Mô hình trồng cam sử dụng hệ thống tưới ẩm theo công nghệ Israel tại xã Chiềng Ban (Mai Sơn)   Ảnh: Duy Tùng

Về giống cây trồng: Đưa vào trồng thử nghiệm các giống cây trồng mới có năng suất, chất lượng cao, chống chịu sâu bệnh, ngoại cảnh bất lợi. Xây dựng và đưa vào sản xuất bộ giống hợp lý có thời gian sinh trưởng khác nhau nhằm kéo dài thời gian thu hoạch đối với cây mía (Roc22, R579, Roc10, My5541); khảo nghiệm, thử nghiệm và đưa các giống ngô biến đổi gen (NK66Bt/GT, NK7328Bt/GT, NK4300Bt/GT, NK67Bt/GT, CP501S, giống DK6919S, DK9955S, …) vào sản xuất; Một số giống cây ăn quả cho năng suất và chất lượng cao (giống cam: CS1,VS2,…; Xoài: GL4, Xoài thái,…; Nhãn: Nhãn chín muộn, PH-M99-1.1, PH-M99-2.1,…) khuyến khích các thành phần kinh tế sản xuất, kinh doanh giống, tăng tỷ lệ sử dụng hạt giống xác nhận, cây giống đảm bảo chất lượng theo tiêu chuẩn.

Cho đến nay đã có khoảng 14 giống ngô chuyển gen đã được các công ty giống trồng khảo nghiệm trên địa bàn tỉnh và cũng đã được đưa vào trồng phổ biến. Năm 2016 diện tích trồng giống ngô biến đổi gen với diện tích 7.765 ha. Các giống ngô biến đổi gen hiện đang sinh trưởng phát triển bình thường đã cho thu hoạch với năng suất thực thu cao hơn giống nền 10-15%, vừa giúp bà con nông dân giảm đáng kể công lao động trong việc làm cỏ, phun thuốc trừ sâu, giảm được chi phí thuốc BVTV trong phòng trừ các loại sâu hại trên cây ngô.

Hiện nay các hộ dân đã đưa một số giống mới, giống rải vụ vào ghép cải tạo vườn cây ăn quả già cỗi, kém chất lượng, năng suất thấp bằng một số giống có năng suất chất lượng, hiệu quả cao hơn như: Cây xoài là 567/4133 ha đạt 13,7%, cây nhãn là 4.874/8495 ha đạt 57,3%, cây hồng là 13/76 ha đạt 17,1%, cây bơ là 30/150 ha đạt 20,0%.

Về kỹ thuật canh tác: Áp dụng thực hiện các quy trình sản xuất bền vững theo thực hành nông nghiệp tốt (GAP) cho cây chè, cây ăn quả, cây rau các loại... nhân rộng mô hình cấy lúa theo phương pháp cải tiến SRI và hiệu ứng hàng biên giúp giảm lượng giống, giảm phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.Tăng hiệu suất sử dụng phân bón, tăng năng suất, chất lượng cây trồng, khuyến khích sử dụng các loại thuốc bảo vệ có nguồn gốc sinh học, thảo mộc, thời gian cách ly ngắn nhằm tăng an toàn thực phẩm, giảm phát thải, bảo vệ môi trường đối với sản xuất rau, quả, chè,...

Từng bước nâng cao tỷ lệ sản phẩm nông nghiệp được áp dụng khoa học kỹ thuật vào bảo quản sau thu hoạch và chế biến.

Phát triển sản xuất rau, hoa, quả chất lượng trong nhà lưới, nhà kính tại  Mộc Châu với diện tích 43.000m2, trong đó: Công ty GreeFarm xã Đông Sang 25.000m2, Công ty RASA xã Mường Sang 9.000 m2, Công ty MCISAGA xã Phiêng Luông 3.300m2, HTX tư nhiên xã Đông Sang 5000m2, Tổ hợp tác sản xuất rau an toàn An Thái xã Mường Sang 700m2; huyện Mường La 3.000m2 của HTX Thành Công xã Ngoc Chiến; Thành Phố Sơn La 1500m2 tại phường Chiềng Sinh; huyện Mai Sơn 1600m2 tại HTX Đa ngành nghề Diệp Sơn xã Hát Lót.

Trên cây công nghiệp đang được ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt theo công nghệ Israel:

Mô hình trồng cà chua năng xuất cao của Công ty cổ phần Greenfarm Mộc Châu.      Ảnh: Duy Tùng

Ưu điểm của hệ thống tưới nhỏ giọt bằng ứng dụng công nghệ cao là tiết kiệm nước, do nước tưới được cấp trực tiếp cho cây trồng, không bị thất thoát do bốc hơi và thấm sâu. Tưới nhỏ giọt còn có khả năng giữ được độ ẩm đồng đều trong tầng đất canh tác góp phần nâng cao năng suất cây trồng. Hiệu quả tiết kiệm nước của công nghệ tưới nhỏ giọt cho cây được xác định bằng cách so sánh lượng nước tưới giữa khu thí nghiệm tưới nhỏ giọt và khu đối chứng.

Tưới nhỏ giọt là một giải pháp ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp, tăng sản lượng nhưng giảm chi phí đầu vào và tiết kiệm nước là bài toán hóc búa cho nông nghiệp nhiều nước. Phương pháp tưới nhỏ giọt hiện đại đang là phương pháp hữu hiệu nhằm tiết kiệm nước, thời gian công sức nhưng lại đạt hiểu quả kinh tế cho nhà vườn.

