Bài 1: Chiến thắng của khát vọng hòa bình, độc lập, thống nhất đất nước

Không chỉ là chiến thắng vĩ đại nhất trong thời đại Hồ Chí Minh, Đại thắng mùa Xuân năm 1975 còn mang ý nghĩa thời đại sâu sắc; khẳng định truyền thống yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, khát vọng hòa bình, độc lập, thống nhất của dân tộc; thể hiện khí phách, bản lĩnh, trí tuệ và nét đặc sắc trong nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Sự kết tinh của truyền thống yêu nước

Cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử chính là kết tinh của truyền thống yêu nước, tinh thần đại đoàn kết, khát vọng hòa bình, độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam. Trong điều kiện phải đối mặt với muôn vàn khó khăn thử thách, đối đầu với đế quốc sừng sỏ nhất thời bấy giờ cùng lực lượng tay sai đông đảo, dân tộc Việt Nam vẫn kiên quyết một lòng thống nhất non sông.

Thực tế cho thấy, so sánh lực lượng giữa hai bên thể hiện sự mất cân bằng rõ rệt. Một bên là nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa trải qua cuộc kháng chiến 9 năm chống thực dân Pháp xâm lược với những hậu quả nặng nề: kinh tế kiệt quệ, đất nước bị tàn phá, nguồn nhân lực thiếu hụt nghiêm trọng; tổng GDP thời điểm năm 1954 chỉ khoảng 820 triệu USD. Trong khi Mỹ là đế quốc hùng mạnh với quy mô kinh tế năm 1960 khoảng 543,3 tỷ USD, quân đội được trang bị các loại vũ khí hiện đại tối tân cùng lực lượng đồng minh đông đảo. Nhìn vào thực tế đó, không nước nào trên thế giới nghĩ rằng, dân tộc Việt Nam có thể giành chiến thắng.

Tuy nhiên, bằng tinh thần yêu nước, bằng ý chí, khát vọng hòa bình, độc lập, tự do, hạnh phúc, dưới sự lãnh đạo của Đảng, toàn thể dân tộc Việt Nam đã đoàn kết một lòng, không sợ hy sinh gian khổ, nhất tề đứng lên đánh đuổi bè lũ cướp nước và bán nước.

Đại thắng mùa Xuân năm 1975 đã làm phá sản mưu đồ áp đặt ách thống trị của chủ nghĩa thực dân mới ở miền nam Việt Nam; đánh bại một cuộc chiến tranh xâm lược quy mô lớn, do cường quốc hàng đầu thế giới tiến hành; lật đổ chế độ tay sai, khẳng định ý chí quyết chiến, quyết thắng, tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, bản lĩnh, trí tuệ và đỉnh cao nghệ thuật quân sự Việt Nam với sức mạnh thời đại, mở ra một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập, tự do, cả nước đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Chiến thắng vĩ đại ấy đã phá vỡ một phòng tuyến quan trọng của đế quốc Mỹ ở Đông Nam Á, làm đảo lộn chiến lược toàn cầu phản cách mạng, trở thành nguồn cổ vũ mạnh mẽ, động viên tinh thần yêu nước, thức tỉnh đấu tranh đòi độc lập, tự do của các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới, mở rộng trận địa của chủ nghĩa xã hội, tăng thêm sức mạnh và thế tiến công của ba “dòng thác” cách mạng, đó là: “dòng thác” của cách mạng xã hội chủ nghĩa, “dòng thác” của phong trào độc lập dân tộc và “dòng thác” của phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong các nước đế quốc, tư bản.

Đánh giá về tầm vóc của Đại thắng mùa Xuân năm 1975, Chủ tịch Cuba Fidel Castro khẳng định: “Đại thắng mùa Xuân năm 1975 là một trong những chiến công oanh liệt, vĩ đại nhất của loài người, một trong những sự kiện vĩ đại nhất trong lịch sử hiện đại, sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười, sau chiến thắng chủ nghĩa phát-xít, là dấu mốc quan trọng trong tiến trình lịch sử cách mạng thế giới”.

Đại thắng mùa Xuân năm 1975 là một trong những chiến công oanh liệt, vĩ đại nhất của loài người, một trong những sự kiện vĩ đại nhất trong lịch sử hiện đại, sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười, sau chiến thắng chủ nghĩa phát-xít, là dấu mốc quan trọng trong tiến trình lịch sử cách mạng thế giới.

Chủ tịch Cuba Fidel Castro

Trên con đường đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội, Đại thắng mùa Xuân năm 1975 luôn là điểm tựa vững chắc để đất nước từng ngày phát triển, sánh vai với các cường quốc năm châu, như khẳng định của Tổng Bí thư Tô Lâm trong diễn văn tại Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền nam, thống nhất đất nước: “Với bản lĩnh, trí tuệ và sức mạnh Việt Nam, chúng ta đã làm nên Đại thắng mùa Xuân năm 1975. Nhất định chúng ta sẽ tiếp tục giành được nhiều thành tựu vĩ đại hơn nữa, lập nên những kỳ tích trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng, vươn mình của dân tộc”.

Sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định sự thắng lợi

Trong suốt tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, với đường lối, chủ trương đúng đắn, chiến lược, sách lược linh hoạt, Đảng ta đã phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết dân tộc, tranh thủ được sự ủng hộ, giúp đỡ của các nước và nhân dân tiến bộ trên thế giới để giành lại độc lập, tự do với nhiều chiến công oanh liệt mà đỉnh cao là Đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Sau khi thực dân Pháp thất bại, đế quốc Mỹ đã lập tức nhảy vào miền nam Việt Nam, tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược thực dân kiểu mới. Nhận rõ âm mưu đó, Đảng ta đã đề ra nhiều chủ trương, quyết sách, trực tiếp góp phần đập tan các chiến lược: “Chiến tranh đơn phương” (1954-1960), “Chiến tranh đặc biệt” (1961-1965), “Chiến tranh cục bộ” (1965-1968), “Việt Nam hóa chiến tranh” (1969-1972) mà Mỹ tiến hành.

Ngày 27/1/1973 Hiệp định Paris được ký kết, quân Mỹ buộc phải rời khỏi miền nam, tình hình chuyển biến theo hướng có lợi cho ta. Tháng 10/1973, Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 21 (khóa III) đã phân tích sâu sắc tình hình miền nam và chủ trương bất kể trong tình hình nào, ta cũng phải nắm vững thời cơ, giữ vững đường lối chiến lược tiến công và chỉ đạo linh hoạt để đưa cách mạng miền nam tiến lên. Trên khắp các chiến trường, từ Trị Thiên, Tây Nam Bộ đến vùng ven Sài Gòn, quân và dân ta đã phá vỡ từng mảng lớn kế hoạch “bình định” của địch.

Hội nghị Bộ Chính trị (từ ngày 30/9-7/10/1974) và Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng (từ ngày 18/12/1974-8/1/1975) đã xác định kế hoạch giải phóng hoàn toàn miền nam trong vòng hai năm 1975-1976.

Ngày 6/1/1975, quân ta đã giải phóng thị xã Phước Long. Bộ Chính trị nhận định, chưa bao giờ ta có điều kiện đầy đủ về quân sự, chính trị, có thời cơ chiến lược to lớn như hiện nay để hoàn thành độc lập, dân chủ ở miền nam, tiến tới hòa bình thống nhất Tổ quốc và chủ trương: nếu thời cơ đến vào đầu hoặc cuối năm 1975 thì lập tức giải phóng miền nam ngay trong năm 1975.

Ngày 10/3/1975, ta mở chiến dịch Tây Nguyên với trận mở màn tiến công vào Buôn Ma Thuột. Đòn tiến công chí mạng đó đã buộc địch rút khỏi toàn bộ Tây Nguyên. Thời cơ cho trận quyết chiến chiến lược cuối cùng ngày càng rõ, ngày 18/3/1975, Bộ Chính trị họp bàn, bổ sung vào quyết tâm chiến lược: thực hiện phương án tranh thủ thời cơ, giải phóng hoàn toàn miền nam ngay trong năm 1975.

Tình hình diễn biến mau lẹ, khẩn trương với sự tan rã hàng loạt của địch ở các địa phương và sự phát triển nhanh chóng của lực lượng cách mạng, ngày 25/3/1975, Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương họp bàn, nhận định thời cơ chiến lược mới đã đến, ta có điều kiện hoàn thành sớm quyết tâm giải phóng miền nam và chủ trương: tập trung nhanh nhất binh lực, vật lực giải phóng miền nam trước mùa mưa.

Trên đà chiến thắng, quân ta thần tốc tiến công giải phóng Huế (ngày 26/3), Đà Nẵng (ngày 29/3) và các tỉnh ven biển miền trung.

Ngày 31/3/1975, Bộ Chính trị họp, ra quyết định: nắm vững thời cơ chiến lược, quyết tâm thực hiện tổng tiến công và nổi dậy, kết thúc thắng lợi chiến tranh giải phóng trong thời gian ngắn nhất.

Thực hiện chủ trương của Đảng, với tinh thần: Thần tốc, thần tốc hơn nữa, táo bạo, táo bạo hơn nữa, tranh thủ từng phút, từng giờ, xốc tới mặt trận, giải phóng miền nam, quyết chiến và toàn thắng, quân và dân ta đã đập tan tuyến phòng thủ cuối cùng của địch ở Sài Gòn. 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, cờ giải phóng tung bay trên nóc Dinh Độc lập, Chiến dịch Hồ Chí Minh kết thúc thắng lợi.

Chiến dịch Hồ Chí Minh vĩ đại là đỉnh cao của nghệ thuật quân sự Việt Nam. Đặc biệt, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nghệ thuật ấy đã được phát triển lên một tầm cao mới, đó là: chủ động đánh giá đúng tình hình và có quyết tâm chỉ đạo chiến lược đúng đắn; lựa chọn hướng (khu vực), mục tiêu chủ yếu của chiến dịch; vận dụng cách đánh đột phá kết hợp với thọc sâu, tiến công quân sự kết hợp với nổi dậy của quần chúng; bài học về tập trung lực lượng thành sức mạnh tổng hợp lớn nhất, áp đảo địch vào những trận đánh và thời cơ quyết định; tạo thời cơ, tận dụng thời cơ, thần tốc, quyết thắng và vận dụng linh hoạt các thủ đoạn tiến công địch…

Đại thắng mùa Xuân năm 1975 đã chứng minh một chân lý: Một dân tộc dù nhỏ bé nhưng nếu có Đảng cách mạng tiên phong lãnh đạo; có truyền thống đoàn kết, thống nhất và ý chí tự lực, tự cường; có quân đội anh hùng, trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; có tinh thần đoàn kết quốc tế thủy chung, trong sáng, chí nghĩa, chí tình thì hoàn toàn có đủ khả năng để chiến thắng những thế lực mạnh hơn gấp nhiều lần.

(Tác phẩm giải Nhất cuộc thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ V, năm 2025)