Nông dân Chiềng Ban (Mai Sơn) thu hái cà phê.

Hiện nay cà phê Sơn La được trồng giống chủ yếu là cà phê Arabica tại các vùng đất có độ cao từ 600 m - 800 m so với mặt nước biển, thuộc đất đỏ đá vôi có tầng dày và độ phì nhiêu khá cao, phù hợp cho cây cà phê Arabica sinh trưởng, phát triển tốt, cho chất lượng cao tương đương với cà phê Arabica nổi tiếng thế giới của Brazil. Diện tích cà phê trên địa bàn tỉnh ta ngày càng được mở rộng, toàn tỉnh hiện có trên 12.000 ha, trồng chủ yếu tập trung tại thành phố, huyện Mai Sơn, Thuận Châu, chiếm trên 90% tổng diện tích trồng cà phê của tỉnh. Năng suất trung bình cà phê nhân đạt 1,14 tấn/ha, sản lượng cà phê nhân đạt 10.334 tấn, hầu hết sản phẩm được chế biến thô cà phê nhân để xuất khẩu; một số doanh nghiệp đã tiếp cận để chế biến sản phẩm cà phê và đặt tên nhãn hiệu, như cà phê Zabica, cà phê Minh Tiến...

Trong những năm gần đây, tỉnh ta đã đặc biệt quan tâm đến việc quy hoạch phát triển vùng cà phê tập trung ở những vùng lợi thế, chú trọng đầu tư thâm canh, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Ngành nông nghiệp và các địa phương tập trung hướng dẫn, tập huấn kỹ thuật cho nông dân, khuyến khích các doanh nghiệp, HTX đầu tư, liên kết để trồng và tiêu thụ cà phê. Bên cạnh đó, tỉnh ta cũng đã ban hành nhiều cơ chế chính sách hỗ trợ sản xuất, phát triển cà phê theo hướng bền vững; chú trọng việc nghiên cứu thực hiện các mô hình trồng cây có tán che cho cà phê. Đặc biệt, từ năm 2014 đến nay, trên địa bàn tỉnh Sơn La đã triển khai thí điểm mô hình tưới nhỏ giọt theo công nghệ Israel cho cây cà phê tại xã Chiềng Ban, huyện Mai Sơn La 7 hộ, 7,65 ha; xã Phỏng Lái, huyện Thuận Châu 2 hộ, quy mô 6,2 ha; xã Chiềng Cọ, thành phố Sơn La với 35 hộ tham gia, quy mô 10 ha. Kết quả, diện tích cây cà phê thực hiện mô hình tưới nhỏ giọt bằng công nghệ Israel được chăm sóc theo đúng quy trình, cây đã ra hoa và đậu quả tốt, cây có sức sống tốt, ít nhiễm sinh vật gây hại, cành nhánh dự bị tốt cho vụ sau, những diện tích cà phê thực hiện mô hình cho năng suất và sản lượng cao hơn so với những diện tích không áp dụng công nghệ tưới nhỏ giọt Israel. Tại các vùng trồng cà phê, bà con đã tích cực trồng xen cây ăn quả đã đem lại hiệu quả rõ rệt, tạo thu nhập kép cho nông dân.

Tuy nhiên, việc sản xuất cà phê trên địa bàn tỉnh gặp nhiều khó khăn, chủ yếu do canh tác cà phê còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, địa hình phức tạp dẫn đến những phát sinh trong thực hiện áp dụng các quy trình kỹ thuật. Mối liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất, chế biển, kiểm soát chất lượng và thương mại còn nhiều hạn chế. Hoạt động thu mua, sơ chế sản phẩm chủ yếu còn nhỏ lẻ, tình trạng các hộ trồng cà phê tự xát quả tươi bằng máy công suất nhỏ, vừa gây ô nhiễm môi trường vừa làm giảm chất lượng cà phê nhân. Bên cạnh đó, việc tiêu thụ sản phẩm phụ thuộc vào thị trường xuất khẩu, sản phẩm chủ yếu xuất hạt thô, tỷ lệ tiêu thụ tại địa phương và trong nước chiếm tỷ lệ nhỏ...

Theo quy hoạch, tỉnh ta phấn đấu đến năm 2020, diện tích cà phê của tỉnh đạt khoảng 15.000 ha, sản lượng từ 20.000-25.000 tấn cà phê nhân. Để cây cà phê phát triển bền vững, việc xây dựng chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm cà phê Sơn La được tỉnh đặc biệt quan tâm, nhằm đưa các giải pháp thống nhất, như: Xây dựng các quy định trong quản lý chất lượng và bảo vệ danh tiếng cho sản phẩm cà phê Sơn La đối với thị trường trong nước và xuất khẩu; quy trình sản xuất, sơ chế, chế biến và thương mại sản phẩm; xây dựng bản đồ địa lý tương ứng với chỉ dẫn địa lý cà phê Sơn La; đăng ký bảo hộ và quản lý việc sử dụng địa danh “Sơn La” cho sản phẩm cà phê trên thị trường... Đây là những giải pháp cụ thể, khắc phục những vấn đề khó khăn, vướng mắc; thúc đẩy sản xuất, liên kết sản xuất, sơ chế, chế biến và thương mại sản phẩm cà phê; đồng thời, cũng là giải pháp để nâng cao danh tiếng, quảng bá phát triển sản phẩm, thúc đẩy sản xuất của người dân, thu hút các doanh nghiệp đầu tư, xây dựng chuỗi giá trị mang lại lợi ích kinh tế cho người dân và doanh nghiệp.

Công bố chỉ dẫn địa lý cà phê Sơn La và khởi công Nhà máy cà phê Phúc Sinh diễn ra trong Ngày hội cà phê huyện Mai Sơn năm 2017 tại Chiềng Ban, vùng trọng điểm cà phê của tỉnh là tín hiệu vui đối với hàng nghìn hộ nông dân trồng cà phê của tỉnh, mở ra một hướng đi mới trong việc cơ cấu lại hệ thống tổ chức sản xuất, thu mua, chế biến, tạo ra sản phẩm cà phê uy tín cung cấp cho thị trường trong nước và phục vụ xuất khẩu.