Việc bảo tồn truyền thống văn hóa ở Mường É đứng trước nhiều thách thức, như từ sự tác động của quá trình giao thoa văn hóa và phát triển của các sản phẩm công nghiệp đã phần nào làm thay đổi nhận thức của một bộ phận người dân, đặc biệt là giới trẻ về nghề truyền thống. Bởi vậy, việc bảo tồn truyền thống văn hóa được Đảng bộ, chính quyền xã Mường É xác định là nhiệm vụ lâu dài, nhằm tạo động lực nội sinh trong phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.

Ông Lò Anh Viễn, Phó Chủ tịch UBND xã Mường É, cho biết: Xã đang thực hiện bảo tồn khá tốt những nét văn hóa truyền thống đặc trưng của các dân tộc trong xã. Trong đó, các lễ hội truyền thống, như: Xên bản, Xên mường hay lễ hội cầu mùa đang được chính quyền địa phương phối hợp với cơ quan chuyên môn tiến hành phục dựng, bảo tồn. Ngoài ra, những nét đẹp truyền thống khác như chế tác khèn hay những làn điệu dân ca của các dân tộc cũng đang được xã Mường É lưu giữ. Cùng với đó, việc xây dựng các mô hình homestay, tổ chức hoạt động trải nghiệm văn hóa, như: Tham gia lễ hội, học dệt thổ cẩm, thưởng thức ẩm thực truyền thống... góp phần quảng bá và bảo tồn truyền thống văn hóa.

Nghề truyền thống mây tre đan của dân tộc Thái tại bản Lùa ở bản Lùa được lưu giữ từ bao đời nay, với những sản phẩm mang đặc trưng của đồng bào dân tộc Thái, như: Ép khảu, mâm cơm, chiếc đó bắt cá, rổ, rá, sọt đựng nông sản khi lên nương…  Để bảo tồn và tạo tiền đề để phát triển du lịch trải nghiệm mây, tren đan tại địa phương, Tổ hợp tác đan lát mây tre lá được thành lập năm 2022, với 15 thành viên. Các sản phẩm của Tổ hợp tác làm ra có giá bán giao động từ 80-120 nghìn đồng/sản phẩm, góp phần tạo thêm thu nhập từ 3-5 triệu đồng/tháng cho bà con. 

Ông Lò Văn Hoan, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Lùa, chia sẻ: Hầu hết các nghệ nhân trong bản Lùa tuổi đã cao, nên Chi bộ và Ban Quản lý bản vận động các nghệ nhân truyền dạy nghề cho những người trẻ và các cháu học sinh trong bản để lưu giữ nghề truyền thống. Xã đang xây dựng đề án thành lập làng nghề truyền thống tại bản Lùa, chúng tôi rất mong sớm được triển khai, góp phần lưu giữ nghề truyền thống, thu hút khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm.

Còn ông Quàng Văn Vu, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Chiềng Ve, xã Mường É, cho hay: Hoạt động sản xuất các mặt hàng thổ cẩm, may trang phục dân tộc truyền thống được nhân dân trong bản duy trì và truyền dạy cho những người trẻ tuổi. Bên cạnh đó, bản còn khuyến khích các đội văn nghệ trong bản thường xuyên luyện tập các điệu múa dân tộc truyền thống, các làn điệu dân ca, tạo sự lan tỏa những nét đẹp của văn hóa các dân tộc trong cộng đồng.

Việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống ở xã Mường É còn được các trường học trên địa bàn lồng ghép nội dung giáo dục truyền thống văn hóa dân tộc vào các chương trình ngoại khóa, giúp học sinh tiếp cận kiến thức và có ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của địa phương. Đặc biệt, UBND xã đang xây dựng đề án phát triển du lịch văn hóa gắn với bảo tồn, phát triển các sản phẩm truyền thống, góp phần tạo thêm nguồn thu nhập và mở rộng thị trường tiêu thụ các sản phẩm thủ công truyền thống từ nghề truyền thống mây tre đan thông qua hoạt động du lịch.

Kiên trì mục tiêu bảo tồn di sản gắn với sinh kế, xã Mường É đang từng bước biến kho tàng văn hóa đa dạng thành động lực phát triển kinh tế - xã hội. Hướng đi này không chỉ tạo nên một diện mạo du lịch đặc sắc trên cung đường Pha Đin huyền thoại mà còn khẳng định sức sống mãnh liệt của dòng chảy văn hóa truyền thống, để những giá trị tốt đẹp của cha ông mãi là niềm tự hào và điểm tựa cho tương lai.