Trên đường vào bản Mạt, chúng tôi thấy nhiều chiếc xe máy mới dựng trước cửa nhà, xe tải chở hàng cũng bon bon trên đường vào tận bản thu mua nông sản. Dừng chân hỏi chuyện anh Lò Văn Bun chia sẻ: Trước đây cuộc sống khó khăn lắm, cũng từng đấy diện tích nhưng chúng tôi không biết chăm sóc nên cây trồng cho năng suất, hiệu quả kinh tế thấp. Nay thì khác rồi, được các cơ quan chuyên môn hướng dẫn kỹ thuật, gia đình nào cũng biết làm ăn, kinh tế ổn định.

Ông Lường Văn Kim, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Mạt, xã Mường Lèo, thông tin: Bản có 114 hộ, 517 nhân khẩu chủ yếu là dân tộc Thái. Những năm 2000 trở về trước, bản Mạt còn nhiều khó khăn, cả bản có đến 90% hộ nghèo, hằng năm, có đến 85% gia đình thiếu đói những ngày giáp hạt. Sản xuất làm nương rẫy theo tập quán cũ, mỗi năm chỉ làm một vụ nên năng suất thấp, gia súc thì thả rông, bà con trong bản không biết áp dụng những tiến bộ của kỹ thuật vào sản xuất, chăn nuôi. Vào mùa mưa, tuyến đường đến bản rất vất vả, nên nông sản của những hộ dân trong bản khó bán, hoặc nếu bán thì giá cũng rẻ.

Cuộc sống nơi đây bắt đầu có sự thay đổi từ năm 2010, khi điện lưới quốc gia về bản, nhân dân được biết đến tivi, loa đài, mở mang kiến thức trong phát triển trồng trọt, chăn nuôi. Năm 2013, hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới, bà con trong bản đã đóng góp trên 240 triệu đồng, hiến hơn 5.000 m² đất, 1.300 ngày công lao động cùng với sự hỗ trợ của nhà nước, bản đã xây dựng nhà sinh hoạt cộng đồng bản và sửa chữa nhiều tuyến đường giao thông nội bản, thuận lợi cho việc đi lại và vận chuyển sản phẩm nông sản.

Những năm qua, với sự hỗ trợ của Nhà nước thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia đã tạo tiền đề bà con phát triển kinh tế, vươn lên xóa đói nghèo. Bà con trong bản luôn đoàn kết, đồng lòng cùng với chính quyền địa phương khắc phục khó khăn, hăng say lao động sản xuất. Từ đó, góp phần xây dựng, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, đảm bảo an ninh, trật tự an toàn xã hội, đời sống của nhân dân từng bước được cải thiện, nâng cao.

Với hơn 100 ha đất sản xuất nông nghiệp, bà con trong bản đã biết tận dụng lợi thế đưa những cây giống, con giống có giá trị kinh tế cao vào sản xuất và chăn nuôi. Hiện nay, bản có trên 30 ha cam, quýt, bưởi, sản lượng đạt hơn 150 tấn quả/năm; 18 ha cây cà phê, 20 ha sắn, 39 ha lúa nước và trồng 52 ha thông mã vĩ. Đàn gia súc, gia cầm cũng được đầu tư phát triển mạnh theo hướng hàng hóa; nhờ làm tốt công tác tiêm phòng nên không có dịch bệnh lớn xảy ra, nuôi trên 800 con trâu, bò, 300 con lợn giống địa phương và trên 1.500 con gia cầm. Để phát triển chăn nuôi gia súc, bản đã cải tạo, rào chắn bãi chăn thả hơn 7 ha để tạo nguồn thức ăn tự nhiên.

Điển hình ở bản Mạt có mô hình nuôi hoẵng sinh sản của gia đình bà Lò Thị Má, đang mang lại hiệu quả kinh tế cao, giúp gia đình có cuộc sống ổn định. Bà Má chia sẻ: Sau khi vô tình bắt được con hoẵng hoang dã bị mắc cạn ở cánh đồng trước nhà và mua thêm 1 con hoẵng từ bà con bắt trên rừng, gia đình đã tự tìm hiểu nghiên cứu tập tính của loài vật này qua các phương tiện thông tin đại chúng để phát triển mô hình này. Trong quá trình nuôi đã được Hạt Kiểm lâm khu vực XI hướng dẫn làm các thủ tục đăng ký nuôi và được cấp phép. Đến nay, đã xuất bán hơn 30 con hoẵng giống về các tỉnh Phú Thọ, Lạng Sơn, Quảng Ninh. Giá 30-40 triệu đồng một đôi hoẵng giống 6 tháng tuổi, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho gia đình.

Kinh tế phát triển, bản Mạt đang khởi sắc từng ngày. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 36 hộ nghèo năm 2020 xuống còn 7 hộ. 100% gia đình đã được dùng điện lưới quốc gia, được dùng nước hợp vệ sinh; 95% hộ gia đình có phương tiện nghe nhìn, thu nhập bình quân đầu người đến năm 2025 đạt hơn 30 triệu đồng/người/năm. Bà con tích cực hưởng ứng phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”; việc học hành của con em trong bản được chăm lo, với 100% trẻ trong độ tuổi được đến trường, nhiều em đang theo học tại các trường đại học, cao đẳng trong tỉnh và ngoài tỉnh.

Nhờ sự quan tâm, giúp đỡ của các cấp, các ngành với nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực cùng sự thay đổi trong tư duy, nhận thức của bà con về công tác xóa đói, giảm nghèo, cuộc sống của nhân dân bản Mạt đã có nhiều chuyển biến tích cực. Diện mạo nông thôn mới đang đổi thay, nhân dân trong bản luôn đoàn kết, đồng lòng xây dựng bản biên giới ngày càng phát triển no ấm.