Trang chủ

Những nhạc cụ giữ hồn văn hóa dân tộc Mông

Văn hóa của đồng bào dân tộc Mông vốn rất đa dạng và phong phú. Trong đó, âm nhạc với những loại nhạc cụ độc đáo, nghệ thuật trình diễn đặc sắc là dấu ấn tạo nên nét đặc trưng. Đến nay, nhiều loại nhạc cụ gắn liền với đời sống của đồng bào vẫn được gìn giữ và lưu truyền qua bao thế hệ, trở thành những tài sản quý giá trong kho tàng văn hóa dân gian các dân tộc.

Sáo - nhạc cụ của đồng bào dân tộc Mông.

 

Nhạc cụ dân tộc Mông có rất nhiều loại, như: khèn, sáo, đàn môi... Bộ nhạc cụ đa dạng có từ rất lâu đời đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc Mông, là nét đặc sắc của cộng đồng. Trong các nhạc cụ đó, đầu tiên phải nhắc đến là chiếc khèn, từ lâu đã được coi là biểu tượng của văn hóa dân tộc Mông. Khèn trong tiếng Mông là “kềnh”, được làm từ gỗ pơ mu và 6 ống trúc ghép lại, là một loại nhạc cụ, đạo cụ xuất hiện trong mọi hoạt động văn hóa của dân tộc Mông.

Cây khèn, tiếng khèn và điệu nhảy “tha kềnh” là dấu ấn xuyên suốt trong văn hóa tinh thần, tâm linh, tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Mông ngàn đời nay. Khèn được dùng trong những ngày vui, để các chàng trai thể hiện tài năng múa khèn điêu luyện, gây ấn tượng với các thiếu nữ xúng xính váy, áo đi trẩy hội. Khèn để thổi lên những khúc nhạc trầm, da diết, thay lời tiễn biệt của những người thân yêu dành cho người đã khuất núi.

Bên cạnh đó, sáo cũng được biết đến là một loại nhạc cụ nổi tiếng của dân tộc Mông, có cách chế tác khá đặc biệt từ ống trúc, tùy theo cách chế tác của từng nghệ nhân mà tiếng sáo Mông có âm vực và độ vang khác nhau. Tiếng sáo réo rắt, âm vang, cao vút mỗi khi cất lên là vang vọng núi rừng, xé tan màn sương mù trên vùng cao. Ngày nay, sáo Mông được cải tiến khá nhiều, từ một nhạc cụ độc tấu đã được dùng để hòa tấu trong các dàn nhạc dân tộc, tạo nên những giai điệu giàu cảm xúc, cuốn hút người nghe.

Nếu như khèn và sáo chỉ dành riêng cho nam giới thì đàn môi (kèn môi) và kèn lá lại là nhạc cụ được cả các chàng trai, cô gái coi như “báu vật” giúp họ nói lên niềm thương, nỗi nhớ với người mình yêu. Đàn môi được làm từ một mảnh trúc nhỏ có gắn lá đồng cán mỏng tạo thành lưỡi gà, khi thổi, lưỡi gà sẽ rung lên và phát ra âm thanh. Tiếng đàn môi rất đặc biệt, âm thanh phát ra từ khoang miệng, thâm trầm, rủ rỉ, thường thổi theo một giai điệu tình ca mà chỉ những đôi nam nữ yêu nhau mới có thể thấu hiểu được ý nghĩa mà tiếng đàn môi muốn truyền tải. Nếu như đàn môi cần sự kỳ công và tỷ mẩn, đòi hỏi kỹ thuật trong chế tác thì khèn lá lại hoàn toàn đơn sơ, chỉ cần “tiện tay” bứt nhẹ chiếc lá trên cây, đưa lên môi với sẵn những tâm tình trĩu nặng, với nỗi niềm nhung nhớ là người thổi có thể cất lên những giai điệu lảnh lót, thanh cao như tiếng chim họa mi vang vọng giữa đại ngàn trùng điệp.

Tiếng khèn, tiếng sáo, tiếng đàn môi... những nhạc khí với âm sắc đặc biệt kết hợp với những giai điệu đặc trưng miền rẻo cao luôn có sức quyến rũ khó tả, thanh âm lúc thâm trầm, khi réo rắt, vang vọng núi rừng, diễn tả trọn vẹn mọi cung bậc cảm xúc, có thể dễ dàng chạm đến trái tim người nghe. Ấy thế nên, dễ hiểu vì sao tiếng nhạc ấy trở thành đề tài cho những áng văn thơ bất hủ với “tiếng khèn man điệu nàng e ấp” trong “Tây Tiến” của nhà thơ Quang Dũng hay “Tiếng đàn môi sau bờ rào đá”, truyện ngắn của nhà văn Đỗ Bích Thủy, được chuyển thể thành phim điện ảnh nổi tiếng “Chuyện của Pao”.

Cho đến nay, bộ nhạc cụ truyền thống của đồng bào Mông vẫn được các thế hệ truyền nhau gìn giữ và có những cải tiến phù hợp với đời sống hiện đại. Vậy cũng đủ thấy giá trị tinh thần bền vững và một vị trí quan trọng không thể thay thế của nhạc cụ cổ truyền, cùng âm nhạc dân gian trong văn hóa ngàn đời của dân tộc Mông trước những biến đổi không ngừng của nghệ thuật đương đại.

Thảo Nguyên

BÌNH LUẬN

Bạn còn 500/500 ký tự

Bạn vui lòng nhập từ 5 ký tự trở lên !!!

Tin mới

  • 'Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức hoạt động của chính quyền và cách người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu tại xã Chiềng Mung. Từ ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính đến phổ cập kỹ năng số ở khu dân cư, địa phương đang triển khai nhiều giải pháp đưa công nghệ vào thực tiễn, hướng tới xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số.
  • 'Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Xây dựng Đảng -
    Đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, Đảng ủy xã Chiềng Khoong tập trung đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Qua đó, từng bước đơn giản hóa quy trình xử lý công việc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
  • 'Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Xã hội -
    Thực hiện chuẩn hóa dữ liệu đất đai, xã Phù Yên đã đồng bộ lên VNLIS Trung ương 39.205 thửa đất thuộc nhóm 1 đạt chuẩn “đúng - đủ - sạch - sống”, chiếm trên 76,9%; số thửa đất nhóm 2 chưa đạt chuẩn, cần làm sạch chiếm 12,6%; số thửa đất nhóm 3 chưa xây dựng cơ sở dữ liệu vùng “trắng” cần tạo lập mới chiếm 10,4%. Xã đang nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo tiến độ, chất lượng và tính chính xác của dữ liệu đất đai.
  • 'Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Alo 114 -
    Bước vào mùa khô hanh, nhu cầu sử dụng điện, lửa và các thiết bị sinh nhiệt tăng cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ tại khu dân cư. Trước thực tế đó, cấp ủy, chính quyền và các lực lượng chức năng xã Nậm Lầu đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao ý thức phòng ngừa, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy, nổ gây ra.
  • 'Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý là một trong những hình thức phê bình. Nếu góp ý khách quan, trung thực và mang tính xây dựng sẽ góp phần cải thiện, sửa đổi những khuyết điểm, làm cho cá nhân hoặc tổ chức trở nên tốt hơn, nhiệm vụ được hoàn thành với chất lượng cao hơn. Tuy nhiên, hiện nay, có không ít kiểu góp ý sai sự thật, thiếu khách quan, góp ý kiểu hùa theo, thiếu cơ sở khoa học... làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của cán bộ, đảng viên và các cơ quan, đơn vị...
  • 'Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Thời sự - Chính trị -
    Chiều 18-11, tại Thủ đô Manila (Philippines), trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị viện ASEAN lần thứ 47 (AIPA-47), đã diễn ra Phiên toàn thể thứ nhất do Chủ tịch Hạ viện Philippines, Chủ tịch AIPA-47 Faustino "Bojie" De Guzman Dy III chủ trì, với sự tham dự của đại biểu Quốc hội/Nghị viện các nước thành viên, Nghị viện quan sát viên, khách mời và đối tác phát triển của AIPA. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng.