Người dân xã Phiêng Khoài (Yên Châu) nạo vét kênh mương, đảm bảo nguồn nước tưới cho cây trồng.

Trên địa bàn toàn tỉnh hiện có 2.692 công trình thủy lợi (1.062 đập, hồ chứa; 3 công trình tiêu thoát lũ, 40 cống, cửa lấy nước; 119 công trình kênh mương dẫn nước; 1.318 phai tạm, 150 phai rọ thép) đang khai thác phục vụ sản xuất với tổng chiều dài kênh trên 3.000 km, trong đó, có trên 1.528 km kênh kiên cố, 169 km đường ống, còn lại là kênh đất. Hệ thống thủy lợi đảm bảo nước tưới tiêu cho trên 30.000 ha cây trồng, cây công nghiệp và nuôi thủy sản, tiêu thoát lũ khu vực nông thôn, đô thị với diện tích 64.600 ha. Để nâng cao trách nhiệm quản lý, khai thác các công trình thủy lợi, Sở Nông nghiệp và PTNT đã tham mưu cho tỉnh chỉ đạo công tác quản lý tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi trên địa bàn; quy định mức hỗ trợ phát triển thủy lợi nhỏ, thủy lợi nội đồng và tưới tiết kiệm nước… Đồng thời, phối hợp với UBND các huyện, thành phố kiểm tra đánh giá về công tác quản lý khai thác, kế hoạch cấp nước phục vụ sản xuất; công tác đảm bảo công trình thủy lợi, hồ chứa nước trước, trong và sau mùa mưa lũ. Thực hiện chính sách cấp bù miễn thủy lợi phí, công tác duy tu sửa chữa thường xuyên các công trình được quan tâm, nâng cấp nhiều công trình, hệ thống kênh mương, nâng cao năng lực, hiệu quả sử dụng của công trình.

Đặc biệt, thực hiện việc phân cấp quản lý khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi, năm 2016, tỉnh đã thành lập Công ty TNHH MTV quản lý khai thác công trình thủy lợi gồm 12 chi nhánh trực thuộc đặt tại các huyện, thành phố, quản lý các công trình thủy lợi. Cấp xã duy trì 1.401 tổ, đội thủy nông cơ sở với trên 3.400 thành viên, hoạt động dưới sự quản lý của xã, bản, tham gia quản lý, khai thác các công trình thủy lợi. Ông Nguyễn Xuân Trường, Giám đốc Công ty, cho biết: Để quản lý, khai thác hiệu quả các công trình thủy lợi trên địa bàn, đơn vị bám sát mục tiêu, nhiệm vụ sản xuất nông nghiệp của các địa phương để xây dựng kế hoạch bảo đảm nước tưới tiêu cho từng khu vực. Tăng cường nhân lực điều tiết dẫn nước thời kỳ cao điểm, thực hiện biện pháp tưới luân phiên để sử dụng tiết kiệm nước; bổ sung dự trữ nước vào các ao, hồ, đóng cống tích nước dùng vào thời điểm thiếu nước; chỉ đạo các trạm bơm tự động, bơm thủy luân kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa, thay thế kịp thời các thiết bị hư hỏng. Riêng năm 2019, Công ty được UBND tỉnh giao thực hiện quản lý đầu tư xây mới và sửa chữa 99 công trình thủy lợi với tổng mức đầu tư gần 82 tỷ đồng. Đối với những công trình bị hư hỏng nhẹ, Công ty chỉ đạo các chi nhánh phát huy vai trò các tổ thủy lợi cơ sở cùng với nhân dân các xã, bản đóng góp trên 176.000 ngày công lao động để gia cố, sửa chữa 1.420 công trình thủy lợi, nạo vét trên 2.265 km kênh mương, đảm bảo lượng nước dẫn đến mặt ruộng, cuối bãi tưới.

Tìm hiểu thêm về công tác quản lý, sử dụng các công trình thủy lợi, chúng tôi tới xã Mường Chanh (Mai Sơn) là một trong những địa phương chuyên canh sản xuất lúa. Ông Tòng Văn Tiến, Bí thư Đảng ủy xã, cho biết: Trên địa bàn xã có 6 công trình thủy lợi với trên 15 km kênh mương, trong đó có 13 km kênh mương đã được kiên cố hóa đảm bảo tưới tiêu cho 137 ha lúa 2 vụ. Những năm trước, việc thiếu nước tưới tiêu diễn ra thường xuyên, dẫn đến năng suất lúa không ổn định; việc đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng cũng gặp khó khăn. Từ năm 2018, hệ thống thủy lợi nội đồng tại địa phương được kiên cố hóa, 100% diện tích lúa của xã được tưới tiêu chủ động, sinh trưởng, phát triển tốt, năng suất lúa bình quân đạt từ 7-9 tấn/ha. Để quản lý và sử dụng công trình hiệu quả, xã đã chỉ đạo các bản lựa chọn, cử người có uy tín, trách nhiệm theo dõi, quản lý, tuần tra hằng ngày, điều tiết nước sản xuất, khi có các đoạn mương thủy lợi cần sửa chữa, nâng cấp, thông báo đến Ban quản lý bản để có phương án sửa chữa kịp thời. 

Thời gian tới, ngành Nông nghiệp và PTNT, các địa phương tiếp tục huy động các nguồn vốn đầu tư, cải tạo, nâng cấp an toàn các hồ chứa nước; thực hiện chương trình kiên cố hóa kênh mương gắn với xây dựng nông thôn mới, đáp ứng yêu cầu phục vụ sản xuất; tiếp tục kiện toàn tổ chức thủy lợi cơ sở xã, bản, thị trấn; thực hiện phân cấp quản lý các công trình. Cùng với đó, tuyên truyền, vận động nâng cao ý thức và trách nhiệm của người dân trong việc sử dụng, khai thác và bảo vệ các công trình thủy lợi, nhất là xã hội hóa công tác duy tu bảo dưỡng hệ thống thủy lợi.