Tại Sơn La, những năm gần đây đã ghi nhận số vụ bạo lực gia đình giảm dần. Năm 2023, toàn tỉnh ghi nhận 26 vụ bạo lực gia đình, năm 2024 giảm xuống 20 vụ, đến năm 2025 còn 16 vụ. Mặc dù số vụ việc có xu hướng giảm qua từng năm, nhưng trên thực tế, bạo lực gia đình vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức khác. Bên cạnh bạo lực thân thể dễ nhận biết, các hành vi bạo lực tinh thần, bạo lực kinh tế hay bạo lực tình dục thường diễn ra âm thầm sau những bức tường khép kín, gây tổn thương sâu sắc về tâm lý cho người bị bạo lực. Với địa bàn miền núi, do ảnh hưởng bởi một số phong tục tập quán, tâm lý e ngại "vạch áo cho người xem lưng" vẫn còn tồn tại ở một bộ phận nhân dân, khiến việc phát hiện và xử lý sớm các vụ việc gặp không ít rào cản.

Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 được triển khai sâu rộng đã tạo hành lang pháp lý vững chắc, định hình rõ trách nhiệm của chính quyền các cấp, các tổ chức đoàn thể và từng thành viên trong gia đình. Việc thực thi hiệu quả các quy định pháp luật giúp nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi của cộng đồng từ quan niệm "coi bạo lực gia đình là chuyện riêng của mỗi nhà" sang tinh thần "phòng, chống bạo lực gia đình là trách nhiệm của toàn xã hội".

Trên tinh thần đó, Luật khuyến khích người dân nâng cao nhận thức, xây dựng lối sống văn minh, ứng xử có trách nhiệm; đồng thời chủ động lên tiếng trước các hành vi bạo lực gia đình bằng cách gọi điện, nhắn tin, gửi đơn, thư hoặc trực tiếp cung cấp thông tin đến các địa chỉ tiếp nhận tin báo, tố giác hành vi bạo lực gia đình tại các địa chỉ: UBND cấp xã nơi xảy ra hành vi bạo lực gia đình; Cơ quan Công an hoặc Đồn Biên phòng gần nơi xảy ra hành vi bạo lực gia đình; Cơ sở giáo dục nơi người bị bạo lực gia đình là người học; Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố, Trưởng Ban công tác Mặt trận ở khu dân cư nơi xảy ra hành vi bạo lực gia đình; Người đứng đầu tổ chức chính trị – xã hội cấp xã nơi xảy ra hành vi bạo lực gia đình; Tổng đài điện thoại quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình - 117. Khi tiếp nhận tin báo, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có trách nhiệm xử lý hoặc chuyển ngay thông tin đến cơ quan có thẩm quyền để kịp thời giải quyết. 

Ông Phạm Hồng Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết: Đưa pháp luật vào cuộc sống, hằng năm 100% các xã, phường trên địa bàn tỉnh đều ban hành kế hoạch triển khai chương trình phòng, chống bạo lực gia đình, tổ chức các hoạt động truyền thông hưởng ứng Ngày Gia đình Việt Nam 28/6 và Tháng hành động quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình. Các cơ quan chuyên môn đã đổi mới hình thức tuyên truyền thông qua các chuyên trang, chuyên mục, phóng sự, tiểu phẩm, kịch bản sân khấu gắn với giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa và bình đẳng giới.

Song song với công tác truyền thông, các biện pháp can thiệp, răn đe và xử lý nghiêm minh được thực hiện quyết liệt. Chính quyền địa phương phối hợp tổ chức góp ý, phê bình tại cộng đồng dân cư đối với người có hành vi bạo lực; áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn hoặc đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc đối với các trường hợp tái phạm. Đồng thời, tỉnh tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện Luật tại các địa phương và thực hiện thí điểm xét xử lưu động các vụ án hình sự có liên quan đến bạo lực gia đình tạo sự răn đe, giáo dục chung. 

