Phòng Kinh tế (đối với xã) và Phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị (đối với phường) hiện được phân cấp tới 95 nhiệm vụ, từ xây dựng, giao thông, đất đai, công thương, nông nghiệp, đến tài chính - kế hoạch... Với biên chế trung bình 8 người, mỗi công chức đang đảm nhiệm từ 7-10 nhóm nhiệm vụ; mỗi nhóm gồm nhiều đầu việc chi tiết, phức tạp. Trong đó, có nhiều nhiệm vụ được chuyển về từ các sở, ngành và huyện, thị xã, thành phố trước đây.

Xã Mường Bang được thành lập trên cơ sở sáp nhập xã Mường Do, Mường Bang và Mường Lang, với 23 bản, 2.780 hộ. Hiện nay, xã có 32 cán bộ, công chức. Sau sáp nhập, tình trạng thiếu cán bộ chuyên môn đã bộc lộ rõ, tập trung ở các lĩnh vực như: Tài chính - kế toán, công nghệ thông tin, giao thông - xây dựng. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi cán bộ có chuyên môn sâu, am hiểu hệ thống văn bản và thực tiễn cơ sở, trong khi nguồn nhân lực tại chỗ còn mỏng. Riêng Phòng Kinh tế xã chỉ có 7 công chức phụ trách các đầu việc, hằng tuần vẫn phải luân phiên hỗ trợ Bộ phận Một cửa do cán bộ lĩnh vực địa chính của Trung tâm Phục vụ hành chính công còn thiếu. Khối lượng công việc lớn; nhất là trong chiến dịch 90 ngày đêm làm giàu, làm sạch dữ liệu đất đai vừa qua, số lượng hồ sơ thủ tục liên quan tăng mạnh. Các cán bộ Phòng Kinh tế xã phải luân phiên tiếp nhận hồ sơ để kịp tiến độ xử lý thủ tục hành chính cho nhân dân.

Ông Trần Hải Thanh, Chủ tịch UBND xã Mường Bang, cho biết: Từ khi vận hành bộ máy chính quyền mới, đa số cán bộ, công chức phải làm việc cả ngày nghỉ, thậm chí mang việc về nhà xử lý để kịp tiến độ. Một số cán bộ lớn tuổi, không theo kịp áp lực đã xin nghỉ chế độ. Đối với những cán bộ có chuyên môn, đặc biệt là cán bộ trẻ, xã tiếp tục động viên cập nhật kiến thức, nỗ lực hoàn thành bảo đảm chất lượng và tiến độ công việc được giao.

Trong lĩnh vực đất đai, từ ngày 12/6/2025, Nghị định số 151/2025/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực, đã phân cấp nhiều nhiệm vụ quan trọng về quản lý đất đai cho cấp xã. Đặc biệt, Nghị định cho phép Chủ tịch UBND cấp xã đảm trách hàng loạt nhiệm vụ trước đây vốn thuộc cấp huyện, như: Thành lập hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho từng dự án; ban hành quyết định kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế thu hồi đất; quyết định trưng dụng, gia hạn trưng dụng, xác định mức bồi thường thiệt hại; giải quyết tranh chấp đất đai giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư. Ngoài ra, cấp xã còn được giao thêm quyền trong công tác quy hoạch sử dụng đất, cấp sổ đỏ lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân… khiến khối lượng công việc tại cấp xã tăng đột biến.

Ông Đặng Quốc Khánh, Trưởng phòng Kinh tế xã Mai Sơn, cho biết: Sau khi sáp nhập với thị trấn Hát Lót, xã Hát Lót và xã Cò Nòi, xã Mai Sơn có diện tích lớn, với dân số đông nhất tỉnh, kéo theo nhiều thách thức trong công tác quản lý và giải quyết các vấn đề đất đai. Tuy nhiên, số lượng biên chế thiếu, chuyên môn chưa phù hợp, khiến công chức địa chính - xây dựng làm việc quá tải; một cán bộ hiện phải phụ trách 7-8 đầu mục công việc. Từ tháng 7/2025 đến nay, địa phương triển khai giải phóng mặt bằng (GPMB) nhiều dự án quan trọng, như: Dự án xây dựng trụ sở làm việc xã Mai Sơn mới; tuyến đường giao thông nội thị từ tiểu khu 26/3 đến tiểu khu 10… Đặc biệt, tình trạng tranh chấp đất đai nhiều; có ngày địa phương tiếp nhận 3-4 đơn, làm ảnh hưởng đến thời gian xử lý những nhiệm vụ khác.

Ngoài thiếu số lượng cán bộ, nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng quá tải công việc trong lĩnh vực kinh tế ở các xã, phường còn do thiếu hụt nhân lực có chuyên môn sâu ở những lĩnh vực then chốt như đất đai, xây dựng, tài chính, công nghệ thông tin... Điển hình như lĩnh vực công thương, vốn đòi hỏi kiến thức chuyên môn rộng và sự phối hợp liên ngành. Nghị định số 139/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ phân cấp cho cấp xã thực hiện 32/39 nhiệm vụ và 22 thủ tục hành chính, bao gồm quản lý cụm công nghiệp, lưu thông hàng hóa, an toàn thực phẩm, kinh doanh, bảo vệ người tiêu dùng, an toàn hồ chứa thủy điện... Đây đều là những lĩnh vực mà cán bộ cấp xã trước đây ít khi tham gia trực tiếp, khiến nhiều công chức lúng túng khi tiếp nhận nhiệm vụ mới. Dù ngành đã tổ chức tập huấn, hướng dẫn và giải đáp vướng mắc, nhưng khối lượng nhiệm vụ giao xuống cơ sở rất lớn, vượt quá kinh nghiệm thực tế của nhiều công chức mới tiếp nhận nhiệm vụ.

Đối với lĩnh vực đất đai, GPMB đang bộc lộ rõ sự thiếu hụt chuyên môn khi phần lớn công chức phụ trách là cán bộ địa chính cấp xã trước đây và đang kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ. Ông Nguyễn Văn Hưởng, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Châu, cho biết: 4 cán bộ địa chính cấp xã cũ trước đây chỉ thực hiện một khâu trong quy trình GPMB như xác định nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất; chưa từng thẩm định phương án bồi thường hay tham mưu ban hành quyết định thu hồi đất, tài sản, vật kiến trúc. Khối lượng công việc lớn trong khi chuyên môn chưa phù hợp khiến công tác GPMB gặp nhiều khó khăn. Hiện xã đang rà soát, bố trí công chức có chuyên môn phù hợp từ khối Đảng, đoàn thể để hỗ trợ Phòng Kinh tế, đồng thời kiến nghị tỉnh bổ sung biên chế đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Thanh Tịnh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, thông tin: Trước thực trạng trên, cùng với giải pháp tăng cường cán bộ chuyên môn xuống cơ sở, Sở Nội vụ đang tham mưu UBND tỉnh tiếp tục chỉ đạo các địa phương ưu tiên bố trí công chức có chuyên môn phù hợp về các phòng trực thuộc UBND cấp xã; đồng thời, yêu cầu hoàn thành việc rà soát, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ, bảo đảm bộ máy vận hành đúng yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Cùng với đó, các giải pháp điều động, luân chuyển hoặc biệt phái cán bộ có trình độ chuyên môn từ cấp trên về hỗ trợ cơ sở cũng đang được triển khai linh hoạt, phù hợp với khối lượng và tính chất công việc của từng địa phương, nhằm sớm khắc phục tình trạng thiếu hụt công chức; ưu tiên những nhiệm vụ phức tạp trong lĩnh vực kinh tế - đất đai - hạ tầng ở cấp xã.

Việc tăng cường kịp thời lực lượng cán bộ đủ năng lực, đúng chuyên môn không chỉ giúp giảm tải áp lực cho đội ngũ tuyến cơ sở, mà còn góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, xử lý công việc, bảo đảm vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.