Gia đình chị Nguyễn Thị Hà, tiểu khu 10 trồng 7 ha cam canh và bưởi da xanh, đều áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt, vừa tiết kiệm chi phí, vừa nâng cao năng suất. Chị Hà cho biết: Vườn cây được gia đình tôi đầu tư tưới ẩm nhỏ giọt, bón phân và dùng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng”, đồng thời cắt tỉa, tạo tán đúng kỹ thuật. Nhờ thời tiết thuận lợi, năm nay, gia đình dự kiến thu hoạch hơn 13 tấn quả, thu nhập ước trên 1 tỷ đồng.

Còn tại HTX Tiểu khu 3/2 trồng 60 ha na, nhãn, trong đó 82% diện tích có hệ thống tưới ẩm. Niên vụ 2024, HTX thu gần 900 tấn quả, doanh thu hơn 22 tỷ đồng. Ông Nguyễn Ngọc Trường, Giám đốc HTX, cho biết: Với 30 thành viên, sau khi trừ chi phí, thu nhập bình quân trên 300 triệu đồng/năm từ cây ăn quả. Hiện HTX tập trung chăm sóc na, nhãn đang thời kỳ ra quả, tỉa cành, bón phân, đồng thời xây dựng kế hoạch liên kết tiêu thụ. Năm nay được mùa, HTX đặt mục tiêu doanh thu tăng từ 15-20% so với năm trước.

Đến nay, xã Mai Sơn có gần 5.000 ha cây ăn quả; trong đó 694,5 ha thuộc 2 vùng sản xuất na và xoài ứng dụng công nghệ cao. Những năm qua, xã Mai Sơn đã quy hoạch lại diện tích, khuyến khích ứng dụng công nghệ cao, thành lập HTX chuyên canh (xoài, nhãn, na, thanh long, dâu tây...). Địa phương đang từng bước hình thành chuỗi sản xuất - chế biến - tiêu thụ bền vững, xây dựng mô hình nông nghiệp an toàn, hữu cơ, gắn với du lịch sinh thái, trải nghiệm. Toàn xã có 48 HTX hoạt động hiệu quả trong trồng trọt, cung ứng vật tư và tiêu thụ nông sản. Nhân dân duy trì nhiều giống cây ăn quả năng suất, chất lượng cao như na Thái, na sầu riêng, nhãn ghép, xoài Đài Loan, xoài Úc, bưởi da xanh, bưởi Diễn, vú sữa và thanh long ruột đỏ.

Ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật đã giúp nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, sản lượng cây ăn quả của xã gần 80.000 tấn/năm. Một số HTX có thu nhập 7-20 tỷ đồng/năm, giá trị sản xuất ứng dụng công nghệ cao đạt 250-300 triệu đồng/ha/năm, tiêu biểu như HTX Dâu tây Xuân Quế, HTX Anh Trang, HTX Mé Lếch, HTX Thanh Sơn và HTX Tiểu khu 3/2.

Trong những năm gần đây, điểm nhấn của nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở xã Mai Sơn là kỹ thuật thụ phấn cho na, giúp nâng chất lượng, đạt năng suất 13-17 tấn/ha, thu nhập 400-450 triệu đồng/ha; riêng na Thái mang lại 800 triệu đồng đến 1 tỷ đồng/ha. Ngoài ra, nông dân còn áp dụng kỹ thuật trồng dâu tây chín sớm, rải vụ, bán với giá 200-250 nghìn đồng/kg, hiệu quả cao gấp nhiều lần so với canh tác truyền thống. Toàn xã hiện có hơn 400 ha dâu tây, khoảng 40% diện tích trồng rải vụ tại các bản Tân Thảo, Huổi Dương, Nong Quỳnh, Quỳnh Tiến, tiểu khu Bình Minh và Thống Nhất...

Ông Nguyễn Anh Thu, Phó Chủ tịch UBND xã, cho biết: Xã phấn đấu đến năm 2030, sản lượng cây trồng chủ yếu đạt 102.000 tấn; tiếp tục quy hoạch vùng nông nghiệp tập trung ứng dụng công nghệ cao, phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với chuyển đổi số. Chú trọng nghiên cứu, chuyển đổi giống cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế; khai thác lợi thế đất đai để phát triển sản phẩm chủ lực, hình thành vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa, bảo đảm an toàn thực phẩm và đáp ứng tiêu chuẩn tiêu dùng, xuất khẩu.

Bên cạnh đó, phối hợp phát triển vùng nguyên liệu phục vụ các nhà máy chế biến trên địa bàn và lân cận, như Công ty CP Phúc Sinh Sơn La, Công ty CP Chế biến cà phê Sơn La, Công ty CP Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao, Công ty CP Chế biến nông sản BHL Sơn La, Công ty CP Mía đường Sơn La... Hình thành chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ, từng bước xây dựng chuỗi cung ứng nông sản và hệ thống logistics.

Ứng dụng công nghệ cao trong phát triển cây ăn quả ở xã Mai Sơn đã tạo bước đột phá, chuyển từ sản xuất truyền thống sang an toàn, hữu cơ, VietGAP; hình thành vùng chuyên canh có giá trị kinh tế, cung cấp sản phẩm đáp ứng nhu cầu, cạnh tranh thị trường và thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.