Nông dân xã Chiềng Pằn (Yên Châu) trồng cây ăn quả trên đất dốc.

Đồng thời, xây dựng quy trình, hướng dẫn kỹ thuật chuyển đổi cây lương thực trên đất dốc, cây công nghiệp hiệu quả thấp sang cây ăn quả phù hợp sinh thái, đảm bảo thay thế bền vững các cây lương thực kém hiệu quả trồng trên đất dốc.

Đến nay, diện tích cây ăn quả của tỉnh có 37.680 ha, bằng 60,7 diện tích cây lâu năm, trung bình mỗi năm cung cấp ra thị trường trên 198.800 tấn quả các loại. Trong đó, các loại cây ăn quả chính, gồm 10.592 ha nhãn, sản lượng 35.087 tấn/năm; 5.509 ha xoài, sản lượng 11.828 tấn/năm; 364 ha bơ, sản lượng 2.108 tấn/năm; 509 ha chanh leo, sản lượng 1.540 tấn/năm; 8.862 ha sơn tra, sản lượng 95.456 tấn/năm; 790 ha cam, sản lượng 186 tấn/năm; 4.758 ha mận, sản lượng 25.395 tấn/năm; ngoài ra còn một số loại cây ăn quả khác, như bưởi, đào, hồng giòn, thanh long... diện tích cây ăn quả triết ghép đạt 6.066 ha. Tuy nhiên, trên thực tế việc phát triển cây ăn quả của tỉnh trong những năm qua vẫn còn mang tính chất nhỏ lẻ, phân tán và chưa thực sự bền vững. Kỹ thuật canh tác còn nhiều hạn chế, đặc biệt là tình trạng bón nhiều phân vô cơ, lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc kích thích tăng trưởng, dẫn đến năng suất không ổn định và chất lượng quả chưa cao. Diện tích cây ăn quả áp dụng quy trình sản xuất nông nghiệp tốt mới chỉ chiếm khoảng 0,5% tổng diện tích cây ăn quả trong toàn tỉnh; việc tiêu thụ sản phẩm chủ yếu là xuất quả tươi chưa qua chế biến, chưa có thương hiệu.

Theo quy hoạch và định hướng phát triển, đến năm 2020, diện tích cây ăn quả của tỉnh là 100.000 ha, sản lượng đạt quả 1.112.000 tấn. Hiện nay, tỉnh đang chỉ đạo chuyển đổi trên 31.200 ha đất dốc đang canh tác cây lương thực, các loại cây công nghiệp hiệu quả thấp sang trồng cây ăn quả, gồm 24.150 ha ngô, 1.071 ha lúa nương và hơn 6.000 ha cây công nghiệp khác. Cùng với đó, tỉnh cũng đang rà soát và ban hành chính sách hỗ trợ nhân dân cải tạo vườn tạp, trồng cây ăn quả trên đất dốc để mở rộng diện tích trên địa bàn toàn tỉnh. Trong đó, tập trung phát triển các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao, gồm: xoài ghép, nhãn ghép, bơ, hồng giòn và cây ăn quả có múi. Đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao ứng dụng khoa học kỹ thuật công nghệ vào khâu sản xuất cây giống, hướng dẫn kỹ thuật trồng, thâm canh, để tạo ra những vùng sản xuất tập trung có năng suất, chất lượng cao, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng, gắn với mở rộng thị trường tiêu thụ.

Bà Phạm Thị Lan, Phó Chi cục Trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết: Thời gian qua, Chi cục đã phối hợp với các cơ quan chức năng của các huyện, thành phố đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân đăng ký chuyển đổi diện tích trồng cây lương thực trên nương chuyển sang trồng cây ăn quả. Đến hết tháng 9/2017, toàn tỉnh đã trồng mới được 6.371 ha cây ăn quả, gồm 2.037 ha nhãn, 1.417 ha xoài, 707 ha mận, 212  ha cam, 475 ha bưởi, 209 ha bơ, 423 ha chanh leo, 145 ha sơn tra, 598 ha chuối và các loại cây ăn quả khác. Đặc biệt, đến nay, toàn tỉnh đã thực hiện chuyển đổi được 4.442 ha đất trồng ngô, 27 ha lúa nương, 336 ha sắn sang trồng các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao, bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế, nâng cao nhận thức cũng như trình độ kỹ thuật canh tác trên đất dốc theo hướng bền vững của nhân dân. Nổi bật là tại xã Nặm Păm (Mường La), sau khi bị thiệt hại do mưa lũ, tỉnh đã hỗ trợ cây giống và chỉ trong tháng 9 đã vận động bà con chuyển đổi gần 130 ha đất trồng ngô, lúa nương sang trồng xoài, nhãn và bưởi da xanh.

Định hướng phát triển cây ăn quả đến năm 2020, cùng với mở rộng diện tích, tỉnh tiếp tục đưa vào trồng khảo nghiệm, thử nghiệm một số giống cây ăn quả, ghép cải tạo bằng giống mới cho năng suất, chất lượng cao. Theo lãnh đạo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, chủ trương phát triển cây ăn quả trên đất dốc, cùng với các chính sách hỗ trợ của tỉnh đang hình thành các vùng sản xuất quả tập trung, ứng dụng công nghệ cao; nâng cao năng suất, chất lượng, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị kinh tế cho nông dân. Việc chuyển đổi, phát triển cây ăn quả trên đất dốc cho thấy, hiệu quả kinh tế hơn hẳn so với canh tác cây lương thực, phủ xanh đất trồng, đồi trọc, tăng độ che phủ đất, góp phần bảo vệ môi trường bền vững.