Giai đoạn 2021-2025, tỉnh hoàn thành 4 đồ án quy hoạch vùng huyện, liên huyện; 2 đồ án quy hoạch chung khu chức năng lớn; 10 đồ án quy hoạch chung đô thị và 16 đồ án quy hoạch phân khu. Các đô thị trọng điểm đã phủ kín 100% quy hoạch phân khu; 100% số xã hoàn thành quy hoạch chung xây dựng từ năm 2013. Tỉnh cũng sớm xây dựng cơ sở dữ liệu quy hoạch trên nền tảng GIS, công khai thông tin trực tuyến phục vụ người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Tuy nhiên, sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều quy hoạch theo địa giới cũ không còn phù hợp, đòi hỏi điều chỉnh đồng bộ không gian đô thị, nông thôn, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và sử dụng đất, đáp ứng yêu cầu liên kết vùng.

Bám sát chủ trương của Trung ương, tỉnh đang khẩn trương điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; đồng thời triển khai kế hoạch lập quy hoạch đô thị và nông thôn giai đoạn 2025-2030. Ông Nguyễn Văn Phúc, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Sơn La, cho biết: Đây là cơ hội tổ chức lại không gian phát triển theo hướng đồng bộ, hiện đại và tăng cường liên kết. Quy hoạch tỉnh được xác định là nền tảng, bảo đảm thống nhất với quy hoạch đô thị, nông thôn, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và sử dụng đất. Đây là cơ sở để các địa phương quản lý phát triển, thu hút đầu tư và khai thác hiệu quả tiềm năng từng vùng.

Theo đó, Sở Xây dựng đã tham mưu UBND tỉnh ban hành và điều chỉnh kế hoạch lập quy hoạch chung đô thị, nông thôn; đồng thời tập huấn, hướng dẫn các địa phương triển khai. Theo kế hoạch, tỉnh lập quy hoạch chung cho 52 xã, phường, gồm 46 đơn vị thực hiện giai đoạn 2025-2026 và 6 đơn vị giai đoạn 2027-2028; 23 xã, phường đã có quy hoạch phù hợp nên không phải lập mới. Điểm mới là không gian phát triển được nghiên cứu trong mối liên kết giữa các địa phương, gắn với giao thông, vùng sản xuất tập trung, trung tâm đô thị và các khu công nghiệp, thương mại, dịch vụ, du lịch. Qua đó, phát huy lợi thế từng địa bàn, tăng cường kết nối và bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tỉnh, quy hoạch sử dụng đất.

Mặc dù khối lượng công việc lớn, thời gian gấp, đến nay, 46/46 xã, phường thuộc giai đoạn đầu đã hoàn thành lập, thẩm định và trình phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch. Các địa phương đang khảo sát hiện trạng, lấy ý kiến nhân dân, hoàn thiện hồ sơ, phấn đấu hoàn thành các đồ án trong quý III/2026. Ông Lò Văn Xoa, Chủ tịch UBND xã Mường Lầm, thông tin: Sau sáp nhập, địa bàn và dân số của xã tăng lên, đòi hỏi phải tổ chức lại không gian phát triển bài bản. Quy hoạch chung sẽ xác định trung tâm hành chính, khu dân cư, công trình hạ tầng thiết yếu và định hướng các vùng sản xuất, thương mại, dịch vụ phù hợp với tiềm năng từng khu vực. Đây là cơ sở để địa phương quản lý xây dựng, sử dụng hiệu quả quỹ đất, thu hút đầu tư và nâng cao đời sống nhân dân.

Quá trình lập quy hoạch vẫn gặp nhiều khó khăn do địa bàn rộng, địa hình phức tạp, khối lượng công việc lớn và thời gian thực hiện ngắn. Việc áp dụng các quy định mới, nhất là Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2026/BXD về quy hoạch đô thị và nông thôn, đòi hỏi địa phương và đơn vị tư vấn phải kịp thời cập nhật, nghiên cứu kỹ. Một số địa phương còn thiếu nhân lực chuyên môn và kinh nghiệm tổ chức thực hiện. Ngành Xây dựng đang tiếp tục phối hợp với các sở, ngành, địa phương tháo gỡ vướng mắc; đôn đốc đơn vị tư vấn đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng các đồ án; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và công khai thông tin quy hoạch trên nền tảng số.

Cùng với đẩy nhanh tiến độ lập quy hoạch, tỉnh chú trọng đưa các đồ án vào quản lý và thu hút đầu tư. Ngành Xây dựng đã tham gia thẩm định, cho ý kiến đối với 64 dự án, tổng vốn đăng ký hơn 84.346 tỷ đồng, chủ yếu thuộc lĩnh vực năng lượng, hạ tầng kỹ thuật, đô thị và sản xuất. Đồng thời, tỉnh đẩy mạnh quản lý quy hoạch trên nền tảng GIS, công khai thông tin trực tuyến, giúp người dân, doanh nghiệp thuận tiện tra cứu, rút ngắn thủ tục và nâng cao tính minh bạch. Tiếp tục nâng cao chất lượng lập, quản lý quy hoạch; hoàn thiện cơ sở dữ liệu và đẩy nhanh điều chỉnh Quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung cấp xã. Qua đó, hình thành không gian phát triển đồng bộ, phát huy lợi thế từng địa phương, thu hút đầu tư và tạo nền tảng để Sơn La phát triển nhanh, xanh, bền vững.