Tháng 12 cao điểm mùa khô hanh, chúng tôi có dịp cùng Tổ tuần tra bảo vệ rừng bản Púng Hày, xã Huổi Một thực hiện tuần tra rừng. Từ sáng sớm, 12 thành viên của tổ, được lựa chọn từ lực lượng thanh niên, dân quân có sức khỏe, am hiểu địa bàn đã có mặt để lên đường thực hiện nhiệm vụ tuần rừng. Từ trên điểm cao nhất của bản, lướt tầm mắt bao quát cả những cánh rừng xanh bao bọc khắp các triền núi. Kinh nghiệm là từ đây có thể sớm phát hiện những dấu hiệu bất thường để đưa ra tình huống xử lý nhanh nhất.

Anh Lò Văn Hồng, thành viên của tổ, thông tin: Tổ có nhiệm vụ tuần tra định kỳ, chủ động xây dựng các phương án PCCCR và phát dọn đường băng cản lửa. Anh em luôn sẵn sàng, không quản ngày đêm, chỉ cần phát hiện những dấu hiệu bất thường, chúng tôi lập tức vào rừng kiểm tra, kiên quyết không để người lạ xâm phạm, khai thác rừng trái phép.

Đón chúng tôi trở về sau buổi tuần rừng, ông Lường Văn Thỏa, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản, chia sẻ: Bản Púng Hày, xã Huổi Một được giao bảo vệ trên 700 ha rừng. Chủ động bảo vệ  diện tích rừng hiện có, bản đã chủ động triển khai các giải pháp phù hợp với đặc thù địa phương, trong đó kết hợp công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của nhân dân về ý thức gắn với việc tuần tra, bảo vệ rừng. Hằng năm, Ban quản lý bản đều tổ chức họp dân, xây dựng quy chế bảo vệ rừng và đưa vào quy ước, hương ước của bản; thành lập và duy trì hoạt động của tổ tuần tra bảo vệ rừng. Tổ chức cho 100% hộ dân trong bản ký cam kết chấp hành nghiêm quy định về đốt nương, tránh cháy lan vào rừng. Nhờ đó, suốt hơn 20 năm qua, rừng của bản phát triển xanh tốt và không xảy ra cháy rừng.

Năm 2025, bản Púng Hày được chi trả 180 triệu đồng tiền DVMTR, bản đã trích một phần kinh phí hỗ trợ thù lao cho tổ tuần tra, những người trực tiếp tham gia giữ rừng. Phần lớn số tiền còn lại được bản thống nhất đầu tư vào sửa chữa, nâng cấp và xây mới các công trình phúc lợi cộng đồng. Trong năm qua, bản đã trích hơn 100 triệu đồng đổ bê tông đường giao thông nông thôn, lắp đặt hệ thống camera an ninh giám sát tại nhà văn hóa bản và đầu tư đèn năng lượng mặt trời.

Nằm trên đỉnh đồi cao, rừng lát gần 1 ha của gia đình ông Tòng Văn Xuân, bản Tây Hồ tỏa bóng mát, nhìn bao quát xuống trung tâm xã Sông Mã. Ông Xuân chia sẻ: Từ năm 1994, được tuyên truyền vận động, gia đình tôi đã bắt tay vào trồng rừng lát để vừa bảo vệ đất, vừa phủ xanh đất trống, đồi trọc. Ban đầu, tôi trồng rừng với mong muốn giữ đất, hạn chế sạt lở, nhưng sau này khi có chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, gia đình lại có thêm thu nhập. Số tiền nhận được tuy không quá lớn nhưng là nguồn động viên rất ý nghĩa đối với gia đình.

Hiệu quả công tác bảo vệ rừng ở Púng Hày, bản Tây Hồ cũng đã phản ánh kết quả công tác bảo vệ rừng tại khu vực Sông Mã và Sốp Cộp. Đến hết năm 2024, tổng diện tích rừng đủ điều kiện cung ứng DVMTR trên địa bàn các xã khu vực này đạt hơn 85.458 ha với 7.569 chủ rừng là cộng đồng, cá nhân, nhóm hộ, bản, xã được hưởng lợi. Chi nhánh khu vực V đã phối hợp chặt chẽ với các Hạt Kiểm lâm trong khu vực, chính quyền địa phương và đơn vị tư vấn để rà soát, cập nhật bản đồ hiện trạng rừng. Tổ chức kiểm tra 22 cộng đồng thuộc 6 xã trọng điểm; giải quyết kịp thời các kiến nghị của chủ rừng và hoàn thành việc xác định diện tích nguồn thu năm 2024 đúng tiến độ.

Nhờ quy trình rà soát chặt chẽ, công tác chi trả tiền DVMTR được thực hiện công khai, minh bạch dưới sự giám sát của Hội đồng quản lý quỹ, các cơ quan, hội đồng giám sát của xã, bản và nhân dân. Năm 2025, Chi nhánh đã thực hiện chi trả trên 24,6 tỷ đồng, đạt tỷ lệ giải ngân 99,9%, hình thức thanh toán chủ yếu là chuyển khoản trực tiếp tới tài khoản của các chủ rừng. Bà Lê Thị Thảo, Trưởng Chi nhánh khu vực V, cho biết: Các bản đã biết cách quản lý, ghi chép sổ sách và sử dụng tiền đúng mục đích, phục vụ thiết thực cho cộng đồng. Nhận thức, ý thức, trách nhiệm trong công tác bảo vệ, phát triển rừng của cấp ủy, chính quyền từ xã đến các bản và người dân được nâng lên, rừng được bảo vệ tốt hơn; các tổ, đội quần chúng bảo vệ rừng được củng cố, trang bị đầy đủ bảo hộ lao động, dụng cụ tuần tra, PCCCR.

Việc thực hiện chi trả DVMTR hiệu quả, công khai, minh bạch của Chi nhánh khu vực V đã củng cố niềm tin của nhân dân, giúp chính sách này thực sự trở thành giải pháp sinh kế ổn định, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường bền vững.