Với người Mông, cây sáo không chỉ là một nhạc cụ đơn thuần. Sáo là người bạn tâm giao, nguồn an ủi mọi lúc vui buồn. Tiếng sáo là tiếng lòng để thổ lộ tâm tư, tình cảm, lòng mến mộ với người mình thương nhớ. Thế nhưng, trong cuộc sống hiện đại ngày nay, lớp trẻ mải mê với những bản nhạc hiện đại, với smartphone và những xu hướng giải trí mới, khiến tiếng sáo dần thưa thớt trên những bản làng”. Những giãi bày chân thành của anh Thào A Tùng, diễn viên Nhà hát ca múa nhạc, Trung tâm Văn hóa, Thể thao tỉnh khiến chúng tôi thêm hiểu và cảm phục những người trẻ như anh vẫn đang miệt mài giữ “lửa” đam mê với nhạc cụ truyền thống.

Yêu thích nhạc cụ dân tộc, nhất là sáo Mông và được đào tạo bài bản tại Đại học Văn hóa - Nghệ thuật Quân đội, anh Thào A Tùng là điển hình cho lớp trẻ đồng bào Mông không chỉ có đam mê mà còn am hiểu sâu sắc, tài năng và giàu nhiệt huyết với nghệ thuật biểu diễn dân gian. Nhiều năm hoạt động nghệ thuật, anh Thào A Tùng cũng trở thành người truyền lửa đam mê sáo Mông cho các bạn trẻ, trực tiếp tham gia đứng lớp, dạy kỹ thuật thổi sáo cho các nhóm, câu lạc bộ sáo Mông trên địa bàn tỉnh. Để từ đây, hình ảnh những chàng trai, cô gái thế hệ Gen Z say sưa bên cây sáo trúc bắt đầu xuất hiện ngày càng nhiều. Với những người trẻ ấy, thổi sáo không còn vì nghĩa vụ giữ gìn văn hóa, mà là sự tự nguyện, niềm tự hào kiêu hãnh của những đứa con sinh ra từ núi rừng.

Đến Trường PTDT nội trú tỉnh, cái nôi đào tạo con em các dân tộc của Sơn La, chúng tôi được gặp gỡ, trò chuyện với các bạn trẻ thuộc Câu lạc bộ sáo Mông. Đây là nơi hội tụ của niềm đam mê với cây sáo trúc truyền thống được các bạn học sinh duy trì, luyện tập, lan tỏa tình yêu với một loại hình văn hóa tiêu biểu của dân tộc. Em Vừ A Hoàng, Đội trưởng CLB Sáo Mông, chia sẻ: Môi trường học nội trú cũng là điều kiện thuận lợi để CLB luyện tập hằng ngày và trao đổi thường xuyên để cùng nhau tiến bộ. Hiện tại, CLB của chúng em có 66 thành viên, chủ yếu là thổi sáo trúc và một số loại nhạc cụ hơi của dân tộc Mông. Có cơ hội là các thành viên mang tiếng sáo đi biểu diễn khắp nơi, giới thiệu về niềm tự hào của dân tộc mình đến với bạn bè.

Từ đam mê với sáo Mông, nhiều bạn trẻ ở các địa phương có du lịch phát triển đã và đang biến niềm đam mê và tài năng của mình thành một cách để vừa quảng bá văn hóa, vừa kiếm thêm thu nhập. Em Giàng A Kỷ, học sinh lớp 12, Trường THPT Vân Hồ học thổi sáo từ khi còn nhỏ, thuần thục các kỹ thuật thổi sáo, biến tấu âm sắc theo từng giai điệu và không ngừng học hỏi để nâng cao kỹ năng biểu diễn những bài sáo từ truyền thống đến hiện đại. Hiện Kỷ giống như một “nghệ sĩ” trẻ được mời biểu diễn mỗi cuối tuần tại Phố đi bộ - chợ đêm Mộc Châu, A Chu Homestay và các điểm du lịch nổi tiếng khác.

Nói về niềm đam mê sáo trúc, Kỷ thổ lộ: Với em, cây sáo là người bạn gắn bó từ thuở bé. Mọi vui buồn và tâm sự đều có thể gửi vào tiếng sáo. Em cùng với 3 người bạn nữa thường xuyên biểu diễn phục vụ khách du lịch. Công việc này giúp em kiếm thêm thu nhập để trang trải học tập và có được niềm vui khi được gặp gỡ với du khách khắp mọi nơi, nhất là khách du lịch nước ngoài, được giới thiệu nét đẹp văn hóa dân tộc Mông đến với mọi người. Hiện tại, nhiều bạn nhỏ trong bản em cũng đang học và đam mê thổi sáo.

Từ những bạn trẻ này, tình yêu với cây sáo trúc đã âm thầm lan tỏa, khơi dậy niềm đam mê cho những người xung quanh. Trách nhiệm với bảo tồn văn hóa truyền thống của dân tộc cũng từ đây được khơi lên trong lòng thế hệ trẻ, lớp kế cận giàu nhiệt huyết, tài năng và kiến thức hội nhập, phát triển, đưa văn hóa lên một tầm cao mới và đưa tiếng sáo Mông vút cao hơn, tỏa sáng trong hơi thở của thời đại.