Mô hình trồng cỏ sử dụng công nghệ tưới ẩm tại xã Chiềng Ban (Mai Sơn).           Ảnh: Huy Ngoan

Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết số 112/2015/NQ-HĐND ngày 10.9.2015 về ban hành chính sách hỗ trợ phát triển cà phê bền vững trên địa bàn tỉnh Sơn La giai đoạn 2015 - 2020;  Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La ban hành Quyết định số 1925/QĐ-UBND ngày 10.8.2016 về việc ban hành phương án triển khai các dự án hỗ trợ sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao vùng tái định cư thủy điện Sơn La, Nghị quyết số 17/2016/NQ-HĐND ngày 14.12.2016 của Hội đồng nhân dân tỉnh về chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã trồng cây ăn quả, cây dược liệu trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2017 - 2021, Nghị quyết số 28/2017/NQ-HĐND ngày 15.3.2017 về định mức hỗ trợ cải tạo vườn tạp và trồng cây ăn quả trên địa bàn tỉnh, Nghị quyết số 37/NQ-HĐND tỉnh ngày 15.3.2017 thông qua Đề án phát triển cây ăn quả đến năm 2020, trong đó:

Về Mục tiêu: Hỗ trợ đầu tư ứng dụng công nghệ cao trong thực hiện 35 dự án sản xuất nông nghiệp vùng tái định cư thủy điện Sơn La nhằm nâng cao nhận thức của người dân, từng bước thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệ cao. Qua đó phát hiện và nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả để nâng cao chất lượng sản xuất nông nghiệp, ổn định và nâng cao đời sống nhân dân vùng tái định cư thủy điện Sơn La, tạo tiền đề cho việc triển khai thực hiện Đề án ổn định dân cư, phát triển kinh tế - xã hội vùng tái định cư thủy điện Sơn La. Khuyến khích các doanh nghiệp, Hợp tác xã và Tổ hợp tác đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh Sơn La, thực hiện hình thức liên kết sản xuất với các hộ dân vùng tái định cư tạo ra phương thức sản xuất mới nâng cao thu nhập đời sống người dân.

Địa bàn thực hiện: Các xã, bản vùng tái định cư Dự án thủy điện Sơn La thuộc các huyện: Quỳnh Nhai, Mường La, Thuận Châu, Yên Châu, Mai Sơn, Sông Mã, Mộc Châu và Thành phố Sơn La.

Đối tượng: Doanh nghiệp, các hợp tác xã, tổ hợp tác (gồm từ 7 hộ gia đình trở lên, có hợp đồng hợp tác với nhau và được UBND cấp xã công nhận) thực hiện các dự án sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Các hộ tái định cư, hộ sở tại nhường đất có hộ khẩu hợp pháp để xây dựng điểm tái định cư, tham gia thực hiện dự án cải tạo (ghép), trồng cây ăn quả (giống mới công nghệ cao).

Điều kiện để được hỗ trợ: Điều kiện chung: Phù hợp với chủ trương của Trung ương, tỉnh, có đầu mối thị trường tiêu thụ, đối tượng là các hộ dân TĐC, hộ dân sở tại bị ảnh hưởng bởi Dự án thủy điện Sơn La có liên kết với doanh nghiệp. Có hợp đồng sử dụng lao động và thực hiện cung ứng đầu vào cho sản xuất hoặc tổ chức sản xuất, tiêu thụ nông sản cho các hộ thành viên và nông dân trên địa bàn tái định cư thủy điện Sơn La.

Điều kiện riêng: Dự án sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại các vùng TĐC thủy điện Sơn La được chấp thuận cho phép đầu tư của UBND tỉnh Sơn La, áp dụng riêng cơ chế Dự án thủy điện Sơn La. Những doanh nghiệp, Hợp tác xã, Tổ hợp tác (nhóm hộ) có áp dụng ứng dụng công nghệ cao như: Con giống, lai giống, tưới nhỏ giọt, lồng thép..., là đối tượng được áp dụng.

- Các dự án triển khai phải đảm bảo các điều kiện:

Đối với các dự án phát triển chăn nuôi lợn, gia cầm, thủy sản: Vệ sinh thú y, an toàn phòng chống dịch bệnh, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường theo các quy định của pháp luật về thú ý, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường.

Đối với dự án sản xuất rau, quả an toàn: An toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, được cấp Giấy chứng nhận của cấp có thẩm quyền về sản xuất nông nghiệp thực hành tốt các quy định về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, thực hành sản xuất nông nghiệp tốt.

