Tiềm năng từ “vựa” trái cây lớn nhất miền Bắc

Sau một hành trình dài hiện thực hóa chủ trương đưa cây ăn quả lên đất dốc, Sơn La đã “biến” những nương đồi bạc màu thành bạt ngàn cây trái xanh tươi. Toàn tỉnh hiện có trên 85.000 ha cây ăn quả, hơn 91.000 ha cây công nghiệp; hơn 24.300 ha cà phê và trở thành vùng trồng cà phê Arabica lớn nhất cả nước. Bên cạnh đó, hơn 6.000 ha chè tập trung đã tạo nên một hệ sinh thái nông nghiệp xanh, hình thành và phát triển loại hình du lịch sinh thái, trải nghiệm hấp dẫn.

Tham gia khảo sát thực tế về phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn tại Sơn La, bà Nguyễn Thị Trang Nhung, giảng viên Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đánh giá: Sơn La có nhiều tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp cả 4 mùa. Trong đó, chúng tôi đánh giá cao các mô hình nông nghiệp tuần hoàn được xây dựng quy mô, bài bản vừa cho sản phẩm chất lượng, vừa đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm, mua sắm nông sản an toàn của khách du lịch.

Giá trị của nông nghiệp Sơn La không chỉ nằm ở sản lượng, những năm qua, tỉnh đã và đang tập trung vào chất lượng và sự liên kết bền vững giữa “4 nhà” (Nhà nước - nhà doanh nghiệp - nhà khoa học - nhà nông). Các HTX nông nghiệp đóng vai trò “hạt nhân” tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, xây dựng thương hiệu. Từ đây, các vùng sản xuất tập trung, chuỗi liên kết sản xuất được hình thành gắn với phát triển sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu, sản phẩm OCOP, xuất khẩu... Những mô hình thành công đã thu hút sự quan tâm của người muốn tìm hiểu về nông nghiệp và dần trở thành những điểm đến hấp dẫn du khách gần xa.

Điển hình như tại Lỏi Tươi Farm, phường Vân Sơn. Từ một trang trại bò sữa thuần túy, Lỏi Tươi Farm đã chuyển hướng sang phát triển hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn phục vụ du lịch. Anh Nguyễn Thạch Tùng Linh, Giám đốc Công ty TNHH Lỏi Tươi Agrico, chia sẻ: Chúng tôi canh tác theo hướng hữu cơ, hạn chế tối đa hóa chất, quy trình khép kín kết hợp chăn nuôi và trồng trọt, vừa bảo vệ môi trường, vừa tạo ra không gian trong lành cho khách đến tham quan.

Những mô hình như Lỏi Tươi Farm đã minh chứng cho sự thay đổi trong phương thức canh tác từ “nông nghiệp hóa chất” sang “nông nghiệp xanh”, tạo tiền đề quan trọng để du lịch sinh thái được hình thành và phát triển.

Gắn kết nông nghiệp và du lịch

Tại Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, du khách đến đây không chỉ tham quan mà còn được hóa thân thành những người nông dân trải nghiệm hái dâu tây, hái cam VietGAP tại các vườn ở Mộc Châu, Vân Sơn; thăm thung lũng mận Nà Ka, Mu Náu mùa hoa nở trắng rừng hay lúc quả chín mọng; trải nghiệm quy trình chăm sóc bò sữa tại Dairy Farm, tự tay vắt sữa hay hái chè trên những đồi chè trái tim xanh mướt...

Chị Nguyễn Thị Oanh, Giám đốc nhà hàng Hoa Mộc Châu và khu du lịch Mocha Hill, nói: Chúng tôi đã hướng đến sự kết hợp hài hòa giữa nông nghiệp và du lịch khi xây dựng Khu du lịch Mocha Hill. Trong đó, tập trung vào sản phẩm chè của cao nguyên Mộc Châu, giúp du khách có được những trải nghiệm ý nghĩa.  

Khai thác thế mạnh là vùng trồng cà phê Arabica lớn nhất cả nước, Công ty cổ phần Phúc Sinh Sơn La, xã Chiềng Mung, đã cho ra đời mô hình du lịch trải nghiệm Phúc Sinh Mountain Hill. Đến đây, du khách được tham gia tour trải nghiệm “Từ nông trại đến tách cà phê” (From Farm to Cup), khám phá quy trình chế biến cà phê khép kín, từ trồng, chăm sóc, thu hái, sản xuất, cách pha chế và thưởng thức trọn vẹn hương vị thơm ngon của cà phê Arabica Sơn La.

