Người giữ hồn dân ca Khơ Mú ở Mường Và

thứ bảy, ngày 08/07/2023 - 12:43

Những bài dân ca Khơ Mú là món ăn tinh thần trong đời sống sinh hoạt, nghi lễ, tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Khơ Mú. Bà Vì Thị Ơi, ở bản Cang Ôn, xã Mường Và, huyện Sốp Cộp, là người dành nhiều tâm huyết lưu giữ, truyền dạy dân ca dân tộc mình. Tháng 11/2015, bà Ơi được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian tỉnh Sơn La.

Nghệ nhân Vì Thị Ơi (giữa), bản bản Cang Ôn, xã Mường Và, biểu diễn hát dân ca Khơ Mú và đệm nhạc bằng kèn lá.

Nghệ nhân Vì Thị Ơi, cho biết: Hát dân ca Khơ Mú thường được biểu diễn trong các sự kiện cầu mùa, lễ cưới, dịp Tết cổ truyền, mừng nhà mới, đám hiếu... Những làn điệu thể hiện rõ nét văn hóa trong phong tục và đời sống thường ngày gắn bó với thiên nhiên. Đặc biệt, những bài hát, điệu tơm thường được kết hợp với múa phụ họa và chơi các nhạc cụ truyền thống để thêm phần sôi động, hấp dẫn, như đàn nhị, khèn bè, kèn lá, trống, chiêng, cây sênh tiền…

Khi mới lên 13 tuổi, bà Ơi đã theo mẹ, các bà, các chị trong bản, trong xã đi biểu diễn, hát dân ca Khơ Mú ở nhiều nơi, sau đó tự học, tự nhớ các bài dân ca, cùng với sự chỉ dạy của mẹ, bà đã hát thành thạo các bài dân ca cổ. Sau đó, bà đi hát phục vụ các chương trình văn nghệ, lễ hội ở các bản, các xã trong huyện và nhiều nơi ở tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Hòa Bình...

Hiện nay, bà Ơi thành thạo 3 làn điệu dân ca Khơ Mú, gồm các bài hát trong sinh hoạt đời thường (giao duyên, cưới xin, mừng nhà mới…); bài hát lễ nghi (ma chay, lễ hội…), bài hát tín ngưỡng (thờ cúng tổ tiên, thần linh, núi rừng, sông suối, mưa gió…). Trong các bài hát dân ca Khơ Mú, làn điệu Tơm cổ (hát giao duyên) là kể lại các câu chuyện sinh hoạt đời thường của gia đình, cộng đồng bản; lời chúc phúc cho đôi lứa trong lễ cưới, lễ hỏi; cảm ơn Đảng, Bác Hồ và ước mơ được gửi gắm trong những ngày đầu xuân năm mới...

Nghệ nhân Vì Thị Ơi dạy hát dân ca Khơ Mú cho đội văn nghệ bản.

Bên cạnh đó, bà Ơi còn sáng tác các lời ca mới phỏng theo các làn điệu dân gian, làn điệu cổ, phù hợp với sự phát triển, đổi mới của cuộc sống. Bà đã sáng tác trên 100 bài hát với chủ đề ca ngợi Đảng, Bác Hồ mang lại cho nhân dân cuộc sống ấm no; bản làng vui đón tết; xóa bỏ cây thuốc phiện; động viên con cháu phấn đấu xây dựng cuộc sống…

Am hiểu và thuộc nhiều bài dân ca Khơ Mú, bà Ơi được cử tham gia các chương trình do huyện, tỉnh, khu vực tổ chức và đã nhận được nhiều giải thưởng, như: Giải nhất tiết mục “Mặt trời và bố mẹ” tại Ngày hội văn hóa, thể thao, du lịch các dân tộc vùng Tây Bắc lần thứ XI năm 2009, tại tỉnh Lai Châu; giải A tiết mục “Người Khơ Mú lên nương trồng lúa” tại Ngày hội giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam - Lào, lần thứ II, năm 2017; Huy chương Vàng đơn ca nữ “Xóa bỏ thuốc phiện” tại Hội diễn nghệ thuật quần chúng tỉnh Sơn La lần thứ 13…

Nhiều người trong bản, trong xã Mường Và theo bà Ơi học biểu diễn, phụ họa, hát dân ca Khơ Mú.

Nghệ nhân ưu tú Vì Thị Ơi luôn nhiệt tình với phong trào văn hóa văn nghệ ở cơ sở. Nhiều năm nay, bà dành nhiều tâm huyết truyền dạy, xây dựng đội múa, đội hát dân ca, chơi nhạc cụ dân tộc, với mong muốn lưu giữ nét văn hóa truyền thống của dân tộc Khơ Mú ở vùng biên giới này.

Nghệ nhân ưu tú Vì Thị Ơi (bên trái) hướng dẫn thành viên đội văn nghệ bản vấn khăn đội đầu của dân tộc Khơ Mú khi biểu diễn văn nghệ.

