Nơi hội tụ sản vật vùng cao

Từ sáng sớm, bà con khắp các bản làng đã nô nức đổ về đèo Pha Đin. Những chuyến xe nối đuôi nhau chở đầy sản vật địa phương cũng vừa kịp đến. Không khí giao thương diễn ra tấp nập ngày từ cổng chợ. Các gian hàng dần hoàn thiện bài trí, càng lúc càng rộn ràng thêm tiếng trò chuyện, ngã giá của người mua, người bán, của du khách tò mò khi lần đầu được thấy những sản vật riêng có của địa phương.

Nhanh tay sắp xếp mặt hàng nông sản của gia đình, chị Vàng Thị Xinh, xã Mường É, chia sẻ: Mỗi phiên chợ, tôi thường mang rau, củ, quả, gà và các đặc sản đến bán. Tôi rất vui, khi ngày càng có nhiều du khách đến chợ, quan tâm và mua sản phẩm của địa phương.

Bắt đầu tổ chức từ tháng 6/2026, Chợ phiên Pha Đin do HTX Du lịch Pha Đin tổ chức tại Khu du lịch Pha Đin Top, xã Bình Thuận và được duy trì vào thứ Bảy hằng tuần. Không cầu kỳ trong cách bài trí, chợ giữ nét gần gũi, mộc mạc của một phiên chợ vùng cao. Đi một vòng quanh chợ, dễ dàng bắt gặp rau, củ, quả, gia cầm, thực phẩm chế biến và các sản phẩm thủ công do người dân địa phương mang đến. Giữa những gian hàng, người bán, người mua còn trò chuyện thân tình, trao đổi về sản phẩm, cách trồng rau, chăn nuôi, chế biến món ăn và những câu chuyện gắn với sản vật quê hương, tạo nên không khí gần gũi.

Sự đa dạng của các sản vật địa phương tạo sức hút đối với du khách đến tham quan, mua sắm tại chợ. Chị Nguyễn Thị Chiên, phường Tô Hiệu, cho biết: Đây là lần thứ 2 tôi đến Chợ phiên Pha Đin. Các mặt hàng khá đa dạng, tôi thích nhất là được trực tiếp mua những sản phẩm do người dân địa phương sản xuất, vừa có thể làm quà cho gia đình, vừa có thêm trải nghiệm về đời sống, sinh hoạt của bà con vùng cao.

Không gian giao lưu văn hóa

Sự hòa quyện giữa không gian giao thương mộc mạc và chiều sâu văn hóa bản địa đã đưa Chợ phiên Pha Đin thành điểm hẹn thắt chặt tình đoàn kết giữa các dân tộc vùng giáp ranh. Đặc biệt vào thứ Bảy cuối cùng của tháng, nơi đây càng trở nên sôi động với những hoạt động giao lưu văn nghệ và thể thao truyền thống đặc sắc.

Từ các bản thuộc xã Mường É, xã Bình Thuận và một số xã của tỉnh Điện Biên, nhân dân và các đội văn nghệ, vận động viên cùng hội tụ. Tiếng khèn, tiếng hát, tiếng cổ vũ hòa vào âm thanh của núi rừng, tạo nên sắc màu riêng cho phiên chợ. Cùng với đó, các hoạt động thi đấu các môn thể thao của đồng bào dân tộc Mông, như: Bắn nỏ, tu lu, đẩy gậy thu hút người dân và du khách tham gia, trải nghiệm.

Đến phiên chợ, du khách còn có cơ hội trực tiếp tham gia những hoạt động gắn với đời sống của đồng bào vùng cao như trải nghiệm giã bánh dày. Từ công đoạn đồ xôi, giã đến nặn bánh, du khách được hướng dẫn thực hiện tỉ mỉ và tìm hiểu thêm về cách chế biến món ăn truyền thống khác.

Chị Nguyễn Ngọc Anh, du khách đến từ thành phố Hà Nội, chia sẻ: Từ trước đến nay, tôi mới ăn bánh dày và đây là lần đầu được tự tay giã và nặn bánh. Làm bánh rất vui và giúp tôi hiểu thêm về cách làm món ăn truyền thống của đồng bào. Những trải nghiệm trực tiếp như thế này khiến chuyến đi thú vị và đáng nhớ hơn.

Thu hút đông đảo nhân dân và du khách nhất là hoạt động múa, biểu diễn khèn Mông tại các gian hàng trưng bày, giới thiệu nhạc cụ truyền thống. Trong không gian Chợ phiên, tiếng khèn vang lên giữa núi rừng, cùng những điệu múa tạo nên không khí sôi nổi. Sắc màu trang phục truyền thống cũng tạo điểm nhấn riêng cho phiên chợ.

Tạo sinh kế, thúc đẩy du lịch

Với những sản vật bình dị của núi rừng, Chợ phiên Pha Đin đang thu hút ngày càng đông người dân và du khách. Sự kết hợp giữa mua bán nông sản truyền thống với các dịch vụ trải nghiệm du lịch cũng giúp gia tăng giá trị sản phẩm, tạo ra sinh kế và từng bước định hình một sản phẩm du lịch đặc sắc trên hành trình khám phá đèo Pha Đin.

Ông Đỗ Ngọc Quang, Chủ tịch UBND xã Bình Thuận, cho biết: Thời gian tới, địa phương tiếp tục duy trì, nâng cao chất lượng hoạt động của chợ, khuyến khích người dân đưa sản vật đặc trưng, sản phẩm nông nghiệp và sản phẩm truyền thống đến giới thiệu, tiêu thụ; từng bước gắn chợ với phát triển du lịch, tạo thêm điểm trải nghiệm cho du khách.

Cùng với đó, nhiều sản phẩm dịch vụ cũng có thêm điều kiện phát triển. Các gian hàng ăn uống, sản phẩm thổ cẩm, đồ lưu niệm, dịch vụ thuê trang phục hay hoạt động trải nghiệm từng bước hình thành, tạo thêm việc làm và nguồn thu cho người dân. 

Ông Bùi Trọng Thắng, Giám đốc HTX Du lịch Pha Đin, thông tin thêm: HTX định hướng duy trì chợ gắn với đời sống người dân và nhu cầu của du khách. Các hoạt động văn nghệ, thể thao, trải nghiệm được tổ chức nhằm tăng sức hấp dẫn cho phiên chợ. Đồng thời, tạo điều kiện để người dân đưa sản vật, món ăn và sản phẩm truyền thống đến giới thiệu, tiêu thụ. Qua đó, chợ vừa tạo thêm thu nhập cho các hộ dân, vừa góp phần hình thành sản phẩm du lịch tại Pha Đin.

Thành công bước đầu của chợ phiên Pha Đin là minh chứng cho hướng đi đúng đắn trong phát huy tiềm năng, biến lợi thế bản địa thành những sản phẩm du lịch độc đáo. Từ các nông sản bình dị, phiên chợ đã hình thành chuỗi giá trị sinh kế bền vững, giúp tăng thu nhập cho các hộ dân, đồng thời, định vị thương hiệu du lịch Pha Đin- điểm đến giàu bản sắc, thân thiện và trải nghiệm trên hành trình khám phá cung đèo nổi tiếng.