Tưới nhỏ giọt giúp tiết kiệm nước; tưới nhỏ giọt có tốc độ tưới chậm; tưới nhỏ giọt kết hợp dùng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; có thể dùng nước có hàm lượng muối tương đối cao để tưới. Để cây trồng phát triển tốt nhất, cần duy trì độ ẩm ở vùng rễ trong một khoảng ẩm độ nhất định. Độ ẩm này tùy thuộc mức độ khó khăn của cây trồng khi hút nước từ trong đất.

Hệ thống tưới nhỏ giọt ngoài tiết kiệm nước còn cho phép giảm 90% số công lao động. Vì vậy, công nghệ này đang được rất nhiều doanh nghiệp và hộ dân ở trong nước áp dụng.

Mô hình trồng chuối cấy mô tại xã Sặp Vặt (Yên Châu).           Ảnh: Huy Ngoan

Trong năm 2015 thực hiện mô hình tưới nhỏ giọt cho cây cà phê là 31,35 ha (trong đó trên cây cà phê là 23,85 ha, trên cây chè là 7,5 ha triển khai tại các huyện Mai Sơn, Thuận Châu và thành phố. Năm 2016 diện tích duy trì hệ thống tưới nhỏ giọt Israel là 22,89 ha. Nhìn chung việc áp dụng tưới nhỏ giọt theo công nghệ Israel đã mang lại hiệu quả kinh tế cao.

- Mô hình tưới nhỏ giọt cho cây chè từ cuối tháng 8 năm 2015, trên địa bàn huyện Thuận Châu đã có Công ty TNHH Trà Thu Đan đã tiến hành đầu tư xây dựng hệ thống tưới ẩm theo công nghệ Israel với quy mô tưới cho 7,5ha chè với tổng mức đầu tư: 712,5 triệu đồng (bình quân 95 triệu đồng/ha)

- Ứng dụng công nghệ tưới cho cây trồng 199,5 ha, trong đó tưới nhỏ giọt 13,7 ha; tưới tiết kiệm trong nhà lưới 12,5 ha; tưới phun mưa 50,3ha, tưới bằng vòi cho chè 123ha, cụ thể là:

+ Ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt: Đến nay các hợp tác xã, hộ đã tự đầu tư mở rộng diện tích tưới nhỏ giọt cho cây trồng 13,7ha, trong đó các hộ đã tự đầu tư mở rộng diện tích tưới nhỏ giọt cho cây trồng 11,7ha, với 6 hộ, trong đó huyện Sông Mã 4 hộ với diện tích 8,7ha tưới cho cây xoài, nhãn; huyện Bắc Yên 1 hộ với diện tích 1ha tưới cho cây cam quýt. Hợp tác xã Nông nghiệp TK3 xã Nà Mường, huyện Mộc Châu đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt cho 2ha cây ăn quả.

+ Mô hình tưới tiết kiệm trong nhà lưới diện tích 12,5 ha: Tưới tiết kiệm trong nhà lưới tại Hợp tác xã Hoa Mộc Châu, thị trấn Mộc Châu, huyện Mộc Châu; tưới cho 0,5 ha hoa hồng và hoa ly. Tưới tiết kiệm trong nhà lưới tại Công ty Creen Fam, xã Đông Sang, huyện Mộc Châu tưới cho 4,0 ha rau. Tưới tiết kiệm trong nhà lưới tại Công ty Rasa, xã Đông Sang, huyện Mộc Châu tưới cho 5,0 ha rau. Tưới tiết kiệm trong nhà lưới tại Hợp tác xã Mộc Châu xanh tại Bản Áng, xã Đông Sang, huyện Mộc Châu; tưới cho 3,0 ha rau quả.

+ Mô hình tưới phun mưa tưới cho 50,3 ha:Tưới phun mưa cho rau tại bản Mai Tiên, xã Mường Bon, huyện Mai Sơn, diện tích 20 ha. Tưới phun mưa cho mía tại xã Chiềng Lương, huyện Mai Sơn, diện tích 5 ,0 ha.

+ Mô hình do tư nhân đầu tư theo công nghệ trong nước 25,3ha: Tưới phun mưa cho rau tại Hợp tác xã 19/5 thị trấn Nông trường Mộc Châu, huyện Mộc Châu, diện tích 5,0 ha rau. Tưới phun mưa tại Hợp tác xã rau an toàn, xã Đông Sang, huyện Mộc Châu; tưới cho 7 ha rau. Tưới phun mưa tại Hợp tác xã sản xuất rau an toàn Tiên Sơn, xã Mường Bon, huyện Mai Sơn  tưới cho 6ha rau. Tưới phun mưa tại Hợp tác xã Đa ngành nghề Diệp Sơn xã Hát Lót, huyện Mai Sơn tưới cho 6,8ha rau. Tưới phun mưa cho trồng cỏ tại xã Chiềng Ban, huyện Mai Sơn 0,5ha.

+ Mô hình tưới bằng vòi cho chè: Dự án QSEAP hỗ trợ xây dựng trạm bơm, bể chứa, trục vòi để tưới cho 123 ha:Mô hình tưới cho chè Bản kiến Xương, xã Phỏng Lái, huyện Thuận Châu  tưới 48 ha; Mô hình tưới cho chè Bản Tà Noọng, thị trấn Nông trường, huyện Mộc Châu 30 ha; Mô hình tưới Tiểu khu mía đường, thị trấn Nông trường, huyện Mộc Châu tưới cho 15 ha chè; Mô hình tưới Bản Noong Lào, xã Chiềng Pa, huyện Thuận Châu  tưới 30 ha chè.

(Nguồn BTG tỉnh ủy)