tháng 1/2023 phấn đấu giải ngân đạt 91,8% kế hoạch vốn giao. Trên cơ sở kế hoạch giải ngân đã đề ra, huyện tăng cường chỉ đạo, đôn đốc các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện, nhất là công tác lựa chọn nhà thầu đối với các dự án khởi công mới thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia, chủ động hoàn thiện hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng. Yêu cầu các chủ đầu tư cam kết giải ngân, gắn với trách nhiệm người đứng đầu.

Còn tại huyện Phù Yên, năm 2022 có 84/86 công trình khởi công mới từ nguồn vốn ngân sách Trung ương thực hiện các chương trình MTQG. Đến nay, có 60 công trình đang thi công, 14 công trình đang tiến hành lựa chọn nhà thầu, 10 công trình đang đánh giá hồ sơ nhà thầu. Bà Đinh Thị Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND huyện, cho biết: Đảm bảo tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, UBND huyện đã yêu cầu các cơ quan, ban, ngành, UBND các xã, thị trấn, các chủ đầu tư nghiêm túc thực hiện nội dung chỉ đạo của UBND tỉnh, tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân vốn đầu tư công năm 2022 theo đúng kế hoạch. Đồng thời, rà soát, phân loại các công trình để làm cơ sở giao nhiệm vụ cho lãnh đạo, cán bộ, các phòng, ban, đơn vị có chuyên môn theo dõi đôn đốc việc thực hiện. Huyện cũng đề nghị các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng giám sát thường xuyên, trực tiếp tại công trường để đôn đốc tiến độ thi công, đảm bảo chất lượng công trình.

Trước yêu cầu về tiến độ càng gấp rút, UBND tỉnh kiên quyết điều chỉnh kế hoạch vốn năm 2022 của các dự án có tiến độ thực hiện giải ngân chậm, giải ngân không bảo đảm quy định, điều chuyển cho các dự án có nhu cầu bổ sung vốn, các dự án có tiến độ thực hiện nhanh, phấn đấu tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư nguồn ngân sách Nhà nước năm 2022 đạt 95-100% kế hoạch giao.