Trường Sơn

BÌNH LUẬN

Bạn còn 500/500 ký tự

Tin mới

Đổi mới phương thức lãnh đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT

Bảo hiểm xã hội tỉnh Sơn La - 02/03/2026 08:26

Phát huy sức mạnh của 178 đảng viên tại 14 chi bộ trực thuộc, Đảng bộ BHXH tỉnh đã và đang đổi mới phương thức chỉ đạo, điều hành nhằm thực hiện tốt chính sách BHXH, BHYT. Bằng việc tham mưu kịp thời cho cấp ủy, chính quyền địa phương và kiện toàn Ban Chỉ đạo các cấp, đơn vị đã tạo ra những bước đột phá trong công tác phát triển người tham gia, bảo vệ quyền lợi an sinh cho nhân dân, góp phần đảm bảo an sinh xã hội của địa phương.
“Nhịp cầu hữu nghị”, vun đắp tình đoàn kết Việt – Lào

Đối ngoại - 02/03/2026 08:25

Cùng với việc củng cố, xây dựng tổ chức Hội trong sạch, vững mạnh, phát huy vai trò trong phát triển kinh tế, xã hội địa phương, những năm qua, Hội Cựu chiến binh tỉnh còn là “nhịp cầu hữu nghị” đặc biệt thắt chặt tình đoàn kết với nước bạn Lào, góp phần bồi đắp mối quan hệ gắn bó giữa hai nước Việt Nam - Lào nói chung, tỉnh Sơn La với các tỉnh Bắc Lào nói riêng.
Để cuộc bầu cử diễn ra an toàn, dân chủ, đúng pháp luật

BẦU CỬ ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI VÀ HĐND CÁC CẤP - 02/03/2026 08:24

Bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh, các phường trung tâm của tỉnh Sơn La đang tập trung cao, hoàn tất các điều kiện phục vụ cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Không khí chuẩn bị khẩn trương, nghiêm túc, thể hiện rõ tinh thần chủ động của cấp ủy, chính quyền cơ sở và sự đồng thuận của nhân dân, hướng tới mục tiêu tổ chức cuộc bầu cử dân chủ, đúng luật, an toàn.
Y tế số vì sức khỏe người bệnh

Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số - 02/03/2026 08:24

Chuyển đổi số đang tạo chuyển biến tích cực trong hoạt động của ngành y tế Sơn La, từ quản lý, điều hành đến khám, chữa bệnh. Tại các cơ sở y tế, bệnh án điện tử dần thay thế hồ sơ giấy; sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên VNeID; thủ tục khám, chữa bệnh được rút ngắn, lấy sự hài lòng của người bệnh làm thước đo cho hiệu quả, chất lượng hoạt động.
Nền hành chính phục vụ từ cơ sở

Cải cách hành chính - 02/03/2026 08:21

Từ ngày 1/7/2025, Nghị định số 118/2025/NĐ-CP của Chính phủ về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận Một cửa và Cổng Dịch vụ công quốc gia chính thức có hiệu lực. Theo đó, mô hình Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã đã trở thành mắt xích quan trọng trong bộ máy chính quyền cơ sở. Đặc biệt, tại các địa phương vừa trải qua quá trình sáp nhập đơn vị hành chính, mô hình này không chỉ là nơi giải quyết thủ tục, còn là minh chứng cho một nền hành chính phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo.
Xây dựng nông thôn mới từ bản

Nông thôn mới - 02/03/2026 08:19

Những con đường bê tông sạch đẹp, nhà văn hóa khang trang, vườn cây trĩu quả… là hình ảnh rõ nét về sự đổi thay ở xã Yên Châu hôm nay. Sau sáp nhập, mở ra không gian phát triển mới, xã đã lấy bản làm hạt nhân, người dân làm chủ thể, từng bước tạo nền tảng vững chắc trong xây dựng nông thôn mới với mục tiêu phát triển toàn diện, bền vững.
Phát triển nông nghiệp gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm

Kinh tế - 02/03/2026 08:16

Phát huy lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng, phường Vân Sơn đã tập trung chuyển đổi cơ cấu kinh tế khuyến khích, hỗ trợ các doanh nghiệp, HTX, hộ sản xuất nông nghiệp gắn với chế biến và du lịch trải nghiệm, mở ra hướng đi bền vững, nâng cao thu nhập cho nhân dân.
Chủ động, tập trung sản xuất ngay từ đầu năm

Nông nghiệp - 02/03/2026 08:14

Sau những ngày vui xuân, đón Tết, bà con nông dân xã Mường Lạn đang tập trung ra đồng chăm sóc lúa vụ xuân trong giai đoạn ra lá, đẻ nhánh, với quyết tâm giành một mùa vụ thắng lợi.
Mai Sơn phát huy hiệu quả nông nghiệp công nghệ cao

Nông nghiệp - 02/03/2026 08:13

Xã Mai Sơn bước vào nhiệm kỳ 2025 - 2030 với quyết tâm khẳng định vị thế vùng trọng điểm nông nghiệp của tỉnh. Nông nghiệp tiếp tục là trụ cột kinh tế, chuyển mạnh sang ứng dụng công nghệ cao, tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, nâng chất lượng và giá trị gia tăng. Diện mạo “thủ phủ cây ăn quả” vì thế đang đổi thay rõ nét qua những con số và mô hình cụ thể.