Hiện nay, quá trình sắp xếp, tổ chức lại chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra khối lượng công việc lớn, cấp bách, nhất là trong xây dựng, quản lý, vận hành, tích hợp hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu giữa các ngành, UBND cấp xã. Điều này tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn hệ thống thông tin, lộ lọt bí mật Nhà nước trên không gian mạng. Bên cạnh đó, việc tổ chức lại bộ máy có thể dẫn đến thiếu hụt nhân sự quản lý công nghệ thông tin, gây khó khăn trong tiếp quản, vận hành, cũng như thiếu đồng bộ về thiết bị, phần mềm bảo mật. Các đối tượng tội phạm công nghệ cao có thể lợi dụng thời điểm này để tấn công mạng, đánh cắp tài liệu, gây gián đoạn hệ thống nhằm thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Từ đầu năm đến nay, các lực lượng chức năng đã phát hiện một số cuộc tấn công mạng có chủ đích vào hệ thống thông tin trên địa bàn tỉnh, như: Xâm nhập, lây nhiễm mã độc, truy cập trái phép hòm thư công vụ. Nhờ áp dụng hệ thống “tường lửa” nhiều lớp và sự giám sát chặt chẽ của ngành chuyên môn, đến nay chưa xảy ra sự cố nghiêm trọng ảnh hưởng đến hoạt động các hệ thống.

Các đơn vị chủ quản và vận hành hệ thống phối hợp với Công an tỉnh đánh giá, tư vấn phương án bố trí nhân sự, kết nối, tích hợp, liên thông dữ liệu; kiểm tra việc bàn giao dữ liệu, tài liệu số của các đơn vị thuộc diện sắp xếp. Đồng thời, rà soát, thu hồi USB Token, USB cơ yếu, USB an toàn của cán bộ không còn nhiệm vụ; kiểm soát phân quyền truy cập, bảo vệ tài khoản quản trị và vận hành hệ thống. Đối với hệ thống lưu trữ, xử lý thông tin quan trọng, tài liệu mật, cần chủ động phương án dự phòng, sao lưu dữ liệu, bảo đảm khả năng khôi phục khi có sự cố.

Ông Phạm Quốc Chinh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, cho biết: Sở thường xuyên đôn đốc các cơ quan, đơn vị kiểm tra, đánh giá, giám sát nhằm bảo đảm an toàn, an ninh mạng cho các hệ thống phục vụ chính quyền điện tử. Hệ thống giám sát an ninh mạng được duy trì 24/7; các lỗ hổng bảo mật trên cổng, trang thông tin điện tử được rà soát định kỳ, kịp thời cảnh báo và hướng dẫn xử lý. Hiện nay, Sở đã triển khai nền tảng quản lý an toàn hệ thống thông tin theo cấp độ, cấp tài khoản riêng cho từng cơ quan, bảo đảm quản lý, bảo mật dữ liệu. Đồng thời, hoàn thành việc rà soát, cập nhật danh mục hệ thống thông tin, phân loại và phê duyệt hồ sơ đề xuất cấp độ an toàn cho 100% hệ thống đang vận hành.

Công tác tuyên truyền an toàn, an ninh mạng cũng được đẩy mạnh. UBND tỉnh đã phối hợp với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) tổ chức tập huấn cho cán bộ, công chức, viên chức các cấp về nguy cơ rò rỉ bí mật Nhà nước, mất an toàn thông tin, lỗ hổng bảo mật, mã độc, đồng thời hướng dẫn kỹ năng phòng ngừa và xử lý sự cố cơ bản.

Tình trạng lộ lọt tài khoản công vụ của cán bộ, công chức tại Sơn La vẫn còn xảy ra, chủ yếu do lưu tài khoản trên trình duyệt và bị nhiễm virus, mã độc trong quá trình sử dụng. Điều này tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thông tin mạng, rò rỉ dữ liệu quan trọng, mất kiểm soát hệ thống. 

Thượng tá Nguyễn Đức Dũng, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Bảo vệ an ninh hệ thống mạng thông tin quốc gia (Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao), cho biết: Đơn vị cũng đã phối hợp với địa phương xử lý một số sự cố và khuyến cáo không cài đặt phần mềm không rõ nguồn gốc, không lưu tài khoản trên trình duyệt; sử dụng phần mềm diệt virus có bản quyền; cập nhật phần mềm thường xuyên; đặt mật khẩu mạnh (tối thiểu 8 ký tự) và thay đổi định kỳ 3 tháng/lần. Các cơ quan cần thu hồi tài khoản không còn sử dụng để tránh bị khai thác trái phép.

Ông Quàng Văn Dũng, Phó Giám đốc Sở Tài chính, cho biết: Nhờ lực lượng chức năng kiểm tra, đơn vị đã được cảnh báo kịp thời các nguy cơ mất an toàn, an ninh thông tin chưa nhận diện được và được tư vấn giải pháp hành chính, kỹ thuật nhằm tăng cường bảo mật hệ thống.

Để bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thông tin và bảo vệ bí mật nhà nước trên không gian mạng sau khi sắp xếp lại tổ chức chính quyền địa phương, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ban, ngành, đoàn thể, UBND các xã, phường và các đơn vị cung cấp dịch vụ công thực hiện nghiêm công tác quản lý Nhà nước về an toàn thông tin theo cấp độ; rà soát toàn bộ hệ thống thông tin trọng yếu theo địa giới hành chính mới.

Ông Phạm Văn Thanh, Phó Chủ tịch UBND phường Chiềng An, cho biết: Phường sẽ đẩy mạnh tuyên truyền đến người dân về các điều chỉnh trong thủ tục dịch vụ công, đồng thời cảnh báo thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao như giả mạo email chính quyền, website dịch vụ công… nhằm nâng cao cảnh giác và phòng ngừa.

Trước thách thức gia tăng về an toàn, an ninh mạng, các cơ quan, tổ chức và cá nhân cần nâng cao nhận thức, tuân thủ quy định, thường xuyên cập nhật hệ thống và áp dụng giải pháp kỹ thuật để bảo vệ dữ liệu, thông tin cá nhân. Đây là trách nhiệm chung của toàn xã hội trong kỷ nguyên số.