Trước khi kiện toàn, sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập, tỉnh Sơn La có 5 cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN), gồm: Trường Cao đẳng Sơn La; Trường Cao đẳng Y tế Sơn La; Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Sơn La; Trường Trung cấp Luật Tây Bắc; Trường Trung cấp Văn hóa, Nghệ thuật và Du lịch. Mặc dù các cơ sở GDNN đã chủ động sắp xếp cơ cấu ngành, nghề phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội, chất lượng đào tạo từng bước được nâng lên, song qua rà soát cho thấy, hoạt động đào tạo, dạy nghề tại một số cơ sở vẫn còn bộc lộ những bất cập. Cụ thể, quy mô đào tạo còn phân tán; ngành, nghề đào tạo giữa các cơ sở còn trùng lặp; hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất, đội ngũ chưa cao; việc tập trung đầu tư chiều sâu cho các ngành nghề mới còn gặp nhiều khó khăn.

Thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, tỉnh Sơn La đã tiến hành rà soát, xây dựng và triển khai Đề án kiện toàn các cơ sở GDNN. Theo đó, tỉnh thực hiện sắp xếp, sáp nhập Trường Trung cấp Văn hóa, Nghệ thuật và Du lịch và Trường Trung cấp Luật Tây Bắc vào Trường Cao đẳng Sơn La. Đến nay, trên địa bàn tỉnh còn 3 trường cao đẳng, không còn trường trung cấp.

Trường Cao đẳng Sơn La hiện đang đào tạo khoảng 30 ngành, nghề, gồm: Sư phạm mầm non; điện; tin học ứng dụng; hướng dẫn du lịch; quản trị khách sạn; thú y; trồng trọt; kế toán; pháp luật; các ngành khối nghệ thuật… Sau khi sáp nhập, nhà trường đã tiếp nhận 52 cán bộ, viên chức và 432 học sinh của hai trường trung cấp. Đến nay, trường có trên 2.500 học sinh, sinh viên hệ cao đẳng, trung cấp và 418 lưu học sinh Lào.

Bảo đảm cơ sở vật chất phục vụ dạy và học, nhà trường đã xây dựng, bổ sung giảng đường, lớp học, phòng thực hành cho các khoa. Đồng thời, tổ chức mua sắm máy móc, thiết bị, dụng cụ thông qua các dự án từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia, với tổng kinh phí trên 40,7 tỷ đồng, phục vụ đào tạo các ngành, nghề. Ông Nguyễn Xuân Thắng, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Sơn La, cho biết: Sau khi hợp nhất ba trường đã giúp giảm đáng kể các đầu mối hành chính, phòng ban chức năng và nhân sự quản lý. Quá trình sáp nhập cơ sở vật chất, tài chính và đội ngũ giảng viên được quản lý thống nhất, tránh đầu tư dàn trải, tạo tiền đề quy hoạch lại không gian tổng thể của trường và triển khai các kế hoạch phát triển ngành, nghề đào tạo.

Đặc biệt, trước đây Trường Cao đẳng Sơn La có thế mạnh về các ngành sư phạm, nông - lâm nghiệp, kỹ thuật; nay được bổ sung thêm các lĩnh vực đặc thù về văn hóa - nghệ thuật, du lịch và pháp luật, góp phần giúp nhà trường linh hoạt hơn trong công tác tuyển sinh và đào tạo.

Còn tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật công nghệ Sơn La - đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND tỉnh – có chức năng đào tạo lực lượng lao động trong lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ. Hằng năm, tỷ lệ tuyển sinh của trường luôn đạt và vượt chỉ tiêu giao. Mỗi năm, nhà trường đào tạo khoảng 1.500 học viên với các ngành nghề như công nghệ ô tô, điện công nghiệp, điện dân dụng, công nghệ thông tin...

Thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW, Trường Cao đẳng Kỹ thuật công nghệ Sơn La đã sắp xếp tổ chức bộ máy bên trong, từng bước thực hiện tự chủ 50% kinh phí hoạt động. Nâng cao chất lượng đào tạo, nhà trường đã xây dựng chương trình, nội dung đào tạo theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia. Đến nay, 100% nghề đã được xây dựng chương trình đào tạo mới theo hướng mở, chú trọng nâng cao kỹ năng thực hành; 100% mô-đun, môn học được biên soạn giáo trình theo hướng cập nhật, phù hợp với thực tiễn sản xuất, bám sát nhu cầu nhân lực của thị trường.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Hiệu trưởng nhà trường, thông tin: Trong quá trình đào tạo, trường đã thỏa thuận hợp tác với các doanh nghiệp, tạo điều kiện cho học viên thực tập, nâng cao và hoàn thiện kỹ năng nghề. Sau khi tốt nghiệp, tỷ lệ học viên có việc làm ổn định ở các nghề như công nghệ ô tô, hàn, xây dựng và điện công nghiệp đạt 90–95%, với mức thu nhập từ 12–14 triệu đồng/tháng; nhiều sinh viên năm cuối của trường đã được các doanh nghiệp, tập đoàn lớn như Honda, Toyota Việt Nam tuyển dụng.

Em Lò Văn Hùng, sinh viên Trường Cao đẳng Kỹ thuật công nghệ Sơn La, chia sẻ: Em đang theo học nghề điện tử công nghiệp, tại trường chúng em được đào tạo theo hướng tăng thời lượng thực hành, giảm lý thuyết nên chúng em được tiếp xúc nhiều với thiết bị, máy móc hiện đại. Điều này giúp em hiểu bài sâu hơn, có thêm kỹ năng thực tiễn và tự tin hơn khi đi thực tập, làm việc sau này.

Giai đoạn 2020 - 2025, tỉnh Sơn La đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện công tác phát triển giáo dục nghề nghiệp (GDNN). Trên cơ sở các chủ trương, nghị quyết của Trung ương, tỉnh đã kịp thời ban hành và tổ chức triển khai nhiều nghị quyết, kế hoạch, đề án phát triển GDNN giai đoạn 2021 - 2030.

Hằng năm, UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành liên quan tổ chức rà soát, đánh giá kết quả thực hiện các chỉ tiêu GDNN; kịp thời điều chỉnh nhiệm vụ, giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của tỉnh. Quá trình sắp xếp các cơ sở GDNN được thực hiện theo lộ trình, bảo đảm ổn định tổ chức bộ máy và tâm lý của đội ngũ cán bộ quản lý, nhà giáo; không làm gián đoạn hoạt động đào tạo; bảo đảm quyền lợi của người học; khắc phục tình trạng trùng lặp ngành, nghề đào tạo giữa các cơ sở.

Từ năm 2021 đến nay, công tác tuyển sinh và đào tạo GDNN được triển khai đồng bộ ở các trình độ và hình thức đào tạo, cơ bản đáp ứng nhu cầu học nghề của người lao động. Các cơ sở GDNN đã tuyển sinh và đào tạo khoảng 82.930 người; quy mô đào tạo cơ bản đạt và vượt kế hoạch được giao. Các cơ sở GDNN đã từng bước rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo theo mô đun, tín chỉ; tích hợp nội dung kỹ năng số, kỹ năng mềm trong môi trường sản xuất, dịch vụ hiện đại; chú trọng đào tạo kỹ năng nghề gắn với sản xuất, kinh doanh tại địa phương. Một số ngành, nghề đào tạo đã bước đầu đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động trong và ngoài tỉnh. Phương thức đào tạo được đổi mới theo hướng kết hợp đào tạo trực tiếp với trực tuyến; tăng thời lượng thực hành, thực tập tại cơ sở sản xuất, doanh nghiệp; tổ chức đào tạo theo nhu cầu của địa phương và doanh nghiệp.

Giai đoạn 2026 - 2030, nhu cầu nhân lực chất lượng cao của tỉnh Sơn La được dự báo tăng cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu ngành, nghề, tập trung vào các lĩnh vực: kỹ thuật nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chế biến nông sản, du lịch, chăm sóc sức khỏe, công nghệ thông tin, kỹ năng số… Tỉnh phấn đấu tỷ lệ người học tốt nghiệp trình độ cao đẳng, trung cấp có việc làm hoặc tự tạo việc làm đạt từ 75% trở lên.

Hiện nay, tỉnh Sơn La đang rà soát, điều chỉnh các kế hoạch, đề án về GDNN; xây dựng cơ chế đặt hàng đào tạo theo nhu cầu xã hội và thị trường lao động; cập nhật chương trình đào tạo theo hướng tích hợp kỹ năng số, kỹ năng mềm; đẩy mạnh đào tạo linh hoạt; tăng cường đào tạo gắn với thực hành; ứng dụng công nghệ thông tin.

Việc đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả GDNN đã góp phần phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng nghề, từng bước đáp ứng yêu cầu đa dạng của thị trường và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.