Từ năm 2025 đến nay, UBND xã Mai Sơn đã ban hành 4 văn bản chỉ đạo liên quan đến công tác quản lý, bảo vệ và khai thác khoáng sản, tạo cơ sở pháp lý để triển khai đồng bộ các giải pháp trên địa bàn. Cùng với đó, Đoàn liên ngành kiểm tra, giám sát tiếp tục được duy trì hoạt động, với lực lượng Công an xã làm nòng cốt, thường xuyên tổ chức kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, môi trường và khoáng sản.

Trước nhu cầu vật liệu xây dựng ngày càng gia tăng, áp lực đối với công tác quản lý khoáng sản cũng lớn hơn. Thực tế đã xuất hiện những hành vi vi phạm như đào, xúc, hạ cốt nền trái phép, khai thác không đúng quy định. Riêng tháng 2/2026, lực lượng chức năng đã phát hiện 2 vụ vi phạm, xử phạt tổng số tiền 100 triệu đồng.

Cùng với đó, việc quản lý các mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường được thực hiện chặt chẽ. Trên địa bàn xã hiện có 2 đơn vị đang hoạt động khai thác tại 2 điểm mỏ, gồm Công ty TNHH Sản xuất vật liệu và xây dựng Hùng An Mai và HTX Khai thác đá Đức Hiền, đều đã được cấp phép và phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường. Ngoài ra, có 3 điểm mỏ đã trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản năm 2024 đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục, chuẩn bị triển khai.

Các mỏ đá trên địa bàn chủ yếu khai thác đá vôi phục vụ xây dựng, với diện tích cụ thể như mỏ tại bản Huổi Búng rộng 6 ha, mỏ tại bản Lếch rộng 3 ha. Việc quản lý các điểm mỏ được gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn lao động, bảo vệ môi trường và giữ gìn an ninh trật tự tại khu vực khai thác. Các đơn vị được cấp phép đều phải thực hiện đầy đủ quy trình khai thác, hoàn nguyên môi trường sau khi kết thúc hoạt động.

Cùng với quản lý khoáng sản, xã Mai Sơn đặc biệt chú trọng quản lý đất đai nhằm kiểm soát từ gốc các vi phạm liên quan. Trong 3 tháng đầu năm 2026, xã đã kiểm tra, xử lý 8 trường hợp vi phạm sử dụng đất, với số tiền nộp phạt hơn 200 triệu đồng. Việc phát hiện và xử lý kịp thời đã góp phần hạn chế tình trạng vi phạm kéo dài, tạo chuyển biến tích cực trong công tác quản lý.

Công tác tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đất đai cũng được đẩy mạnh. Từ đầu năm đến nay, xã tiếp nhận, giải quyết trên 150 hồ sơ. Việc nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính góp phần tăng tính minh bạch, giảm nguy cơ phát sinh vi phạm trong sử dụng đất gắn với khai thác khoáng sản. Đến nay, xã Mai Sơn đã thiết lập kênh tiếp nhận thông tin phản ánh của người dân qua mạng xã hội, giúp chính quyền kịp thời nắm bắt thông tin từ cơ sở, rút ngắn thời gian kiểm tra và xử lý vi phạm. Đồng thời, việc phân công cán bộ phụ trách từng địa bàn, xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ tại các thôn, bản đã tạo sự chủ động trong quản lý, hạn chế những “khoảng trống” trong giám sát.

Công tác bảo vệ khoáng sản chưa khai thác cũng được xác định là nhiệm vụ quan trọng. UBND xã đã chỉ đạo các thôn, bản tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân không tham gia khai thác, vận chuyển, mua bán khoáng sản trái phép, đồng thời khuyến khích người dân tham gia giám sát, phát hiện và phản ánh các hành vi vi phạm. Qua rà soát, trên địa bàn chưa phát hiện điểm nóng về khai thác khoáng sản trái phép, cho thấy hiệu quả bước đầu của công tác phòng ngừa.

Bà Hoàng Thị Hồng, Chủ tịch UBND xã Mai Sơn, cho biết: Công tác quản lý khoáng sản được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Xã đã chỉ đạo các lực lượng tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm, đồng thời yêu cầu các tổ chức, cá nhân được cấp phép nâng cao trách nhiệm trong quá trình khai thác. Mục tiêu là đảm bảo khai thác đúng quy định, gắn với bảo vệ môi trường.

Bên cạnh việc xử lý vi phạm, xã cũng chú trọng tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân về bảo vệ tài nguyên. Bên cạnh việc quản lý của lực lượng chức năng, xã đã phát huy sự đồng thuận, tham gia của cộng đồng. Ông Mai Văn Hùng, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất vật liệu và xây dựng Hùng An Mai, chia sẻ: Việc quản lý ngày càng chặt chẽ giúp hoạt động khai thác đi vào nề nếp. Doanh nghiệp phải tuân thủ đầy đủ các quy định về khai thác, bảo vệ môi trường, hoàn nguyên sau khai thác… góp phần tạo môi trường cạnh tranh minh bạch, hạn chế tình trạng khai thác trái phép.

Tuy nhiên, công tác quản lý khoáng sản vẫn gặp nhiều khó khăn. Địa bàn rộng, lực lượng quản lý còn hạn chế, trong khi nhu cầu vật liệu xây dựng tăng cao. Một số vi phạm diễn ra tinh vi, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng và sự tham gia của người dân. Thời gian tới, xã Mai Sơn tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; nâng cao năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ; hoàn thiện các quy định, cơ chế quản lý. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp trong việc chấp hành pháp luật về khoáng sản.

Việc siết chặt quản lý khoáng sản tại Mai Sơn là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Với những giải pháp đang được triển khai, công tác quản lý đang chuyển dần sang chủ động, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững của địa phương.