Về tổ dân phố Nà Bó 2, hòa mình vào không gian linh thiêng của lễ hội, cảm nhận nét rạng rỡ trên khuôn mặt của từng người dân. Đối với đồng bào nơi đây, lễ hội cầu mưa không đơn thuần là một nghi lễ nông nghiệp cổ xưa, mà đã trở thành sợi dây kết nối tâm linh, nơi giáo dục thế hệ trẻ về cội nguồn và triết lý sống hòa hợp, tôn trọng thiên nhiên.

Ông Lường Văn Sinh, Phó Bí thư Chi bộ tổ dân phố Nà Bó 1, bồi hồi chia sẻ: Trước đây, vào rằm tháng Hai, thầy cúng trong bản thường lên mó nước đầu nguồn để dâng lễ. Ngày nay, lễ hội đã được phục dựng bài bản hơn, tạo không khí ngày hội vui tươi, sôi động, gắn kết bà con nhân dân. Năm 2023, Lễ hội Cầu mưa được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là niềm tự hào, là động lực để bà con gìn giữ nét đẹp văn hóa của dân tộc mình.

Trước ngày hội chính, bà con cùng nhau dọn dẹp nhà cửa, đường làng ngõ xóm, chuẩn bị không gian sạch đẹp tổ chức lễ hội và đón du khách về dự hội. Điểm nhấn của lễ hội Cầu mưa là cây vạn vật được dựng trang trọng giữa trung tâm nơi tổ chức sự kiện. Đây được coi là biểu tượng kết nối giữa đất và trời, giữa con người và đấng siêu nhiên. Trên những cành cây vươn dài, bà con đã khéo léo treo những con chim, con ve đan bằng nan tre tỉ mỉ, đan xen cùng các lồng nhỏ đựng vỏ ốc, vỏ trai là sứ giả mang lời khẩn cầu của dân bản đến ông Then.

Lễ hội bắt đầu, mọi người cùng chào đón đoàn rước nước gồm thầy mo và những người được cộng đồng tín nhiệm gánh những ống tre đựng nước trở về nơi hành lễ. Dưới sự điều hành của Thầy mo, mâm lễ cúng với đầy đủ sản vật địa phương như cơm lam, cá giảng, gà luộc, măng đắng... được bày biện thành kính. Lời cúng Then cất lên, lúc trầm lúc bổng, kể về nỗi khổ của dân làng khi đất đai khô cằn, cầu xin ông Then “ban mưa xuống sông, xuống suối; chảy theo mương vào ruộng, để dân làm mạ; dân làm ruộng sớm, mùa màng tươi tốt; đầu ruộng đến cuối ruộng xanh tươi...”

Phần lễ khép lại trong không khí hân hoan khi thầy mo tuyên bố ông Then đã đồng ý ban mưa, không gian tĩnh lặng của phần lễ ngay lập tức được thay thế bằng tiếng trống, tiếng chiêng rộn ràng. Phần hội mở ra với vòng xòe đoàn kết mỗi lúc một rộng mở, dân bản và du khách cùng hòa vào vòng xòe. Những bàn tay nắm chặt, những bước chân nhịp nhàng theo điệu xòe như minh chứng cho sức mạnh cộng đồng bền chặt, đoàn kết, thể hiện tấm lòng thành kính hướng về đấng siêu nhiên, cầu mong năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, nhà nhà ấm no, hạnh phúc, bản làng yên vui.

Cùng với vòng xòe đoàn kết là các trò chơi dân gian đi cà kheo, đi cầu khỉ, tung còn... cũng diễn ra sôi nổi thu hút sự cổ vũ của nhân dân địa phương. Lễ hội Cầu mưa năm nay thu hút đông đảo du khách bốn phương về tham dự, trong đó có nhiều du khách nước ngoài. Chị Aurelie Evariste, du khách đến từ Bỉ, phấn khởi chia sẻ: Tôi cảm thấy rất thú vị khi được tham dự lễ hội này. Tôi đặc biệt ấn tượng với sắc màu trang phục của phụ nữ Thái và cách các bạn bảo tồn văn hóa. Mọi thứ thật độc đáo và tràn đầy sức sống.

Lễ hội cầu mưa khép lại khi ánh nắng chiều đã nhạt dần để lại dư âm về ngày hội sôi nổi, đoàn kết. Qua nhiều năm duy trì tổ chức, lễ hội đã và đang được chính quyền địa phương quan tâm, mở rộng quy mô, đổi mới hình thức với nhiều hoạt động trải nghiệm, giúp Lễ hội Cầu mưa không đơn thuần là nghi lễ cổ truyền của đồng bào Thái mà đã trở thành ngày hội chung, một sự kiện điểm nhấn thu hút du khách, giúp quảng bá hình ảnh vùng đất và con người Mộc Châu thân thiện, giàu bản sắc.