Gia đình ông Đỗ Xuân Khởi triết ghép giống cây bưởi da xanh cung ứng ra thị trường.

Ông Hoàng Văn Xương, Phó Chủ tịch UBND xã Chiềng Ban cho biết: Nhận thấy, khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp với việc trồng các loại cây ăn quả có múi như cam, bưởi, chanh... xã đã khuyến khích người dân chủ động chuyển đổi những diện tích cây công nghiệp, hoa màu kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả có giá trị kinh tế cao; áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, trồng xen canh để “lấy ngắn nuôi dài”. Nhiều mô hình đã đạt hiệu quả kinh tế, giúp nhiều hộ vươn lên khá, giàu. Hiện nay, xã Chiềng Ban có trên 330 ha trồng cây ăn quả các loại như: Cam, bưởi, nhãn, xoài, mận, chanh leo, táo, ổi, bơ, thanh long… tập trung chủ yếu ở các bản: Hợp 2, Hợp 3, Củ 2, Hoa Mai, Phiêng Quài… (trong đó gần 81 ha trồng thuần và trên 249 ha trồng xen). Toàn xã có khoảng 50 hộ có thu nhập từ 100 triệu đồng/năm trở lên từ trồng cây ăn quả có múi. Điển hình là hộ các ông: Đoàn Thanh Xuân, bản Hợp 2, trồng trên 2 ha cam, bưởi, xoài, mỗi năm thu trên 300 triệu đồng; Hoàng Văn Chất, bản Củ 2, trồng 4 ha cam, bưởi thu gần 400 triệu đồng/năm...

Chúng tôi đến thăm mô hình trồng cây ăn quả của gia đình ông Đỗ Xuân Khởi, bản Hoa Mai, là người đầu tiên ở xã phát triển kinh tế gia đình từ trồng cây ăn quả. Ông kể: Từ năm 1994, tôi đã trồng cây cam xen với cây cà phê, nhưng năm có sương muối, cây cà phê chết trụi lá, còn cây cam vẫn phát triển bình thường. Nhận thấy cây cam phù hợp với điều kiện khí hậu và nhất là chịu được sương muối, năm 2012 tôi đã chuyển dần 1,4 ha  cà phê sang trồng cây ăn quả. Đến nay, trong vườn đã có 400 cây cam giống V1, V2 và 200 cây bưởi diễn, bưởi da xanh. Năm 2016, gia đình thu 4.000 quả bưởi bán với giá 90.000 đồng/quả và 14 tấn cam, bán giá 27.000 đồng/kg, trừ chi phí thu gần 500 triệu đồng/năm. Sản phẩm quả được các tư thương ở Hà Nội, Hưng Yên lên mua tại vườn.

Còn gia đình anh Đào Đức Năm cũng ở bản Hoa Mai có 1,5 ha đất trước đây gia đình anh trồng mía, cà phê, đến năm 2015 chuyển toàn bộ diện tích sang trồng cây ăn quả, với 800 cây cam đường, cam V1, V2 và 400 cây bưởi diễn, bưởi da xanh, bưởi hoàng. Anh Năm cho biết: Các loại cây giống trong vườn đều được lấy từ Hưng Yên và Viện cây giống Trung ương 1 lên trồng. Nhờ chăm bón đúng kỹ thuật, nên vườn cây ăn quả phát triển tốt, chỉ năm thứ 2 một số cây đã bói hoa, khoảng tháng 10-11 năm nay sẽ cho thu hoạch. Dự kiến thu khoảng 4 tấn cam và 200 quả bưởi. Để cây cho năng suất, chất lượng quả đạt cao, gia đình tôi đầu tư hệ thống tưới ẩm nhỏ giọt theo công nghệ Israel; bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng”; cắt tỉa cành tạo tán đúng quy trình, kỹ thuật.v.v.

Có thể nói, mô hình trồng cây ăn quả ở xã Chiềng Ban đã đem lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho các hộ. Tuy nhiên, để sản phẩm cây có múi của xã Chiềng Ban phát triển và có chỗ đứng trên thị trường, rất cần các cấp, các ngành quan tâm, hỗ trợ cho các hộ trồng cây ăn quả trong xã xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm, từng bước nâng cao giá thành, tạo niềm tin trên thị trường. Bên cạnh đó, các hộ trồng cây ăn quả cũng cần liên kết trong sản xuất, tuân thủ tốt quy trình kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng và duy trì được thương hiệu, tăng khả năng cạnh tranh sản phẩm cùng loại trên thị trường.