Giai đoạn 2021-2025, tỉnh Sơn La đã chủ động xây dựng và ban hành kế hoạch triển khai Chiến lược Sở hữu trí tuệ, đạt được nhiều kết quả quan trọng trong việc tạo dựng tài sản trí tuệ và quản lý chất lượng. Trong đó, tỉnh đã tổ chức 92 phiên hội đồng, công nhận 181 giải pháp sáng tạo, đồng thời hỗ trợ xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc cho 62 sản phẩm nông nghiệp, cùng 69 sản phẩm khác. Đặc biệt, tập trung phát triển tài sản trí tuệ thông qua các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, nhằm đăng ký, bảo hộ các nhãn hiệu chứng nhận cho nông sản chủ lực, như: Thanh Long, mắc ca, dứa Sơn La, chè Tà Xùa Bắc Yên, khai thác chỉ dẫn địa lý xoài tròn Yên Châu và tiến hành đăng ký bảo hộ nhãn hiệu "Sơn La" tại thị trường Trung Quốc cho xoài và nhãn. Đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất, chú trọng xây dựng các vùng chuyên canh theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và các tiêu chuẩn tương đương, hướng tới sản xuất theo hướng hữu cơ và thực hiện các kỹ thuật canh tác hiệu quả, như tỉa cành, tạo tán, rải vụ, trái vụ nhằm nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

Đến nay, toàn tỉnh đã có 29 sản phẩm nông sản mang địa danh của tỉnh đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ, tăng 8 sản phẩm so với năm 2020, bao gồm: 3 chỉ dẫn địa lý, 23 nhãn hiệu chứng nhận và 3 nhãn hiệu tập thể. Đáng chú ý, nông sản của tỉnh không chỉ được bảo hộ trong nước mà còn vươn ra thị trường quốc tế với 2 sản phẩm được bảo hộ ở nước ngoài, điển hình là chè Shan tuyết Mộc Châu tại Thái Lan và sản phẩm chè Shan Tuyết và sản phẩm xoài tròn Yên Châu được bảo hộ tại thị trường châu Âu theo cam kết tại Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam (EVFTA) giữa Việt Nam và liên minh Châu Âu.

 Toàn tỉnh có trên 4.000 ha cây trồng sử dụng hệ thống tưới tiết kiệm;  5.596 ha cây trồng đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP; 8.217 ha sản xuất theo hướng hữu cơ; hơn 19.200 ha cà phê được chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn 4C, UTZ và các tiêu chuẩn tương đương. Công nhận 9 vùng nông nghiệp công nghệ cao với các sản phẩm chủ lực, như chè, bò sữa, cà phê, na, xoài, nhãn, mận hậu; xây dựng thương hiệu với 308 chuỗi cung ứng an toàn và 218 mã số vùng trồng trên 3.142 ha; xây dựng 241 sản phẩm OCOP cấp tỉnh và quốc gia.

Trong những năm gần đây, giá trị thương hiệu "Cà phê Sơn La" tiếp tục được mở rộng, khẳng định vị thế và chất lượng trên thị trường quốc tế. Đến nay, đã có 7 tổ chức được Cục Sở hữu trí tuệ cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý, như: Công ty cổ phần chế biến cà phê Sơn La, Công ty cổ phần Phúc Sinh Sơn La, Công ty cổ phần Tập đoàn Minh Tiến - Chi nhánh Sơn La, HTX Bích Thao Sơn La, HTX Aratay Coffee...

Chị Cầm Thị Mòn, Giám đốc HTX Aratay Coffee, xã Mường Chanh, chia sẻ: Được cấp quyền sử dụng Chỉ dẫn địa lý “Cà phê Sơn La” là một bước ngoặt lớn đối với HTX, không chỉ là sự công nhận về chất lượng sản phẩm mà còn giúp chúng tôi xây dựng niềm tin vững chắc với các đối tác xuất khẩu. Sản phẩm cà phê chế biến sâu của HTX Aratay đã tiếp cận được các thị trường khó tính hơn. Năm 2024, HTX đã xuất bán trên 10 tấn cà phê nhân các loại. Giá thu mua ổn định và cao hơn đã mang lại cuộc sống tốt hơn cho các thành viên HTX. Chúng tôi cam kết tiếp tục canh tác theo tiêu chuẩn chất lượng cao để giữ vững và nâng tầm giá trị thương hiệu chung này.

Thanh long là loại cây đứng thứ 13 về diện tích, thứ 3 về giá trị xuất khẩu của tỉnh Sơn La. Từ tháng 8/2024 đến nay, nhãn hiệu “Thanh long Sơn La” đã Cục Sở hữu trí tuệ công nhận. Nhãn hiệu chứng nhận là đòn bẩy vững chắc để sản phẩm mở rộng thị trường xuất khẩu.

Ông Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc, HTX Nông nghiệp Ngọc Hoàng, xã Tà Hộc, chia sẻ: Là một trong 5 HTX được sử dụng chứng nhận nhãn hiệu “Thanh long Sơn La” đã mở ra nhiều cơ hội cho HTX tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu. Hằng năm, chúng tôi duy trì ổn định việc xuất khẩu gần 1.000 tấn thanh long sang các thị trường khó tính như Pháp, Hà Lan, Italia và các nước thuộc khối EU. Thu nhập bình quân của các thành viên HTX đã đạt gần 1 tỷ đồng/năm. 

Bảo hộ thương hiệu không chỉ là công việc pháp lý mà còn là "chìa khóa" để nông sản tiêu biểu của Sơn La khẳng định vị thế trên bản đồ nông sản thế giới.