Cùng cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Muổi Nọi thăm cơ sở sản xuất các sản phẩm từ mận của một nhóm hộ gia đình do anh Lò Văn Păn, bản Muổi Nọi, xã Muổi Nọ. Đúng lúc, có đông đủ thành viên trong nhóm, người nhanh tay kiểm tra lại số mận đang được phơi trong nhà kính phục vụ cho chế biến, người đóng gói ô mai mận gửi cho khách, công việc diễn ra nhịp nhàng.

Anh Păn chia sẻ: Mọi năm, vào mùa mận chín, các gia đình trong bản lại thấp thỏm vì lo được mùa, mất giá. Nhưng năm nay, các gia đình đã trút được gánh nặng đó, vì xã được sự hỗ trợ triển khai Dự án “Giảm nhẹ và thích ứng với biến đổi khí hậu trong lĩnh vực nông lâm nghiệp vùng núi Tây Bắc”, nhóm hộ chúng tôi cũng được tham gia dự án.

Anh Lò Văn Chaư, thành viên nhóm hộ tham gia chế biến mận, phấn khởi chia sẻ: Trước đây, bà con lúng túng khâu tiêu thụ, mận hậu tươi có lúc giá xuống thấp chỉ 2.000 đồng/kg, còn giống mận cũ thì chín rụng đầy gốc không ai hái. Bước ngoặt đến khi chúng tôi được xã tuyên truyền và Dự án hỗ trợ kỹ thuật làm ô mai mận. Từ khâu thu hái, xử lý quả tươi đến ngâm ủ, phơi sấy đều được chuẩn hóa để cho ra đời hai dòng ô mai vị cay và mặn hợp thị hiếu khách hàng. Năm nay, là năm đầu tiên thử nghiệm, nhóm chế biến 1 tấn mận tươi, thu được 3 tạ ô mai và đã bán được 1 tạ, mức giá 199.000 đồng/kg. Chế biến sâu, vừa tận dụng được nhân công gia đình, không lo mận rớt giá, lại vừa có điều kiện thu mua, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm cho bà con trong vùng.

Dự án “Giảm nhẹ và thích ứng với biến đổi khí hậu trong lĩnh vực nông lâm nghiệp vùng núi Tây Bắc” - giai đoạn 2, được triển khai tại 4 xã: Muổi Nọi, Nậm Lầu, Mường É và Bình Thuận. Đối với chế biến quả mận của bà con ở xã Muổi Nọi, Dự án đã phối hợp Trung tâm dịch vụ tổng hợp xã Muổi Nọi cử cán bộ có chuyên môn xuống “cầm tay chỉ việc” để bà con nắm chắc kỹ thuật, quy trình chế biến ô mai mận, từ làm nhà lưới để phơi quả mận; công thức làm ô mai, hỗ trợ dụng cụ, nguyên vật liệu như: Chum, vại, đường, kinh phí mua nguyên liệu để làm ô mai, quy cách đóng gói sản phẩm...

Chị Vũ Thị Minh Châu, viên chức Trung tâm dịch vụ tổng hợp xã Muổi Nọi, cho biết: Tôi trực tiếp đến hỗ trợ, hướng dẫn và giám sát nhóm hộ thực hiện chế biến ô mai mận theo đúng hướng dẫn của chuyên gia và yêu cầu của Dự án. Ngoài chế biến quả mận, các hộ còn chế biến được siro từ quả mận, đây cũng là sản phẩm hứa hẹn mang lại hiệu quả kinh tế cho bà con. Nhóm hộ dự định, thời gian tới, thành lập tổ hợp tác để đầu tư chế biến thêm sản phẩm từ nông sản địa phương, chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ bà con.

Thay vì phụ thuộc vào việc bán quả mận tươi, xã Muổi Nọi định hướng chuyển đổi theo các mô hình khác nhau để nâng cao giá trị quả mận địa phương, như: Chế biến dạng lỏng: Sản xuất nước Siro, trà mận, Kombucha, mứt và ô mai đóng hộp với bao bì mang bản sắc văn hóa địa phương, hướng tới hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP. 

Bà Quàng Thị Phượng, Phó Chủ tịch UBND xã Muổi Nọi, thông tin: Cùng với đẩy mạnh chế biến sâu, xã đang tuyên truyền, vận động bà con ứng dụng chuyển đổi số và thương mại điện tử vào tiêu thụ sản phẩm: hỗ trợ đào tạo cho bà con kỹ năng Livestream bán hàng, quảng bá nông sản trên các nền tảng mạng xã hội Zalo, Facebook, TikTok; xây dựng câu chuyện sản phẩm gắn với truyền thống văn hóa địa phương. Đồng thời, kết nối giao thương ngoại tỉnh; tích cực tham gia các Hội chợ xúc tiến thương mại nông sản do UBND tỉnh và các vùng tổ chức. Đẩy mạnh tiêu thụ vào hệ thống siêu thị lớn và các chợ đầu mối nông sản tại Hà Nội và các tỉnh phía Bắc.

Chế biến sâu quả mận nói riêng, nông sản địa phương nói chung, đang là hướng đi được nhiều địa phương trong tỉnh lựa chọn. Cách làm này không chỉ giải quyết được tình trạng được mùa, mất giá, mà còn giúp tạo việc làm cho người dân địa phương, góp phần đưa sản phẩm nông sản địa phương vươn xa, nâng cao giá trị, thu nhập từ sản phẩm nông sản, để bà con yên tâm làm giàu trên chính quê hương mình./.