Những năm gần đây, thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, trở thành động lực trong nền kinh tế số. Điều này đã mở ra cơ hội lớn, thúc đẩy các doanh nghiệp nhanh chóng thích nghi và đạt những bước tiến quan trọng. Hiện nay, hạ tầng công nghệ thông tin nói chung và hạ tầng phục vụ phát triển thương mại điện tử nói riêng trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến rõ rệt. Các doanh nghiệp, HTX đã chủ động đổi mới trong việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, thương mại điện tử trong sản xuất kinh doanh, tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Kinh doanh các mặt hàng nông sản địa phương, như: Tỏi đen, mật ong ngâm tỏi đen, mận sấy dẻo, chuối sấy giòn, chè… HTX Tây Bắc, xã Yên Châu không chỉ ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất mà còn đưa công nghệ số vào xây dựng tem, nhãn; truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng mã QR và đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử. Nhờ đó, lượng tiêu thụ sản phẩm của HTX tăng gấp 4-5 lần và thị trường bắt đầu mở rộng xuất khẩu ra nước ngoài. Năm 2025, HTX có 2 sản phẩm mới được cấp chứng nhận đạt sản phẩm OCOP 4 sao là tỏi đen Diệp Bách và chè Shan tuyết Ôn Ốc; 10 sản phẩm được chứng nhận đạt sản phẩm OCOP 3 sao.

Chị Nguyễn Thị Yến Linh, Giám đốc HTX Tây Bắc, chia sẻ: Khi đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, chúng tôi thấy có sự chuyển biến rõ rệt trong khâu tiêu thụ. Người tiêu dùng có thể dễ dàng tiếp cận thông tin về quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm cũng như các chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm do cơ quan chức năng cấp. Hiện tại, các sản phẩm của HTX đã được đưa lên các sàn thương mại điện tử lớn như: Shopee, Lazada, Buudien.vn, Tiktok shop và đạt doanh số bán hàng tốt, trung bình gần 2 tỷ đồng/năm.

Thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động xúc tiến thương mại, tiêu thụ sản phẩm, tỉnh đã đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, quảng bá thúc đẩy tiêu thụ các sản phẩm OCOP của tỉnh trên các phương tiện thông tin đại chúng; triển khai các gian hàng trên các sàn thương mại điện tử, như: Postmart, Voso. Sở Công Thương phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) thực hiện đăng ký cho 40 doanh nghiệp, HTX và lựa chọn 60 sản phẩm đưa lên sonla.sanviet.vn; đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến, tiêu thụ.

Bà Lê Thị Hồng Anh, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh, cho biết: Thời gian qua, Trung tâm đã phối hợp tổ chức chuỗi hội nghị tập huấn về thương mại điện tử cho hơn 150 doanh nghiệp sản xuất, HTX, hộ kinh doanh; cập nhật, duy trì hoạt động của Trang thông tin giới thiệu sản phẩm, doanh nghiệp, HTX tỉnh Sơn La (https://agritradepage.vn) sử dụng 3 ngôn ngữ: Việt - Anh - Trung; đưa 204 sản phẩm lên sàn Buudien.vn, trong đó 94 sản phẩm OCOP. Cùng với đó, Trung tâm đã hỗ trợ 5 doanh nghiệp, HTX với 75 sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu đưa lên sàn Alibaba.com, Agrim, Ecl; xây dựng, biên tập các công cụ truyền thông hỗ trợ doanh nghiệp, HTX tìm kiếm đối tác trên nền tảng số… Từ đó, giúp sản phẩm tiêu thụ tốt hơn, đưa các sản phẩm của tỉnh vươn xa hơn trên thị trường trong và ngoài nước.

Phát triển kinh tế số, tỉnh cũng khuyến khích nhân dân trải nghiệm và tiếp cận với các phương thức thanh toán hiện đại không dùng tiền mặt; triển khai mô hình chợ 4.0 tại các địa phương; hỗ trợ cấp miễn phí mã QR. Bà Hà Thị Lan, tiểu thương tại Chợ Trung tâm, tổ 12 Chiềng Lề, phường Tô Hiệu, chia sẻ: Ban đầu khi mới triển khai mô hình chợ 4.0, tôi cũng khá lo lắng vì mình không thạo công nghệ. Được nhân viên ngân hàng hỗ trợ, mở tài khoản, cấp mã QR, sau một thời gian sử dụng phương thức này, tôi thấy rất tiện lợi vì không cần phải đổi tiền lẻ để trả cho khách, đến cuối ngày dễ dàng tổng hợp các khoản thu mà không phải tính thủ công như trước.

Thực hiện Đề án Phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã đẩy mạnh triển khai các dịch vụ ngân hàng số, nâng cao chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ ngân hàng, dịch vụ thanh toán hiện đại, tiện lợi, đảm bảo an ninh, an toàn trong thanh toán. Hiện nay, toàn tỉnh có 22 tổ chức tín dụng đã đầu tư và phát triển hệ thống công nghệ thông tin an toàn, tiện ích, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật phát triển các sản phẩm, dịch vụ và phương thức thanh toán mới, như: Mở tài khoản và phát hành thẻ điện tử, thanh toán và rút tiền tại ATM thông qua mã QR. Đến nay, trên địa bàn tỉnh đã thiết lập 81 máy ATM và 222 điểm chấp nhận thanh toán thẻ POS và hàng nghìn điểm chấp nhận thẻ tại các cửa hàng bán lẻ, chuỗi phân phối, khách sạn và nhà hàng.

Tỉnh còn thực hiện chi trả an sinh xã hội, trợ cấp bảo hiểm xã hội, lương hưu bằng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt; 609 cơ sở giáo dục thực hiện thu học phí, lệ phí tuyển sinh và các khoản thu theo phương thức không dùng tiền mặt; 100% bệnh viện đa khoa, chuyên khoa đã triển khai thanh toán không dùng tiền mặt trong khám, chữa bệnh; 100% các điểm du lịch trên địa bàn tỉnh triển khai hỗ trợ thanh toán điện tử…

Mục tiêu hết năm 2025, tỷ trọng kinh tế số đạt từ 10% GRDP của tỉnh; tỷ trọng kinh tế số trong từng ngành, lĩnh vực đạt tối thiểu 15%; 50% doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động trong lĩnh vực thương mại kinh doanh tham gia các sàn thương mại điện tử; 30% dân số tham gia mua sắm trực tuyến... tỉnh Sơn La tiếp tục ưu tiên phát triển kinh tế số trên các ngành, lĩnh vực; triển khai các giải pháp, dịch vụ, mô hình kinh doanh số để khuyến khích các doanh nghiệp, HTX đổi mới, sáng tạo; trang bị kỹ năng số cho người dân, cung cấp các tiện ích để người dân giao dịch trên môi trường số; tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy các doanh nghiệp triển khai thương mại điện tử, nền tảng thanh toán trực tuyến...

Với sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, Sơn La kỳ vọng vào một nền kinh tế số toàn diện, từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế số cộng đồng, nơi mỗi người dân đều có thể trở thành “người lao động số”, “người tiêu dùng số” và “người sáng tạo số”; tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững.