Trang chủ

Dấu tích người Việt xưa bên bờ sông Đà

Dòng sông Đà chảy qua Sơn La hiện nay được cho là có chiều dài dòng chính hơn 200 km trong tổng chiều dài hơn 500km chảy qua các tỉnh Tây Bắc nước ta, với lưu vực rộng cùng 14 phụ lưu lớn, đôi bờ sông Đà trù phú từ xa xưa đã trở thành nơi quần tụ, sinh sống của các cư dân cổ, rất nhiều dấu tích là minh chứng cho sự tồn tại, phát triển từ thời kỳ nguyên thủy cho đến thời đại văn minh kim khí đã được tìm thấy. Những dấu tích ấy là mảnh ghép đặc sắc cho nền văn hóa cổ đại của cư dân cổ ở miền Bắc Việt Nam.

 

Các hiện vật được khai quật tại Di tích Mái đá bản Mòn, huyện Thuận Châu.

Theo một lẽ đương nhiên, nước là cội nguồn của sự sống, vì vậy, các nền văn minh nhân loại trên thế giới đều bắt nguồn từ những dòng sông lớn. Và văn hóa cổ đại ở Việt Nam cũng vậy, những di chỉ khảo cổ được tìm thấy đã chứng minh, sông Đà từ hàng chục nghìn năm trước cũng từng là cái nôi sinh tồn của người Việt cổ. Mặc dù không quá rõ nét và không đủ hình thành một nền văn hóa riêng biệt nhưng lại mang những dấu ấn đặc sắc của vùng miền, gắn với đặc trưng nơi cư trú thuộc lưu vực sông Đà, bởi vậy, con sông này cũng trở thành nơi bắt nguồn cho sự phát triển cho một nhánh nhỏ người Việt xưa từ thời nguyên thủy và các thời kỳ sau này, nhất là thời kỳ tiền - sơ sử.

Sông Đà bắt nguồn từ tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) chảy vào nước ta tại tỉnh Lai Châu, qua Điện Biên, Sơn La, Hòa Bình, Phú Thọ, đổ vào sông Hồng và là phụ lưu lớn nhất của sông Hồng. Riêng đoạn chảy qua địa phận tỉnh Sơn La dài nhất, lưu vực sông có diện tích lớn. Theo như nghiên cứu về lịch sử hàng nghìn năm trước đây, đoàn sông Đà ở Sơn La có độ bao phủ rộng lớn chứ không chỉ chảy qua một số địa phận thuộc 7/12 huyện, thành phố của tỉnh như hiện nay. Minh chứng là tại các di tích khảo cổ ở nơi giáp ranh vùng sông Đà đi qua đều tìm thấy các di vật cổ liên quan đến sông nước, điển hình nhất là vỏ ốc. Trong đó có thể kể đến di tích Mái đá bản Mòn, xã Thôm Mòn, huyện Thuận Châu, được phát hiện sớm nhất từ năm 1927 được coi là “căn nhà” tự nhiên của người tiền sử. Tại đây, các nhà khảo cổ học đã phát hiện hàng nghìn hiện vật khá đa dạng với các mảnh gốm, đồ đá, mộ táng có niên đại 1.000 - 6.000 năm, hay hang Co Noong tại thị trấn Ít Ong, huyện Mường La được khai quật năm 1997, là hang động tự nhiên chỉ cách bờ sông Đà khoảng 100m tính theo đường chim bay, là nơi phát hiện khá nhiều hiện vật như mảnh tước, đá cuội... cho thấy sự tồn tại của cư dân cổ và được xác định là có niên đại từ thời hậu kỳ đá mới.

Hang Co Noong nằm ở trên cao, tầm nhìn bao quát, là một “mái nhà tự nhiên” có địa thế đẹp, đặc biệt thích hợp với điều kiện sinh sống ở thềm sông của các cư dân thời kỳ này. Ngoài ra, còn khá nhiều hang động tự nhiên đã được tìm thấy cùng với các di vật khảo cổ mang chứng tích về sự sống của người Việt xưa trên lưu vực sông Đà, như: hang Thẩm Puốc ở Bắc Yên; hang mộ Tạng Mè, hang Pông ở Vân Hồ; hang Hua Bó ở Mường La; hang Thẳm Mu ở Mai Sơn; hang Tắng ở Phù Yên; hang Lán Le ở Quỳnh Nhai... Đó là những dấu tích ấn tượng về sự có mặt của một bộ phận cư dân cổ sinh sống và phát triển qua từng thời kỳ.

Tại rất nhiều nơi bên bờ sông Đà cũng đã phát hiện ra hàng ngàn các di chỉ, cổ vật có niên đại từ thời kỳ đồ đá cũ như đá cuội, mảnh tước được dùng để ghè đẽo, chế tác công cụ; hay các mảnh gốm, đá mài được cho là có từ thời hậu kỳ đá mới. Sự xuất hiện của các hiện vật bằng đồng, như: mũi tên, vũ khí, trống đồng, trang sức đồng,... mang đặc trưng của cư dân cổ thời kỳ đồng thau. Hiện nay, Bảo tàng tỉnh Sơn La đang trưng bày và lưu giữ hơn 5.400 hiện vật khảo cổ học đã được các nhà khảo cổ học xác định về nguồn gốc và niên đại. Không chỉ có sự phong phú về các hiện vật, ngay trên sông Đà, những dấu tích bí ẩn về người Việt cổ cũng đã được tìm thấy, như bãi đá cổ Pá Màng (nay đã chìm dưới lòng hồ thủy điện Sơn La) với những hoa văn độc đáo và kỳ lạ, ẩn chứa nhiều điều bí ẩn mà cho đến nay các nhà khoa học vẫn chưa thể giải nghĩa.

Không riêng gì ở Sơn La, những nơi khác thuộc lưu vực sông Đà cũng phát hiện các di vật cổ, càng thêm khẳng định chắc chắn về sự xuất hiện, tồn tại và phát triển của các cư dân cổ bên thềm sông. Đó là những dấu tích có giá trị về lịch sử cách đây hàng nghìn năm và là kho tàng thông tin tư liệu vô cùng quý giá về cuộc sống của người Việt xưa. Dòng sông Đà “hung bạo và trữ tình” ấy không chỉ mang trong mình câu chuyện lịch sử hàng thiên niên kỷ, là nguồn sống bao đời của đồng bào các dân tộc bên sông, và ngày nay được mệnh danh là “dòng sông ánh sáng” với giá trị và tiềm năng lớn về thủy điện giúp mở ra lợi thế mới cho Sơn La và Tây Bắc.

Thảo Nguyên

BÌNH LUẬN

Bạn còn 500/500 ký tự

Bạn vui lòng nhập từ 5 ký tự trở lên !!!

Tin mới

  • 'Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức hoạt động của chính quyền và cách người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu tại xã Chiềng Mung. Từ ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính đến phổ cập kỹ năng số ở khu dân cư, địa phương đang triển khai nhiều giải pháp đưa công nghệ vào thực tiễn, hướng tới xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số.
  • 'Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Xây dựng Đảng -
    Đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, Đảng ủy xã Chiềng Khoong tập trung đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Qua đó, từng bước đơn giản hóa quy trình xử lý công việc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
  • 'Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Xã hội -
    Thực hiện chuẩn hóa dữ liệu đất đai, xã Phù Yên đã đồng bộ lên VNLIS Trung ương 39.205 thửa đất thuộc nhóm 1 đạt chuẩn “đúng - đủ - sạch - sống”, chiếm trên 76,9%; số thửa đất nhóm 2 chưa đạt chuẩn, cần làm sạch chiếm 12,6%; số thửa đất nhóm 3 chưa xây dựng cơ sở dữ liệu vùng “trắng” cần tạo lập mới chiếm 10,4%. Xã đang nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo tiến độ, chất lượng và tính chính xác của dữ liệu đất đai.
  • 'Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Alo 114 -
    Bước vào mùa khô hanh, nhu cầu sử dụng điện, lửa và các thiết bị sinh nhiệt tăng cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ tại khu dân cư. Trước thực tế đó, cấp ủy, chính quyền và các lực lượng chức năng xã Nậm Lầu đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao ý thức phòng ngừa, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy, nổ gây ra.
  • 'Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý là một trong những hình thức phê bình. Nếu góp ý khách quan, trung thực và mang tính xây dựng sẽ góp phần cải thiện, sửa đổi những khuyết điểm, làm cho cá nhân hoặc tổ chức trở nên tốt hơn, nhiệm vụ được hoàn thành với chất lượng cao hơn. Tuy nhiên, hiện nay, có không ít kiểu góp ý sai sự thật, thiếu khách quan, góp ý kiểu hùa theo, thiếu cơ sở khoa học... làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của cán bộ, đảng viên và các cơ quan, đơn vị...
  • 'Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Thời sự - Chính trị -
    Chiều 18-11, tại Thủ đô Manila (Philippines), trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị viện ASEAN lần thứ 47 (AIPA-47), đã diễn ra Phiên toàn thể thứ nhất do Chủ tịch Hạ viện Philippines, Chủ tịch AIPA-47 Faustino "Bojie" De Guzman Dy III chủ trì, với sự tham dự của đại biểu Quốc hội/Nghị viện các nước thành viên, Nghị viện quan sát viên, khách mời và đối tác phát triển của AIPA. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng.