Đài Khí tượng Thủy văn (KTTV) tỉnh Sơn La thực hiện quản lý, vận hành mạng lưới Trạm KTTV quốc gia trên địa bàn tỉnh, gồm: 14 điểm đo mưa tự động, 12 trạm cảnh báo sớm lũ, lũ quét lưu vực Nậm La, Nậm Pàn, 4 trạm thủy văn, 8 trạm khí tượng, 1 trạm môi trường không khí tự động, 1 trạm bức xạ tự động và khai thác số liệu của gần 200 trạm đo mưa tự động. Trong hoạt động, đơn vị đã chỉ đạo các Trạm đảm bảo công tác kiểm tra kỹ thuật mạng lưới trạm, công tác bảo dưỡng khắc phục sự cố công trình, máy thiết bị quan trắc để hệ thống mạng lưới trạm hoạt động liên tục, chính xác. Đồng thời, dự báo viên của Đài luôn tuân thủ nghiêm ngặt quy trình chuyên môn trong xây dựng và phát hành bản tin dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai. Chất lượng các bản tin dự báo, cảnh báo được nâng lên nhờ ứng dụng chuyển đổi số, công nghệ hiện đại.

Ông Nguyễn Văn Nguyên, Giám đốc Đài KTTV tỉnh Sơn La, cho biết: Trên cơ sở thu thập dữ liệu từ mạng lưới trạm KTTV quốc gia trên địa bàn tỉnh, kết hợp với các công nghệ theo dõi mây vệ tinh và các ứng dụng trong chuyển đổi số, chúng tôi phát hành trung bình khoảng 2.500 đến 3.000 bản tin/năm trên các phương tiện thông tin đại chúng và đưa các bản tin đến các xã, bản trên địa bàn toàn tỉnh. Trong thời gian cao điểm có các cơn bão, mưa lũ diễn ra, đơn vị đã bố trí các dự báo viên trực 24/24h, cung cấp các bản tin dự báo, cảnh báo liên tục, chính xác, kịp thời, tin cậy. Từ đó, góp phần giảm thiểu tác động của những diễn biến thời tiết bất thường và thiệt hại do thiên tai gây ra.

Bên cạnh đó, Đài KTTV tỉnh Sơn La đã ứng dụng các thành tựu của chuyển đổi số để nâng cao độ tin cậy dự báo nhằm ứng phó với những thách thức từ biến đổi khí hậu. Dữ liệu quan trắc từ mạng lưới các trạm được kết hợp với ảnh mây vệ tinh, ảnh radar thời tiết và các mô hình dự báo số trị hàng đầu hiện nay. Đài cũng đã tiếp nhận và triển khai hiệu quả công cụ Smartmet tích hợp đa nguồn dữ liệu mô hình số, đã hỗ trợ dự báo viên đưa ra bản tin nhanh, đáng tin cậy. Các dự báo viên còn tích hợp kinh nghiệm thực tiễn để ra quyết định chính xác hơn. Chị Lại Thanh Hà, Dự báo viên Đài KTTV tỉnh Sơn La, cho hay: Trên cơ sở dữ liệu đã được các trạm thu thập và chuyển về, chúng tôi đã kết hợp với dữ liệu từ nhiều nền tảng để phân tích, tính toán, từ đó đưa ra dự báo chính xác, kịp thời.

Còn anh Trần Dương Quyết Thắng, Trưởng trạm khí tượng Bắc Yên, chia sẻ: Đảm bảo thông tin dự báo thời tiết được cập nhật kịp thời, chúng tôi luôn thực hiện thu thập số liệu thời tiết theo đúng giờ quy định. Sau đó, nhanh chóng cập nhật số liệu thông qua phần mềm chuyên môn, nhằm đảm bảo thông tin được chuyển về Đài KTTV một cách nhanh nhất, góp phần đưa ra những dự báo, cảnh báo thiên tai kịp thời.

Trong 3 năm trở lại đây, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan với tần suất nhanh, bất thường và khó lường. Nhưng nhờ dự báo, cảnh  báo sớm, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh và chính quyền địa phương các cấp cùng doanh nghiệp và người dân đã chủ động thực hiện nhiều biện pháp ứng phó, như di dời, gia cố công trình, thu hoạch sớm nông sản… hạn chế tối đa thiệt hại về người và tài sản của Nhà nước và nhân dân.

Năm 2026, dự báo thời tiết sẽ tiếp tục diễn biến khó lường. Riêng trong tháng 4/2026, dự báo xuất hiện các đợt mưa chuyển mùa và có thể xảy ra các đợt mưa cường độ lớn trong thời gian ngắn, cùng các hiện tượng giông, lốc, sét, mưa đá, gió giật mạnh. Theo đó, Đài KTTV tỉnh Sơn La tiếp tục nâng cao chất lượng các bản tin dự báo và cảnh báo sớm thiên tai. Đồng thời, đề nghị Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự tỉnh chỉ đạo các địa phương thường xuyên theo dõi bản tin dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai để chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, sinh hoạt. Tiếp tục rà soát, cập nhật và hoàn thiện phương án phòng chống thiên tai ở tất cả các cấp, sẵn sàng ứng phó và khắc phục hậu quả do thiên tai gây ra. 

Cùng với đó, Đài phối hợp với các đơn vị, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cộng đồng về tác động của thiên tai cũng như các biện pháp phòng tránh cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Kết hợp cùng công tác tăng cường bảo vệ hành lang an toàn kỹ thuật các trạm quan trắc, đầu tư bổ sung thiết bị, mở rộng mạng lưới quan trắc ở vùng sâu, vùng cao. Từ đó, năng lực dự báo, cảnh báo và triển khai các biện pháp ứng phó với các diễn biến thời tiết bất thường sẽ được nâng lên, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Với sự đầu tư đúng mức về con người, công nghệ, cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành, các địa phương trong việc quan trắc, dự báo, cảnh báo thiên tai, giúp cho các địa phương trên địa bàn tỉnh giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra, hướng tới một cộng đồng an toàn, bền vững trước biến đổi khí hậu, thực hiện tốt chủ đề của Ngày Khí tượng Thế giới năm 2026 “Quan trắc hôm nay- Bảo vệ ngày mai”.