Đối với dự án trồng cây ăn quả, chè, cà phê: triển khai phải đảm bảo vệ sinh môi trường.

Đối với các dự án trồng cây dược liệu: Nằm trong danh mục quy định ưu tiên và khuyến khích phát triển của Bộ y tế và theo Quyết định số 1976/QĐ-TTg ngày 30 tháng 10 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển dược liệu đến năm 2020.

Trông hoa lan chất lượng cao tại Công ty cổ phần Hoa nhiệt đới, bản Áng, xã Đông Sang (Mộc Châu).        Ảnh: Huy Ngoan

Đối với dự án hồ tạo nguồn tưới ẩm: Đảm bảo đáp ứng trữ lượng nước phục vụ tưới, chống hạn cho diện tích ≥ 50ha và có phục vụ cho các dự án sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Đối với dự án cải tạo (ghép), trồng cây ăn quả (giống mới công nghệ cao): Điều kiện trồng tại vườn liền kề có cây ăn quả hiện có (cây gốc mẹ), đủ diện tích đất trồng và có nhu cầu trồng giống mới, loại cây ăn quả có thời gian 1-2 năm cho thu hoạch, chất lượng cao.

Doanh nghiệp và người dân hay nhóm hộ tham gia liên kết phải thực hiện cam kết duy trì mối liên kết lâu dài trên cơ sở hợp đồng và có cam kết trách nhiệm giữa các bên trong quá trình thực hiện. Mỗi một nhóm hộ tham gia phải được UBND huyện phê duyệt công nhận đủ điều kiện để tham gia dự án sản xuất.

Các doanh nghiệp thực hiện dự án phát triển chăn nuôi lợn, chăn nuôi gia cầm, để đảm bảo điều kiện phê duyệt đầu tư hỗ trợ thì dự án phải có sự tham gia liên kết với các hộ dân thuộc các điểm tái định cư thủy điện Sơn La.

Quy mô hỗ trợ đầu tư: 35 dự án sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Mỗi doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác tùy theo năng lực được chỉ định thực hiện ít nhất 01 tiểu dự án (dự án thành phần) của dự án, phân theo các nhóm:nhóm dự án sản xuất rau, quả an toàn; nhóm dự án trồng cây dược liệu; nhóm dự án sản xuất gắn với tiêu thụ chè; nhóm dự án sản xuất gắn với tiêu thu cây cà phê; nhóm dự án trồng cây ăn quả; nhóm dự án phát triển chăn nuôi lợn; nhóm dự án phát triển chăn nuôi gia cầm giống mới; nhóm dự án nuôi cá lồng; nhóm dự án hồ tạo nguồn tưới ẩm.

Nội dung hỗ trợ đầu tư:  Dự án sản xuất rau, củ, quả an toàn: Tùy thuộc vào điều kiện, khả năng đăng ký, được hỗ trợ 01 hoặc cả 02 nội dung sau:

Hỗ trợ 100% chi phí mua thiết bị và chi phí lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt theo công nghệ Israel, không quá 8.500 đồng/m². Hỗ trợ xây dựng nhà lưới, không quá 200.000 đồng/1m².

 Dự án trồng cây dược liệu: Hỗ trợ 100% chi phí mua thiết bị và chi phí lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt theo công nghệ Israel, không quá 26.000 đồng/1m².

Dự án sản xuất, chế biến và tiêu thụ Chè: Hỗ trợ 100% chi phí mua thiết bị và chi phí lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt theo công nghệ Israel, không quá 87 triệu đồng/ha.

Dự án sản xuất, chế biến và tiêu thụ Cà phê: Hỗ trợ 100% chi phí mua thiết bị và chi phí lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt theo công nghệ Israel, không quá 72 triệu đồng/ha.

Dự án trồng cây ăn quả: Hỗ trợ 100% chi phí mua thiết bị và chi phí lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt, không quá 62 triệu đồng/ha.

Dự án phát triển chăn nuôi lợn: Hỗ trợ giống, thuốc thú y cho doanh nghiệp tham gia liên kết với các hộ dân, tối đa 1.500.000 đồng/con.

Dự án phát triển chăn nuôi gia cầm: Hỗ trợ chi phí mua máy hút chân không bảo quản sản phẩm sau sơ chế, con giống, thức ăn cụ thể: Thức ăn: 15.000 đồng/con (1lần); Máy hút chân không: 10 triệu đồng/1 máy (áp dụng đối với đơn vị có sơ chế); Giống: 20.000 đồng/con (01 ngày tuổi).

Dự án nuôi cá lồng: Hỗ trợ 100% chi phí làm lồng cá, không quá 100.000 đồng/m³.

