Gia đình ông Lò Văn Cương, xã Mường Chanh có 1,8 ha cà phê trồng từ năm 2006. Tham gia chuỗi liên kết sản xuất với Công ty cổ phần Phúc Sinh Sơn La, gia đình ông được cán bộ phụ trách vùng nguyên liệu hướng dẫn sản xuất cà phê theo tiêu chuẩn Rainforest Alliance (RA), thực hiện ghi chép nhật ký canh tác, sử dụng phân hữu cơ thay thế phân vô cơ, tuân thủ kỹ thuật thu hái, sơ chế và không lấn chiếm đất lâm nghiệp để mở rộng diện tích cà phê. Ông Cương chia sẻ: Trước đây, gia đình chủ yếu sản xuất theo kinh nghiệm. Được cán bộ Công ty tư vấn, hướng dẫn, chúng tôi hiểu rõ hơn yêu cầu để sản phẩm cà phê có thể đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Toàn bộ cà phê tươi được bán cho Công ty với giá cao hơn thị trường, giúp yên tâm sản xuất và không lo đầu ra.

Cùng với hướng dẫn người dân thay đổi cách sản xuất, Công ty cổ phần Phúc Sinh Sơn La từng bước xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, gắn sản xuất với các tiêu chuẩn bền vững. Ông Vũ Việt Thắng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Phúc Sinh Sơn La, cho biết: Muốn xây dựng thương hiệu cà phê bền vững, trước hết phải có vùng nguyên liệu ổn định, chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất. Vì vậy, Công ty đã thiết lập mạng lưới liên kết với hơn 2.000 nông hộ, quản lý vùng nguyên liệu khoảng 3.000 ha. Đặc biệt, hướng tới phân khúc cà phê cao cấp, từ tháng 4/2025, Công ty tiên phong chuyển đổi toàn bộ 12 ha vườn mẫu tại bản Mạt sang mô hình canh tác 100% hữu cơ (Organic), với kỷ luật “5 không” (không phân bón hóa học, không thuốc bảo vệ thực vật hóa học, không giống biến đổi gen, không chất kích thích sinh trưởng và không chất bảo quản).

Tại Công ty cổ phần Mía đường Sơn La đang liên kết với khoảng 12.000 hộ dân trồng hơn 10.000 ha mía nguyên liệu. Các hộ dân được cung ứng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật theo hình thức trả sau, đồng thời được tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất. Ông Trần Ngọc Hiếu, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty, cho biết: Mỗi năm, Công ty đầu tư khoảng 150 tỷ đồng phát triển vùng nguyên liệu, tạm ứng khoảng 70 tỷ đồng tiền bán mía và hỗ trợ người trồng từ 30-45 tỷ đồng. Công ty đồng hành, hỗ trợ người dân từ khâu lựa chọn giống, cung ứng vật tư, hướng dẫn kỹ thuật đến thu hoạch, thu mua. Niên vụ 2026-2027, nhà máy duy trì dây chuyền sản xuất đường RS công suất thiết kế 5.200 tấn mía/ngày và dây chuyền đường RE công suất 500 tấn/ngày.

Việc liên kết sản xuất còn được triển khai ở các vùng rau quả phục vụ chế biến. Điển hình là Trung tâm Chế biến rau quả Doveco Sơn La đã phối hợp với các địa phương, HTX hướng dẫn người dân lựa chọn giống, thời vụ, chăm sóc và thu hoạch theo yêu cầu của nhà máy. Các HTX trở thành đầu mối tập hợp hộ dân, tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và kết nối với doanh nghiệp.

Là một trong những HTX liên kết sản xuất nguyên liệu cho Doveco Sơn La, HTX Hữu cơ Trung Hiếu, xã Chiềng Sung, đã liên kết với hơn 700 hộ dân, sản xuất 850 ha ngô ngọt và đậu tương rau. Mỗi năm, HTX cung cấp hơn 10.000 tấn nông sản cho Doveco Sơn La và một số nhà máy chế biến khác. Bà Đoàn Thị Thủy, Giám đốc HTX, cho biết: Căn cứ vào đơn đặt hàng của doanh nghiệp, HTX xây dựng kế hoạch sản xuất, phân bổ diện tích và vận động các hộ tham gia. HTX phối hợp với doanh nghiệp cung ứng giống, vật tư, hướng dẫn kỹ thuật, theo dõi quá trình sản xuất và tổ chức thu mua khi đến vụ. Sản xuất theo đơn đặt hàng, người dân không phải tự tìm đầu ra, đồng thời biết trước yêu cầu của thị trường để điều chỉnh cách chăm sóc, thu hoạch, bảo đảm sản phẩm đạt chất lượng.

Toàn tỉnh hiện có 6 liên hiệp HTX, 825 HTX nông nghiệp, với trên 33.600 ha cà phê, 5.900 ha chè, 10.000 ha mía và 44.100 ha sắn, tổng sản lượng hơn 1,1 triệu tấn. Diện tích cây ăn quả đạt khoảng 85.000 ha, sản lượng 510.000 tấn/năm. Tỉnh đã hình thành 9 vùng trồng cây ăn quả, chè, cà phê ứng dụng công nghệ cao và 262 chuỗi sản xuất, cung ứng nông sản an toàn. Cùng với phát triển vùng nguyên liệu, các doanh nghiệp, HTX đầu tư chế biến, hoàn thiện sản phẩm và mở rộng thị trường.

Ông Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, cho biết: Tỉnh sẽ tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi, có những chính sách thiết thực để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nhất là xây dựng vùng nguyên liệu, chế biến sâu và mở rộng thị trường. Tỉnh kỳ vọng sự tham gia ngày càng sâu của doanh nghiệp sẽ tạo thêm động lực để tổ chức lại sản xuất, hình thành các chuỗi giá trị nông sản bền vững, từng bước hiện thực hóa khát vọng đưa Sơn La trở thành trung tâm sản xuất, chế biến nông sản của vùng Tây Bắc.

Khi doanh nghiệp gắn bó với nông dân từ khâu sản xuất đến tiêu thụ, người dân có thêm điều kiện tiếp cận kỹ thuật, thay đổi tập quán canh tác và nâng cao chất lượng sản phẩm, góp phần nâng cao giá trị nông sản, tăng thu nhập cho người dân và thúc đẩy nông nghiệp của tỉnh phát triển theo hướng hàng hóa, bền vững.