Là xã vùng 3, cách trung tâm huyện 25km, bị chia cắt bởi lòng hồ thủy điện Sơn La. Xã có gần 900 hộ với gần 3.900 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái, La Ha.... sinh sống không tập trung, trình độ dân trí không đồng đều. Bà con chủ yếu trồng trọt, chăn nuôi, nhưng quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, hiệu quả không cao.

Đồng chí Ngần Văn Hồng, Bí thư Đảng ủy xã Mường Sại, cho biết: Thực hiện mục tiêu xây dựng NTM, Đảng ủy xã chỉ đạo củng cố, kiện toàn Ban Chỉ đạo xây dựng NTM của xã và giao trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên, có đánh giá từng tháng, quý để rút kinh nghiệm và quyết liệt triển khai nhiệm vụ được phân công theo hướng hiệu quả, thiết thực. Giao các đồng chí cán bộ, đảng viên theo dõi, phụ trách từng bản, thường xuyên đôn đốc quá trình triển khai nhiệm vụ xây dựng NTM. Chỉ đạo UBND xã tiến hành rà soát từng chỉ tiêu, tiêu chí, đánh giá các nguyên nhân chưa đạt, từ đó đề ra kế hoạch triển khai.

Nhiệm vụ lãnh đạo, chỉ đạo công tác xây dựng NTM được đưa vào nghị quyết của Đảng ủy xã hằng năm với các nhiệm vụ sát thực tiễn và gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội chung của xã. Phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của mỗi cán bộ, đảng viên trong thực hiện xây dựng NTM. Xây dựng các mô hình dân vận khéo về xây dựng nông thôn mới để bà con thấy được hiệu quả và cách làm, từ đó triển khai nhân rộng. Chỉ đạo thực hiện tốt dân chủ ở cơ sở, đảm bảo “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra giám sát, dân thụ hưởng” tạo sự đồng thuận, phát huy nội lực trong nhân dân để xây dựng nông thôn mới.

Đảng ủy xã Mường Sại duy trì hoạt động “Ngày thứ bảy về cơ sở” tạo sức lan tỏa, nhận được sự đồng thuận của bà con trong xây dựng NTM. Theo hình thức “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, nhân dân đã đóng góp tiền, ngày công với trị giá hơn 1,3 tỷ đồng để bê tông hóa các tuyến đường nội bản.

Ông Quàng Văn Sung, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Coi, xã Mường Sại, nói: Năm 2024, bà con đã đóng góp công sức để đổ bê tông tuyến đường nội bản dài 1,2km. Đến nay, các hộ đã hiến hơn 4.000m2 đất, đóng góp ngày công với tổng trị giá hơn 300 triệu đồng để đổ bê tông 600m đường. Đoạn còn lại sẽ hoàn thiện trong tháng 7.

Tính đến hết tháng 6/2024, xã Mường Sại đạt 13/19 tiêu chí, 46/57 chỉ tiêu nông thôn mới. Các tiêu chí còn thiếu liên quan đến giao thông, thu nhập, cơ sở vật chất văn hóa, tổ chức sản xuất rà soát và đánh giá thực tế, xã đã có báo cáo Ban Chỉ đạo xây dựng NTM của huyện, đề xuất những giải pháp tháo gỡ khó khăn, đồng thời kiến nghị đầu tư các hạng mục thiết yếu nhằm phục vụ đời sống, sản xuất của bà con và thực hiện các chỉ tiêu NTM.

Thu nhập là tiêu chí khó trong thực hiện xây dựng NTM ở các xã vùng 3. Tại bản Pha Dảo, cách trung tâm xã 14km, trước đây, cuộc sống của bà con gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn. Chi bộ bản đã tích cực tuyên truyền bà con chuyển đổi cây trồng trên nương, tích cực chăn nuôi, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Ông Lò Văn Thịnh, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Pha Dảo, nói: Hiện nay, 79 hộ trong bản đang duy trì 98ha sắn, 8ha trồng dứa phủ màng nông nghiệp, 6ha xoài và nhãn, trên 5.000m2 trồng cỏ làm thức ăn chăn nuôi cho hơn 110 con bò. Cuộc sống dần ổn định hơn, bà con yên tâm lao động sản xuất. Năm 2021, bản còn 18 hộ nghèo thì đến nay bản chỉ còn 8 hộ nghèo.

Những năm gần đây, xã Mường Sại đã tích cực tuyên truyền nhân dân chuyển đổi cây trồng trên đất dốc, trồng cỏ và phát triển chăn nuôi gia súc. Đến nay, toàn xã đã có gần 180ha cây ăn quả, gồm dứa, xoài, nhãn; trồng trên 75ha cỏ để chủ động nguồn thức ăn chăn nuôi. Duy trì đàn trâu, bò hơn 2.600 con, đàn dê trên 2.000 con. Tận dụng, khai thác gần 340ha mặt nước lòng hồ, phát triển nuôi cá lồng với 320 lồng cá. Hiện cả xã có 7 hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, nuôi thủy sản. Bên cạnh đó, xã Mường Sại còn chủ động phối hợp với các đơn vị mở các lớp tập huấn, chuyển giao kỹ thuật sản xuất; nhận ủy thác vốn vay tín dụng chính sách; giới thiệu việc làm cho lao động nông thôn. Đời sống nhân dân dần ổn định, hộ nghèo giảm dần qua các năm. Năm 2021, hộ nghèo của xã còn 16,1%, hộ cận nghèo 48%, đến cuối năm 2023, hộ nghèo giảm còn 5,4%, hộ cận nghèo còn 4,2%.

Từ nay đến cuối năm, Đảng ủy xã Mường Sại tiếp tục tập trung cho nhiệm vụ xây dựng NTM. Theo kế hoạch, đến hết tháng 7 sẽ hoàn thành đổ bê tông các tuyến đường giao thông nông thôn. Các công trình nhà văn hóa bản đang được sửa chữa, nâng cấp. Trong năm, xã phối hợp lập hồ sơ truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm xoài và dứa. Phấn đấu những tháng cuối năm sẽ hoàn thành 6 tiêu chí còn lại để đạt mục tiêu xây dựng xã đạt chuẩn NTM theo kế hoạch.