Dự án hồ tạo nguồn tưới ẩm:Hỗ trợ 100% theo dự án được phê duyệt.

Dự án cải tạo (ghép mắt), trồng cây ăn quả (giống mới): Hỗ trợ một lần bằng số lượng mắt ghép và giống cây trồng tối đa không quá 1 triệu đồng/hộ.

Nông dân Chiềng Ban (Mai Sơn) thu hái cà phê.        Ảnh: Huy Ngoan

Cơ chế hỗ trợ đầu tư và thu hồi vốn đầu tư

Hình thức hỗ trợ: Cho vay bằng tiền lần đầu có thời hạn, không tính lãi và có thu hồi vốn cho vay hỗ trợ để luân chuyển, tiếp tục hỗ trợ cho các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác khác đối với các nhóm dự án: Sản xuất rau, quả an toàn; trồng cây dược liệu; sản xuất gắn với tiêu thụ chè; sản xuất gắn với tiêu thụ cà phê; trồng cây ăn quả; phát triển chăn nuôi lợn; phát triển chăn nuôi gia cầm giống mới; nuôi cá lồng.  Hỗ trợ cấp một lần, không thu hồi vốn đối với các nhóm dự án: Cải tạo (ghép), trồng cây ăn quả (bằng giống mới); hồ tạo nguồn tưới ẩm.

Hình thức thu hồi vốn hỗ trợ: Thu hồi 100% tổng số vốn hỗ trợ cho vay đầu tư cho các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, nhóm hộ (thu hồi một lần), cụ thể như sau: Thu hồi sau 7 năm đối với dự án trồng mới cây ăn quả, sản xuất chè, cà phê.Thu hồi sau 5 năm đối với dự án trồng cây ăn quả đã cho thu hoạch, cây dược liệu.Sau 3 năm đối với dự án sản xuất rau, củ, quả an toàn; phát triển chăn nuôi lợn, chăn nuôi gia cầm giống mới và dự án nuôi cá lồng trên lòng hồ thủy điện.

Một số giải pháp đẩy mạnh ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao

Về nhận thức: cấp ủy, chính quyền các cấp cần nhanh chóng thay đổi tư duy trong sản xuất nông nghiệp nâng cao nhận thức cho các doanh nghiệp, các hợp tác xã và nông dân am hiểu được nông nghiệp công nghệ cao thực sự là cuộc cách mạng lớn trong lĩnh vực nông nghiệp; phải coi việc triển nông nghiệp công nghệ cao chính là phát triển tri thức trong nông nghiệp. Mặt khác cần nhanh chóng đổi mới tổ chức sản xuất nông nghiệp theo hướng đề cao vai trò của doanh nghiệp. Trong mô hình sản xuất "con thuyền lớn" của nông nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp phải thực sự trở thành người đứng mũi chịu sào, Đảng và chính quyền đứng ở "bánh lái" nhằm đảm bảo cho "con thuyền" đó đi đúng hướng.

Về hành động

Một là, các địa phương cần xây dựng chương trình và kế hoạch phát triển, xác định rõ thế mạnh của từng vùng để ưu tiên phát triển các mô hình nông nghiệp công nghệ cao một cách hợp lý. Trong xây dựng quy hoạch cần lựa chọn công nghệ cho phù hợp với đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ở địa phương.

Hai là, đẩy mạnh hoạt động liên kết "năm nhà" trong phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cần có sự liên kết chặt chẽ giữa nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp, nhà tư vấn và nhà nông, trong đó có sự sáng tạo của doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm của phát triển, tạo cầu nối cho các sản phẩm nông nghiệp tiếp cận với thị trường, từ đó sẽ tạo động lực hỗ trợ người nông dân áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất.

Ba là, Tích cực học tập kinh nghiệm và nhân rộng các mô hình phù hợp tại các địa phương.

Ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp, ngoài việc tạo ra những sản phẩm sạch cho thị trường, cho xã hội là việc cải thiện về môi trường trong sản xuất đảm bảo đúng quy trình trong vệ sinh an toàn sản phẩm, ứng dụng công nghệ cao trong xử lý nguyên vật liệu đầu vào đưa vào sản xuất, xử lý sản phẩm phụ, chất thải..., góp phần tạo dựng được môi trường sống trong sạch, lành mạnh.

Phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp là yêu cầu cấp thiết, chìa khóa để thực hiện thành công tái cơ cấu nền nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững trong điều kiện hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đặc biệt đối với tỉnh miền núi Sơn La./.

( Nguồn BTG Tỉnh ủy )

­