Thủ phủ Arabica lớn nhất cả nước

Là vùng chuyên canh cà phê Arabica lớn nhất cả nước, Sơn La hiện có khoảng 34.000 ha cà phê, sản lượng gần 40.000 tấn cà phê nhân mỗi năm. Trong đó, có hơn 1.120 ha cà phê đặc sản và trên 35.000 ha được chứng nhận sản xuất bền vững. Thương hiệu “Cà phê Sơn La” đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý, khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế. Đến nay, tỉnh có 5 sản phẩm OCOP từ cà phê, trong đó sản phẩm cà phê bột nguyên chất của Hợp tác xã Cà phê Bích Thao đạt chứng nhận OCOP 5 sao, góp phần nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của cà phê Sơn La.

Sự thay đổi lớn nhất của ngành cà phê Sơn La không nằm ở diện tích mà ở tư duy sản xuất. Nếu trước đây người dân chủ yếu bán quả tươi thì nay, nhiều hợp tác xã đã chuyển sang chế biến sâu, sản xuất cà phê đặc sản để gia tăng giá trị.

Ông Dương Gia Định, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Các hợp tác xã đang tập trung phát triển những dòng cà phê đặc sản, như: Honey và Natural, mang lại giá trị kinh tế cao hơn so với cà phê thương phẩm thông thường. Thực tế, sản phẩm cà phê Arabica Sơn La đã được cấp chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm cà phê nhân, cà phê hạt rang và cà phê bột. Toàn tỉnh hiện duy trì 2 vùng sản xuất cà phê ứng dụng công nghệ cao, với trên 1.000 ha; 5 chuỗi liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ cà phê, khoảng 2.160 ha. Đây là cơ sở để đưa sản phẩm đến các thị trường như Mỹ, Australia, New Zealand; đồng thời, từng bước đáp ứng các yêu cầu của Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).

Hợp tác xã Ara-Tay Coffee, xã Mường Chanh, có 14 thành viên, trồng 70 ha cà phê và liên kết thu mua nguyên liệu của khoảng 300 hộ dân trong vùng. Từ nguồn nguyên liệu ấy, HTX phát triển 4 dòng sản phẩm gồm cà phê nhân xanh Natural, cà phê Honey, cà phê bột và trà Cascara - sản phẩm chế biến từ vỏ quả cà phê, góp phần nâng cao giá trị và giảm phát thải trong quá trình sản xuất.

Bà Cầm Thị Mòn, Giám đốc Hợp tác xã Ara-Tay Coffee, cho biết: Trước đây, người dân chỉ bán cà phê quả tươi với giá khoảng 8.000-9.000 đồng/kg. Từ khi HTX được thành lập, các thành viên được hướng dẫn quy trình canh tác, sơ chế, chế biến theo tiêu chuẩn cà phê đặc sản, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường. Nhờ đó, thu nhập bình quân của các thành viên đạt 45-50 triệu đồng/người/năm.

Không chỉ thu mua sản phẩm, doanh nghiệp còn đồng hành cùng người dân xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, hưỡng dẫn kỹ thuật, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc theo các tiêu chuẩn quốc tế. Điển hình là Công ty Cổ phần Phúc Sinh Sơn La hiện liên kết với khoảng 2.000 hộ dân, phát triển gần 3.000 ha cà phê đạt tiêu chuẩn Rainforest Alliance. Mỗi năm, vùng nguyên liệu cung cấp từ 15.000-18.000 tấn quả cà phê tươi cho nhà máy chế biến, tương đương khoảng 4.000 tấn cà phê nhân xuất khẩu.

Ông Vũ Việt Thắng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phúc Sinh Sơn La, chia sẻ: Ngành cà phê đang bước vào một giai đoạn cạnh tranh hoàn toàn mới. Trong thế giới cà phê đặc sản, người mua không chỉ hỏi sản phẩm ngon đến đâu mà còn muốn biết nó được tạo ra như thế nào và đến từ đâu.

Nhờ chú trọng về chất lượng, giá trị xuất khẩu cà phê của tỉnh liên tục tăng trưởng, năm 2025 đạt 112,4 triệu USD, chiếm trên 40% tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu của tỉnh. Sản phẩm cà phê Sơn La đã có mặt tại nhiều thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ, Canada, Trung Quốc và đang tiếp tục mở rộng sang các thị trường chất lượng cao, như Nhật Bản, Hàn Quốc.

