Đã thành thông lệ, cứ 4 năm một lần, gia đình ông Tặng Quốc Khánh, bản Phiêng Đón, xã Tân Yên lại tổ chức lễ hội Púng Hiéng (Tết Hạ Niên), một nghi lễ lớn của dòng họ Dạo Tiền được truyền lại từ đời cha ông đến nay. Với vai trò là trưởng họ, ông Khánh có vị trí quan trọng trong dòng tộc và là người uy tín trong cộng đồng người Dao Tiền. Mỗi dịp lễ hội Púng Hiéng, ông Khánh cùng các bậc cao niên, thầy cúng là những người thầy hướng dẫn, chỉ dạy từng bài hát, lời răn dạy về đạo lý làm người, về truyền thống dân tộc cho lớp trẻ. Qua đó, văn hóa truyền thống của đồng bào Dao, nghi thức trao truyền giá trị nguồn cội của dòng họ, dân tộc được thể hiện sâu sắc. 

Trong tiếng trống, chiêng vang rộn, tiếng chuông rung nhịp nhàng, các con cháu cùng tề tựu đông đủ, nghe lời dạy, hòa mình vào vòng xòe, nghiêm túc thực hiện những nghi thức cổ truyền, trang trọng bái lạy trước bàn thờ tổ tiên như một cách thể hiện lòng biết ơn, nhớ về nguồn cội và tiếp bước gìn giữ truyền thống của dòng tộc, bản làng. Ông Tặng Quốc Khánh chia sẻ: Từ xưa đến nay, gia đình các trưởng họ có truyền thống tổ chức lễ hội Púng Hiéng đều duy trì 3-4 thế hệ cùng chung sống. Trong gia đình, người đàn ông đóng vai trò trụ cột và có trách nhiệm dạy bảo, truyền lại cho con cháu về văn hóa truyền thống, phong tục tập quán, các nghi lễ cổ truyền để văn hóa được tiếp nối, gìn giữ.

Cách lưu giữ truyền thống văn hóa như gia đình, dòng họ của ông Tặng Quốc Khánh cũng chính là điển hình của các gia đình đồng bào dân tộc ở Sơn La. Từ mỗi nếp nhà, văn hóa mang giá trị nguồn cội được các thế hệ nối tiếp nhau gìn giữ, trao truyền, phát huy cho đến tận hôm nay. Gia đình trở thành “lớp học”, ông, bà, cha, mẹ trở thành những người thầy đầu tiên dạy cho con cháu về bài học gìn giữ văn hóa dân tộc.

Tại tiểu khu Phiêng Nèn, xã Quỳnh Nhai, rất nhiều năm nay, Nghệ nhân ưu tú Hoàng Văn Chiêm miệt mài với nghệ thuật chơi và chế tác đàn tính tẩu của người Thái Trắng. Ông cũng trở thành một “thầy giáo” tâm huyết truyền dạy lại nghệ thuật trình diễn độc đáo này cho các con cháu và cộng đồng người Thái. Mỗi cuối tuần hay những ngày nông nhàn, căn nhà sàn của gia đình ông lại rộn ràng tiếng đàn. Hình ảnh ông Chiêm kiên nhẫn dạy con trai cách chọn bầu đàn, cách lên dây hay tỉ mẩn hướng dẫn các cháu  cách gảy đàn đã quen thuộc với bà con hàng xóm.

Anh Hoàng Văn Viên, con trai Nghệ nhân ưu tú Hoàng Văn Chiêm, nói: Tôi rất tự hào khi có bố là một nghệ nhân ưu tú. Được bố truyền dạy từ nhỏ nên tôi cũng dần yêu thích, đam mê với cây đàn tính tẩu, mong muốn gìn giữ truyền thống của gia đình.

Có 3 thế hệ cùng chung sống, gia đình bà Lường Thị Thiều, bản Nà Hiềng, xã Xuân Nha luôn giữ lối sống hòa thuận, ông bà, cha mẹ làm gương cho con cháu. Gia đình bà có 4 con đều được học hành đến nơi đến chốn, cả 4 người con cùng các con dâu, con rể đều đã trở thành những thầy, cô giáo, cán bộ công chức nhà nước, làm kinh tế giỏi, là điển hình gia đình văn hóa, gia đình học tập tiêu biểu.

Bà Thiều nói: Mỗi dịp Tết đến, gia đình có thông lệ là các con cháu dù công tác, làm việc ở đâu cũng phải tụ họp về nhà cùng gói bánh chưng, trò chuyện, ăn uống, hỏi thăm nhau, cùng chia sẻ và giữ mối liên hệ gắn bó, yêu thương nhau trong gia đình.

Đồng hành trong việc xây dựng nền tảng gìn giữ giá trị truyền thống của gia đình, những năm qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các địa phương đã xét tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú, Nghệ nhân nhân dân, hỗ trợ kinh phí cho các nghệ nhân mở lớp truyền dạy tại cộng đồng. Đồng thời, tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thu hút nghệ nhân, hạt nhân văn nghệ quần chúng thuộc nhiều thế hệ cùng tham gia, nhất là phục dựng lễ hội hay gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng, tạo sinh kế cho bà con. Không chỉ vậy, nhiều mô hình hoạt động của các đoàn thể như xây dựng “Câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau”, “Mẹ chồng nàng dâu”, câu lạc bộ “Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc” được thành lập tại cơ sở đã góp thêm động lực về bảo tồn văn hóa, gìn giữ giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc từ mỗi gia đình, cộng đồng.

Gia đình chính là "mạch nguồn" bền bỉ nhất, giúp văn hóa truyền thống không bị đứt gãy trước sự thay đổi không ngừng của thời đại. Để phát huy sức mạnh ấy, cần có sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa gia đình và xã hội với những giải pháp và chính sách hỗ trợ thiết thực từ cộng đồng, giúp khơi dậy niềm tự hào từ mỗi nếp nhà, góp phần quan trọng vào bảo tồn văn hóa và những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.