Việc khơi dậy thói quen đọc sách ngày càng được các đơn vị, địa phương trong toàn tỉnh đổi mới, linh hoạt tổ chức với điều kiện thực tế, môi trường hiện đại, phù hợp với nhu cầu, sở thích của người đọc. Trong đó, phải kể đến các mô hình “Thư viện xanh”, “Ngôi nhà tri thức”, “Góc thư viện”... đang phát triển rộng khắp tại các trường học, giúp xây dựng thói quen đọc sách cho các bạn nhỏ, tạo điều kiện để học sinh hạn chế các thiết bị điện tử, tìm thú vui khám phá đối với việc đọc sách.

Tại Trường Tiểu học Trần Quốc Toản, phường Tô Hiệu, mô hình thư viện mới được tổ chức Room to Read hỗ trợ thành lập năm 2020 đã mở ra bước ngoặt cho nhà trường trong việc khơi dậy phong trào đọc sách, tinh thần tự học trong giai đoạn khó khăn nhất khi chương trình học bị gián đoạn bởi đại dịch Covid-19. Đến nay, mô hình thư viện đang được duy trì hiệu quả, mở rộng thêm các hình thức mới, giúp phong trào đọc sách tại trường phát triển. Bà Đào Thị Thanh Huyền, Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ: Thông qua việc cung cấp học liệu trực tuyến, liên kết các nhà trường và tổ chức các tiết đọc thư viện với nội dung thiết thực, giáo viên, học sinh và cả phụ huynh đều được khơi dậy tinh thần đọc sách. Đặc biệt, tiết đọc thư viện 1 tiết/lớp/tuần cùng các hoạt động ngoại khóa, các mô hình đọc sách còn giúp các em được chủ động tìm hiểu, sáng tạo, trình bày cảm nghĩ, vận dụng kiến thức từ sách vào thực tế học tập.

Trước sự phát triển của thời đại công nghệ số, thói quen đọc sách dần bị ảnh hưởng, việc khơi dậy văn hóa đọc đã được các cấp, ngành, đơn vị, địa phương triển khai theo nhiều hình thức, tạo sức lan tỏa rộng khắp, từng bước nâng cao nhận thức về ý nghĩa của việc đọc sách. Điển hình là các hoạt động xây dựng thư viện cộng đồng bằng việc huy động nguồn lực xã hội hóa, quyên góp tủ sách. Chỉ trong vài năm, toàn tỉnh đã xây dựng được hơn 130 “Ngôi nhà trí tuệ”, thư viện cộng đồng cùng các lớp học STEM, lớp học văn hóa dân tộc... Duy trì các mô hình “Thư viện xanh” tại các trường học, “Thư viện nhân ái”, tủ sách pháp luật... trong cộng đồng dân cư. Trung tâm Văn hóa, Thể thao tỉnh duy trì thư viện truyền thống, 52 chi nhánh, trạm sách trong toàn tỉnh. Đặc biệt, từ năm 2017, đơn vị triển khai mô hình xe thư viện lưu động với tần suất hoạt động hơn 50 chuyến/năm, phục vụ bạn đọc ở trường học, nhất là vùng sâu, vùng xa.

Không chỉ vậy, nhiều hoạt động truyền thông, sân chơi được tổ chức nhằm góp phần lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng, nhất là tại các trường học, như: Cuộc thi Đại sứ văn hóa đọc, tổ chức ngày hội đọc sách, trưng bày và giới thiệu sách... Qua đó, Sơn La từng bước hình thành hệ sinh thái học tập gắn với đổi mới sáng tạo ngay từ cơ sở, giúp từng bước nâng cao các chỉ số với 52,8% công dân học tập; 83,47% gia đình học tập; 91,54% cộng đồng học tập năm 2025.  Năm 2024, thành phố Sơn La được UNESCO ghi danh vào mạng lưới “Thành phố học tập toàn cầu”, nay là Liên minh cộng đồng học tập Sơn La thuộc các phường: Tô Hiệu, Chiềng Sinh, Chiềng Cơi, Chiềng An. Đây là kết quả đầy tự hào, ghi nhận những nỗ lực bền bỉ của địa phương trong quá trình xây dựng cộng đồng học tập.

Ông Hoàng Mạnh Hà, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Tô Hiệu, thông tin: Tháng 10/2025, phường Tô Hiệu vinh dự đại diện cho Liên minh cộng đồng học tập Sơn La tham dự Hội thảo quốc tế về xây dựng thành phố học tập toàn cầu tại Thượng Hải (Trung Quốc). Hội thảo đã thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm và xây dựng kế hoạch chi tiết nhằm hiện thực hóa cam kết với UNESCO về học tập suốt đời và là cơ hội để đại diện Sơn La học hỏi các mô hình tiên tiến của các nước.

Ngày 21/4 năm nay, UBND tỉnh thống nhất tổ chức Ngày hội Sách và Khoa học Công nghệ tỉnh Sơn La năm 2026, với chuỗi các hoạt động phong phú, gồm: Tổ chức không gian đọc sách, trưng bày và giới thiệu gian trại, “Ngôi nhà trí tuệ”, trải nghiệm thư viện lưu động; thi “Rung chuông vàng”, giới thiệu gian hàng sáng tạo, công nghệ số... Đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực, nhằm thu hút đông đảo học sinh, sinh viên, trí thức, cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, người lao động và nhân dân trên địa bàn tỉnh tham gia, từ đó tiếp tục lan tỏa văn hóa đọc, đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh Sơn La.

Tiếp nối những thành quả đã đạt được, việc đẩy mạnh các phong trào văn hóa đọc gắn với ứng dụng khoa học công nghệ chính là hướng đi mới cho việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng xã hội học tập ở Sơn La. Khi giá trị truyền thống được kết nối bền chặt với tư duy hiện đại, tri thức sẽ lan tỏa từ mỗi cá nhân đến cộng đồng, tạo động lực nội sinh mạnh mẽ để Sơn La hướng đến mục tiêu phát triển bền vững, để mỗi người dân thêm tự tin khai phá những chân trời mới, vững vàng hội nhập kỷ nguyên số.