Tại phường Chiềng An, bệnh dịch tả lợn châu phi bùng phát từ đầu tháng 4, nhanh chóng lây lan ra một số bản, buộc lực lượng chức năng phải tổ chức tiêu hủy lợn mắc bệnh đúng quy định. Gia đình chị Tòng Thị Xuyên, bản Tam Quỳnh, là một trong những hộ chịu thiệt hại. Chị Xuyên chia sẻ: Gia đình nuôi lợn nái sinh sản từ năm 2022, từng bước mở rộng quy mô, tích lũy kinh nghiệm và đầu tư khá nhiều chi phí. Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn, đàn lợn xuất hiện triệu chứng bệnh, lây lan nhanh, không xác định được nguồn lây, buộc phải tiêu hủy. Toàn bộ vốn liếng coi như mất trắng. Sau khi xảy ra dịch, gia đình chủ động tiêu độc, khử trùng chuồng trại, rắc vôi bột xung quanh khu vực chăn nuôi, hạn chế người ra vào. Đồng thời, theo dõi chặt chẽ đàn vật nuôi còn lại, nhằm ngăn chặn nguy cơ dịch tái phát.

Việc chăn nuôi nhỏ lẻ, khiến nguy cơ lây lan dịch bệnh rất cao. Ông Lèo Văn Hưởng, Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Chiềng An, cho biết: Công tác phòng, chống dịch tại cơ sở gặp không ít khó khăn do ý thức phòng dịch của một bộ phận người dân còn hạn chế; việc kiểm soát vận chuyển, giết mổ trong điều kiện thực tế chưa đồng bộ. Ngay khi phát hiện ổ dịch, phường đã khẩn trương khoanh vùng, dập dịch, tổ chức tiêu hủy lợn mắc bệnh; triển khai phun tiêu độc, khử trùng tại các ổ dịch và khu vực lân cận, lập chốt kiểm soát tạm thời, hạn chế tối đa nguy cơ lây lan.

Theo thống kê, từ đầu năm đến nay, dịch tả lợn châu Phi xảy ra tại 49 lượt tổ, bản thuộc 20 xã, phường trong tỉnh. Tổng số lợn buộc phải tiêu hủy là 930 con, với khối lượng trên 39 tấn. Đáng chú ý, toàn tỉnh đang còn 9 ổ dịch chưa qua 21 ngày, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh và lây lan nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Tại phường Chiềng Cơi, tâm lý lo lắng vẫn bao trùm nhiều hộ chăn nuôi. Bà Lò Thị Dom, bản Sàng, cho biết: Gia đình từng bị thiệt hại do dịch vào cuối năm 2025 nên rất thận trọng trong việc tái đàn. Sau thời gian tạm dừng chăn nuôi, gia đình bà mới mua 2 con lợn giống, nuôi được gần 1 tháng nay. Tuy nhiên, đúng thời điểm dịch bệnh bùng phát trở lại, nỗi lo càng tăng lên. Gia đình đã chủ động vệ sinh chuồng trại, xử lý chất thải, phun khử khuẩn định kỳ, bổ sung dinh dưỡng và các chế phẩm sinh học nhằm nâng cao sức đề kháng cho đàn lợn.

Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh, Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học, như vệ sinh chuồng trại thường xuyên, kiểm soát nguồn thức ăn, nước uống, hạn chế tối đa người và phương tiện ra vào khu vực chăn nuôi; thực hiện tiêu độc, khử trùng định kỳ bằng hóa chất và vôi bột.

Cùng với đó, ngành đã cấp phát 724 lít hóa chất và trên 1,7 tấn vôi bột cho các địa phương để phục vụ công tác phòng, chống dịch; tổ chức giám sát dịch bệnh, lấy mẫu xét nghiệm tại các khu vực có nguy cơ cao nhằm phát hiện sớm và xử lý kịp thời. Các đội phản ứng nhanh được kích hoạt, sẵn sàng hỗ trợ cơ sở khi phát sinh ổ dịch.

Ông Nguyễn Ngọc Toàn, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh, cho biết: Hiện nay, tổng đàn lợn toàn tỉnh đạt hơn 823.000 con, tăng khoảng 3% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, nguy cơ dịch bệnh vẫn ở mức cao do chăn nuôi nhỏ lẻ chiếm tỷ lệ lớn, điều kiện đảm bảo an toàn sinh học còn hạn chế. Bên cạnh đó, dịch tả lợn châu Phi vẫn chưa có vắc-xin được sử dụng rộng rãi, việc phòng bệnh chủ yếu dựa vào các biện pháp quản lý và vệ sinh phòng dịch.

Một yếu tố đáng lưu ý là giá lợn hơi tăng cao trong thời gian gần đây, đã thúc đẩy nhiều hộ dân tái đàn, thậm chí tăng đàn khi chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện về phòng, chống dịch. Điều này, làm gia tăng nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh. Ngoài ra, tại một số địa phương, lực lượng thú y cơ sở còn thiếu, việc nắm bắt tình hình dịch bệnh chưa kịp thời, ảnh hưởng đến công tác tham mưu và xử lý.

Trước tình hình đó, ngày 2/4/2026, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành văn bản chỉ đạo các sở, ngành, địa phương triển khai quyết liệt các biện pháp phòng, chống dịch tả lợn châu Phi. Nội dung trọng tâm là tăng cường giám sát dịch bệnh đến tận cơ sở; tổ chức lấy mẫu xét nghiệm, phát hiện sớm các ổ dịch; xử lý dứt điểm, không để dịch kéo dài. Việc tiêu hủy lợn mắc bệnh, nghi mắc bệnh phải thực hiện nghiêm theo đúng quy trình, đảm bảo vệ sinh môi trường.  Yêu cầu các địa phương chủ động bố trí kinh phí, chuẩn bị đầy đủ vật tư, hóa chất phục vụ công tác phòng, chống dịch; rà soát, củng cố hệ thống thú y cơ sở theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Chủ tịch UBND các xã, phường phải trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra công tác phòng, chống dịch đến từng tổ, bản, hộ chăn nuôi; chịu trách nhiệm nếu để dịch lây lan trên diện rộng do chủ quan, lơ là. Bên cạnh đó, công tác kiểm soát vận chuyển, giết mổ, buôn bán lợn và sản phẩm từ lợn được siết chặt. Các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đặc biệt là hành vi buôn bán, vận chuyển lợn bệnh, lợn chết ra thị trường. Việc công bố dịch và tổ chức phòng, chống dịch phải thực hiện đúng quy định, đảm bảo công khai, minh bạch và kịp thời.

Trong bối cảnh dịch bệnh còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, việc nâng cao ý thức của người chăn nuôi, tuân thủ nghiêm các biện pháp phòng dịch, cùng với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền và ngành chuyên môn là yếu tố then chốt để kiểm soát, khống chế dịch bệnh, bảo vệ đàn vật nuôi và ổn định sản xuất chăn nuôi trên địa bàn tỉnh./.