Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, tỉnh Sơn La có 13 xã biên giới, với tổng số 45 trường học, trên 38.000 học sinh, trong đó, trên 80% là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Những năm qua, tỉnh ưu tiên dành nhiều nguồn lực đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng cho giáo dục vùng biên, mở rộng mạng lưới quy mô trường lớp. Tuy nhiên, nhiều trường học chưa đạt chuẩn tối thiểu, thiếu phòng học, phòng chức năng, khu bán trú, công trình phụ trợ, thiết bị dạy học; điều kiện sinh hoạt của thầy và trò thiếu thốn, ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học.

Ngày 18/7/2025, Bộ Chính trị ban hành Thông báo Kết luận số 81-TB/TW về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới, tạo cơ hội cho hàng chục nghìn học sinh vùng biên giới của tỉnh được học tập trong điều kiện thuận lợi. Đây cũng là bước đi quan trọng, trong chiến lược phát triển giáo dục, nâng cao dân trí, tạo nguồn cán bộ là người dân tộc thiểu số, góp phần củng cố quốc phòng - an ninh nơi biên giới.

Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, UBND tỉnh Sơn La ban hành Quyết định áp dụng cơ chế đặc thù, đầu tư xây dựng 13 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS tại các xã biên giới, tạo hành lang pháp lý cho một chiến dịch chưa từng có tiền lệ về quy mô và tốc độ. Tỉnh thành lập các đoàn công tác khẩn trương khảo sát, lập danh mục, trình Chính phủ đầu tư xây dựng 13 trường liên cấp nội trú; chỉ đạo các sở, ngành phối hợp với các địa phương khảo sát địa điểm xây dựng dự án, hoàn thiện quy hoạch, phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng theo quy định. Đảm bảo mỗi xã biên giới có ít nhất một ngôi trường khang trang, hiện đại.

Với sự nỗ lực, quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, chỉ sau hơn 4 tháng triển khai, 13 công trình trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS của tỉnh Sơn La lần lượt khởi công xây dựng trong niềm vui hân hoan của cán bộ, giáo viên, học sinh và nhân dân các dân tộc.

Những ngày giáp Tết, có mặt tại công trường Dự án Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS xã Chiềng Sơn, không khí thi công khẩn trương. Ông Hoàng Văn Hấn, Giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng Mộc Châu, đơn vị thi công dự án, cho biết: Dự án có tổng mức đầu tư 230 tỷ đồng; quy mô diện tích 5 ha với 23 hạng mục và công trình phụ trợ, đáp ứng nhu cầu học tập, ở nội trú cho khoảng 1.000 học sinh. Đến nay, đơn vị đã san đắp nền, đào móng, đổ bê tông móng nhà một số hạng mục, như: Nhà học bộ môn, nhà lưu trú học sinh, nhà đa năng, bể bơi… Đảm bảo tiến độ, chúng tôi huy động 35 xe công trình các loại, hơn 70 công nhân chia thành 3 ca, 4 kíp làm việc. Phấn đấu hoàn thành công trình trước kế hoạch, đáp ứng niềm mong mỏi của giáo viên, học sinh và nhân dân.

Gia đình ông Lò Văn Quân, tiểu khu 2, xã Chiềng Sơn là một trong 24 hộ dân nằm trong phạm vi dự án, ngay khi có chủ trương xây dựng trường nội trú, gia đình ông đã đồng thuận, nhanh chóng bàn giao mặt bằng để công trình sớm được triển khai. Ông Quân chia sẻ: Chắc chắn tri thức đi đến đâu, biên cương vững chãi đến đó. Vì tương lai con em vùng biên giới, gia đình tôi tình nguyện hiến đất, ủng hộ cao chủ trương xây trường học của Đảng, Nhà nước và Chính phủ đề ra.

Còn tại Trường Tiểu học và THCS Xuân Nha, thầy và trò nhà trường ai cũng háo hức khi ít tháng nữa thôi, công trình Trường Nội trú liên cấp của xã được hoàn thành. Con em xã vùng biên Xuân Nha sẽ có ngôi trường khang trang, có nơi ăn, chốn ở, có sân thể thao, thư viện, bể bơi,… những thứ tưởng chừng xa vời với vùng núi cao. Thầy giáo Đặng Nhân Tây, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Xuân Nha, phấn khởi: 25 năm gắn bó với giáo dục biên giới, tôi luôn mong ước có một ngôi trường khang trang, hiện đại, điều kiện học tập tốt nhất cho các học trò. Điều đó đang sắp thành hiện thực. Nhà trường đã tham mưu cho UBND xã xây dựng phương án bố trí giáo viên, học sinh, sẵn sàng vận hành khi trường mới đi vào hoạt động.

Em Bùi Thị Lệ Khuyên, học sinh Trường Tiểu học và THCS Xuân Nha, nói trong nụ cười rạng rỡ: Chúng em mong chờ từng ngày để được học ở trường mới. Trường học có khu nội trú và được học thêm nhiều môn năng khiếu. Chúng em hứa sẽ cố gắng học thật giỏi.

Những viên gạch đầu tiên xây nên những ngôi trường nội trú liên cấp đã thắp lên niềm tin về một tương lai tươi sáng của giáo dục vùng cao biên giới. Khi 13 ngôi trường hoàn thành, tạo chiếc nôi nuôi dưỡng những mầm xanh tri thức vươn lên, mang theo trách nhiệm gìn giữ và phát triển vùng đất phên dậu của Tổ quốc.