Khẳng định vị thế trên bản đồ cà phê thế giới

Tiếp tục đưa cà phê Arabica Sơn La trở thành thương hiệu cà phê đặc sản có uy tín trong khu vực và trên thế giới, trung tuần tháng 6 vừa qua, UBND tỉnh Sơn La đã tổ chức tọa đàm và trải nghiệm không gian cà phê Arabica Sơn La, với chủ đề: "Chạm vị Tây Bắc - Vươn tầm thế giới", đồng thời công bố đại diện tham gia World Brewers Cup 2026.

Trong không gian sang trọng tại khách sạn 5 sao Dusit Le Palais, trên phố Từ Hoa, phường Tây Hồ, thành phố Hà Nội, sự kiện đã thu hút đông đảo cộng đồng yêu cà phê, doanh nhân, nhà khoa học, chuyên gia văn hóa và các nhà nghiên cứu về cà phê.

Ông Trần Xuân Việt, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh, cho biết: Sự kiện được tổ chức mang ý nghĩa đặc biệt, là cơ hội quảng bá hương vị đặc sắc của Arabica Sơn La, đồng thời giới thiệu hình ảnh vùng đất, con người, văn hóa và khát vọng vươn xa của Sơn La đến với bạn bè quốc tế.

Tham gia sự kiện và chia sẻ câu chuyện đưa Arabica Sơn La vươn ra thế giới, ông Vũ Việt Thắng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phúc Sinh Sơn La, xã Chiềng Mung, cho biết: Chất lượng và độ ổn định của cà phê Sơn La hiện đang cạnh tranh sòng phẳng với các sản phẩm từ các quốc gia sản xuất cà phê nổi tiếng như Colombia và Brazil. Nhiều người quốc tế khi đến thăm tỉnh không chỉ đánh giá sản phẩm mà còn trực tiếp kiểm tra các vùng trồng cà phê, phương pháp canh tác và môi trường sản xuất. Lợi thế cạnh tranh của ngành cà phê ngày nay không còn nằm ở việc sản xuất số lượng lớn hay bán với giá thấp, mà là ở việc tạo ra những sản phẩm độc đáo, có nguồn gốc rõ ràng và gắn bó chặt chẽ với văn hóa, bản sắc địa phương.

Là đơn vị đang cung cấp ra thị trường các dòng sản phẩm chủ lực như cà phê đặc sản Honey, Espresso và cà phê phin giấy, ông Đặng Đình Hà, Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Coffee Tea Việt Nam, thành phố Hà Nội, chia sẻ: Dự kiến trong năm 2027, chúng tôi sẽ tiêu thụ khoảng 50-70 tấn Arabica Sơn La mỗi năm tại Azerbaijan, Canada và sắp tới là Trung Quốc và Hàn Quốc.

Trải qua nhiều thập kỷ, cà phê Arabica Sơn La đã trở thành sản phẩm nông nghiệp chủ lực, đặc sản tiêu biểu và là niềm tự hào của Sơn La. Thực hiện chủ trương của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phát triển sản xuất, chế biến và tiêu thụ cà phê bền vững theo hướng sinh thái đến năm 2030, định hướng đến năm 2035, tỉnh Sơn La xác định cà phê Arabica Sơn La là ngành hàng nông sản chiến lược, là sản phẩm chủ lực có giá trị kinh tế cao, có tiềm năng lớn để xây dựng thương hiệu quốc gia và vươn ra thị trường thế giới.

Tỉnh Sơn La tập trung phát triển ngành cà phê theo hướng hiện đại, sinh thái, bền vững, có khả năng cạnh tranh cao, gắn sản xuất với chế biến sâu, du lịch và kinh tế xanh. Phấn đấu đến năm 2030, duy trì ổn định khoảng 35.000 ha cà phê; sản lượng cà phê nhân đạt khoảng 60.000 tấn; phát triển 5.950 ha cà phê đặc sản; trên 80% diện tích cà phê được cấp các chứng nhận bền vững và được quản lý truy xuất nguồn gốc. Đến năm 2035, diện tích cà phê đặc sản đạt 7.000 ha; trên 90% diện tích được chứng nhận sản xuất bền vững; trên 90% vùng trồng được số hóa và kiểm soát truy xuất nguồn gốc; hình thành chuỗi giá trị cà phê đồng bộ, hiệu quả và có khả năng cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế.

Arabica Sơn La không còn là nông sản xuất khẩu thô mà đã trở thành sản phẩm đặc sản mang dấu ấn riêng. Hành trình nâng tầm giá trị bằng chế biến sâu, sản xuất bền vững và xây dựng thương hiệu đang mở ra cánh cửa để cà phê Sơn La chinh phục những thị trường khó tính trên thế giới.