Có mặt tại Trường Mầm non Họa Mi, chúng tôi ghi nhận không khí sôi nổi của buổi trải nghiệm tìm hiểu nghề dệt truyền thống của đồng bào dân tộc Thái với sự tham gia của gần 100 phụ huynh, học sinh. Dưới sự hướng dẫn của các bà, các mẹ, các em được quan sát trực tiếp từng công đoạn, từ mắc khung cửi, đưa thoi đến tạo hoa văn trên thổ cẩm. Bà Cầm Thùy Linh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Họa Mi, chia sẻ: Hoạt động này giúp các em học sinh có thêm nhiều trải nghiệm thú vị, được tìm hiểu cuộc sống xung quanh, về những bản sắc văn hóa gắn liền với địa phương. Thông qua đó, giúp các em định hình ý thức về nét đẹp văn hóa của dân tộc, khơi dậy niềm yêu thích và đam mê khám phá.

Việc bảo tồn nghề dệt thổ cẩm ở xã Tạ Khoa đang từng bước được triển khai bằng nhiều giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương. Trong đó, xã khuyến khích phụ nữ lớn tuổi trực tiếp truyền dạy cho thế hệ trẻ. Các lớp dạy dệt được tổ chức linh hoạt tại nhà văn hóa bản hoặc tại gia đình, thu hút đông đảo người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, tham gia. Ông Lừ Văn Tuyên, Phó Chủ tịch UBND xã, cho biết: Xác định bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống là nhiệm vụ quan trọng, trong đó có nghề dệt thổ cẩm của đồng bào dân tộc Thái, xã tập trung định hướng đưa các sản phẩm thổ cẩm tham gia trưng bày, quảng bá tại nhiều nơi; khuyến khích hình thành các nhóm liên kết sản xuất, giúp nghề dệt phát triển ổn định, lâu dài.

Xã Tạ Khoa hiện đã thành lập Câu lạc bộ Bảo tồn di sản văn hóa dân tộc Thái với gần 70 thành viên, từ người trẻ đến người lớn tuổi, tham gia tích cực vào việc gìn giữ và truyền dạy nghề dệt thổ cẩm trong cộng đồng. Bà Lừ Thị Điêu, Trưởng câu lạc bộ, cho hay: Các thành viên duy trì giữ nghề dệt vải, vừa phục vụ nhu cầu sinh hoạt, vừa tạo sản phẩm hàng hóa để tăng thu nhập. Câu lạc bộ còn tận dụng diện tích đất vườn để trồng bông, cây chàm, từng bước khôi phục quy trình sản xuất truyền thống.

Không chỉ dừng lại ở sản xuất, các thành viên CLB còn trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật dệt cho hội viên mới và thanh thiếu niên tại địa phương, tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, lễ hội để giới thiệu, quảng bá sản phẩm thổ cẩm, từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm. Hiện nay, các sản phẩm của câu lạc bộ như khăn, túi, váy, vải dệt... được bán với giá từ 50.000 - 300.000 đồng, tùy từng loại, mang lại nguồn thu nhập cho hội viên và tạo động lực để CLB tiếp tục duy trì hoạt động giữ nghề truyền thống.

Học dệt vải từ khi còn trẻ, bà Lừ Thị Hặc, bản Khoa, đã có hơn 50 năm gắn bó với nghề, bà Hặc nói: Để dệt được một sản phẩm hoàn chỉnh phải trải qua nhiều công đoạn, từ chọn sợi, nhuộm màu đến mắc khung, dệt từng đường chỉ, tạo hoa văn. Mỗi tấm vải đều đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và cả tâm huyết của người dệt. Vì vậy, tôi luôn mong muốn thế hệ trẻ sẽ tiếp tục học hỏi, giữ gìn để nghề truyền thống này không bị mai một theo thời gian.

Xã Tạ Khoa hôm nay, bên những nếp nhà sàn, tiếng thoi dệt vải vẫn đều đặn vang lên, như cầu nối bền bỉ giữa truyền thống và hiện tại, để nghề dệt thổ cẩm phát triển gắn với du lịch, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.