Đi đôi với ngăn chặn, công tác bảo vệ và hỗ trợ người bị bạo lực gia đình được tỉnh Sơn La triển khai toàn diện, thiết thực. Tính đến nay, toàn tỉnh duy trì 127 mô hình phòng, chống bạo lực gia đình theo chuẩn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; 280 CLB gia đình phát triển bền vững; 510 nhóm phòng, chống bạo lực gia đình; 681 địa chỉ tin cậy ở cộng đồng và 183 đường dây nóng. Đây là những nhân tố giữ vai trò nòng cốt trong việc tiếp nhận thông tin, tư vấn tâm lý, hỗ trợ pháp lý, can thiệp y tế ban đầu và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người bị bạo lực.

Cùng với đó là các giải pháp mang tính bền vững như đào tạo nghề, tạo cơ hội việc làm giúp người bị bạo lực tự lập về tài chính, thoát khỏi sự phụ thuộc kinh tế vào người gây bạo lực. Các chương trình hỗ trợ học tập cho trẻ em là con em của người bị bạo lực cũng được triển khai đồng bộ, giúp các em duy trì việc học, phát triển toàn diện và hạn chế tối đa những tác động tiêu cực từ mâu thuẫn gia đình.

Công tác phòng, chống bạo lực gia đình ở Sơn La mang đậm nét đặc thù của một tỉnh miền núi, nơi các phong trào được lồng ghép linh hoạt, hướng về cơ sở và gắn chặt với đời sống văn hóa của nhân dân cùng các phong trào thi đua tại mỗi khu dân cư; nhân rộng các mô hình gia đình tiêu biểu, thực hiện hiệu quả Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình. Qua đó, góp phần giữ gìn giá trị văn hóa truyền thống, xây dựng môi trường gia đình an toàn, lành mạnh. Hằng năm, có khoảng 79% số hộ gia đình toàn tỉnh đạt danh hiệu gia đình văn hóa. 

Năm 2025, phường Tô Hiệu là địa phương dẫn đầu toàn tỉnh với 97,3% số hộ đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”. Chia sẻ về kinh nghiệm thực tiễn, ông Hoàng Mạnh Hà, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Tô Hiệu, chia sẻ: Các phong trào tại phường được triển khai bám sát tiêu chí và hướng đến giá trị thực tiễn. Phường chú trọng phát triển các CLB “Gia đình hạnh phúc”, “Phụ nữ với pháp luật”, “Liên thế hệ tự giúp nhau”, mô hình học tập cộng đồng, CLB văn hóa, thể thao... Tạo không gian sinh hoạt thiết thực giúp kết nối các thế hệ, thắt chặt tình làng nghĩa xóm, hướng đến xây dựng gia đình hạnh phúc, cộng đồng dân cư đoàn kết, văn minh.

Công tác phòng, chống bạo lực gia đình, hướng đến xây dựng gia đình hạnh phúc, tiến bộ được các cấp, ngành, địa phương vào cuộc quan tâm, triển khai với những giải pháp thiết thực. Trong đó, phải kể đến Hội LHPN tỉnh với hơn 2.000 mô hình thiết thực, như: “Gia đình 5 không, 3 sạch”, “Không có người vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội”, “Không có bạo lực gia đình”, “Tổ truyền thông cộng đồng”, hay CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi”… giúp chị em phụ nữ nâng cao kiến thức pháp luật và kỹ năng sống.

Hằng năm, các sở, ngành, địa phương thực hiện tốt công tác phối hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật về gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình thông qua nhiều hình thức; triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2030, gắn với Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống”, giải quyết tận gốc những nguyên nhân sâu xa dẫn đến mâu thuẫn gia đình ở vùng cao.

Thực tiễn tại Sơn La chứng minh rằng, khi có sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự chủ động của các ngành và sự đồng lòng của nhân dân, bạo lực gia đình hoàn toàn có thể được ngăn chặn. Việc tiếp tục duy trì, nhân rộng các mô hình hay, địa chỉ tin cậy cùng những cách làm sát thực tế sẽ là “chìa khóa” quan trọng để Sơn La giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống, xây dựng mỗi gia đình trở thành một bến đỗ bình yên, tạo nền tảng xây dựng xã hội tiến bộ, văn minh.

Tặng Đào - “Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp thực hiện”.

Website: https://giadinh.bvhttdl.gov.vn/