Có dịp theo đoàn trải nghiệm tại Phúc Sinh Mountain Hill, chị Trần Kim Vân, du khách đến từ Hà Nội, bày tỏ: Tôi là một người rất yêu hương vị cà phê. Chính bởi vậy, Phúc Sinh Mountain Hill mang đến cho tôi cảm nhận đặc biệt, vừa chân thật, gần gũi, vừa có sự chuyên nghiệp và tinh tế từ cách thức tổ chức tour trải nghiệm cho đến những sản phẩm mà Phúc Sinh mang đến cho khách hàng.

Bên cạnh các điểm đến, dịch vụ du lịch nông nghiệp đang được hình thành, các sự kiện gắn với mùa hoa, mùa quả chín cũng trở thành “đặc sản” của miền đất Sơn La 4 mùa trái ngọt, hấp dẫn du khách. Đó là ngày hội hái quả mận hậu, ngày hội hái chè, ngày hội xoài, ngày hội nhãn, ngày hội hoa sơn tra, lễ hội mùa vàng hay độc đáo với Hội thi hoa hậu bò sữa. Cùng với đó là hàng trăm sản phẩm OCOP, sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu đặc trưng... Tất cả đang tạo nên bức tranh nông nghiệp đặc sắc của Sơn La gắn với văn hóa riêng có của vùng đất này. Du lịch nông nghiệp cũng từ đây được định hình và phát triển trở thành 1 trong 5 loại hình du lịch chủ đạo (gồm: Du lịch sinh thái, nông nghiệp; du lịch văn hóa, lịch sử; du lịch cộng đồng; du lịch nghỉ dưỡng, giải trí và sức khỏe; du lịch chuyên đề.

Hướng phát triển bền vững

Năm 2025, Sơn La đón 5,3 triệu lượt khách, doanh thu từ hoạt động du lịch đạt khoảng 6.300 tỷ đồng. Đây là con số ấn tượng đánh dấu một năm đầy khởi sắc của du lịch. Đóng góp và thành quả đó phải kể đến sự hấp dẫn của một nền nông nghiệp giàu bản sắc và giá trị riêng mà Sơn La đang gây dựng gắn kết với du lịch theo hướng dần được chuyên nghiệp hóa.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025-2030 đã đề ra 9 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó, có nhiệm vụ tái cơ cấu ngành nông nghiệp, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch, hữu cơ và phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh.

Ông Trần Xuân Việt, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thông tin: Sở đang tham mưu cho UBND tỉnh xây dựng Đề án phát triển du lịch Sơn La giai đoạn 2025-2030 với những mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp cụ thể. Trong đó, phát huy thế mạnh về văn hóa và nông nghiệp đặc trưng của tỉnh nhằm phát triển các sản phẩm du lịch phong phú, độc đáo và hấp dẫn; lấy văn hóa và nông nghiệp làm nền tảng chủ đạo để xây dựng những loại hình du lịch mang bản sắc riêng của Sơn La.

Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã và đang tập trung phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn dựa trên lợi thế về cây ăn quả, cà phê, chè, bò sữa, dược liệu;... hình thành các vùng du lịch nông nghiệp công nghệ cao; kết hợp phát triển dịch vụ lưu trú tại nông trại, homestay, farmstay. Đồng thời, đẩy mạnh phát triển sản phẩm du lịch có tiềm năng như: Du lịch trekking, hiking; du lịch sinh thái nông nghiệp, vui chơi giải trí, du lịch hội nghị, hội thảo, du lịch thể thao... Xây dựng các tuyến, điểm du lịch chuyên đề như “Du lịch trải nghiệm nông nghiệp xanh”, “Một ngày làm nông dân vùng cao”... Sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản văn hóa với phát triển nông nghiệp công nghệ cao sẽ tạo ra những giá trị gia tăng khác biệt, giảm thiểu tính mùa vụ trong du lịch.

Việc phát triển nông nghiệp xanh gắn với du lịch sinh thái không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là con đường bền vững để Sơn La hiện thực hóa khát vọng giàu mạnh và xây dựng thương hiệu, hình ảnh du lịch Sơn La giàu sức hấp dẫn đúng với thông điệp “Đi để trải nghiệm - Đến để yêu”.